'genderbende' volgt vijf jongeren op zoek naar acceptatie en liefde

We spraken regisseur Sophie Dros over haar indrukwekkende documentaire over vijf genderneutrale jongeren die dagelijks worden geconfronteerd met het ‘anders’ zijn.

|
mei 18 2017, 8:50am

Genderbende is een documentaire van Sophie Dros voor Halal Docs en vertelt het verhaal van vijf jonge mensen die zich geen man én geen vrouw voelen, maar iets daartussenin. Selm, Dennis, Anne, Lisa en Lashawn worden dagelijks geconfronteerd met het 'anders' zijn, maar hebben zichzelf volledig geaccepteerd.

De film stelt de kijker vragen rondom het onderwerp gender. Is niet iedereen een beetje genderfluïde? Zijn al die hokjes rondom gender niet beklemmend en moeten we er niet van af? i-D sprak regisseur Sophie Dros over het ontstaan van de film en vroeg haar of haar kijk op gender is veranderd na het maken van de documentaire.

Hoe ben je op het idee voor de documentaire gekomen?
Voor mij beginnen onderwerpen en projecten vaak met iets wat ik echt niet begrijp. Een vriend van mij vertelde een paar jaar geleden dat hij aan een hormoonbehandeling ging beginnen. Ik vond mezelf altijd heel ruimdenkend en vroeg of dat betekende dat hij transgender was. Maar hij was geen van beide, of allebei. Hij wilde vanaf nu een andere naam en met hem en hij worden aangesproken, de rest zou wel volgen. Ik kreeg daar totale kortsluiting van, ik snapte het gewoon niet. Dus toen heb ik honderdduizend vragen gesteld, tot het vervelende aan toe.

Daarna heb ik eerst een korte film van zeven minuten gemaakt over gender met de tweeling Anne en Lisa, die ook te zien zijn in de documentaire. Achteraf gezien was dat een beetje research voor deze film. Ik besloot toen het uit te willen breiden door meer personages toe te voegen, want het thema gender is natuurlijk niet te behandelen in zeven minuten - niet eens in zeventig eigenlijk.

Ben je anders naar gender gaan kijken na het maken van de film?
Zeker. Ik denk niet dat ik mezelf op een andere plek op het spectrum plaats dan voordat ik begon, maar ik merk wel dat ik niet meer zo bezig ben met de vraag of iemand een man of vrouw is. Ik ben dan wel een vrouw, maar ik zou bijvoorbeeld nooit een jurk aantrekken, ben een regisseur en werk heel veel met mannen, dus ik ben misschien wel veel minder vrouwelijk dan veel vriendinnen van mij. Dat snap ik nu wel heel erg, het is niet zo zwart-wit.

Door de hele film horen we muziek van koren. Waarom is daarvoor gekozen?
Ik werk met een componist uit Zwitserland, al een paar jaar. Het is altijd erg zoeken naar de juiste muziek bij een film, maar wat ik mooi vond aan het gebruik van de koren is dat het een dubbele laag geeft aan de film. Koren zijn altijd onderverdeeld in man en vrouw, en je hoort de onderscheid in de stemmen. Daarnaast heeft het iets kerkelijks, iets heiligs. In religies wordt er vrijwel altijd geleerd dat we uitsluitend uit mannen en vrouwen bestaan, en iets anders dan dat wordt niet echt geaccepteerd. Dus dat vond ik een interessante, dubbele betekenis aan het gebruik van de muziek.

Hoe heb je de mensen gevonden die je hebt geportretteerd in de film?
Heel verschillend. Eigenlijk kende ik iedereen al voordat ik begon met filmen, behalve Selm, het Vlaamse personage, die ken ik via een artikel in de krant. Ik heb Selm toen een paar keer gebeld en toen hebben we afgesproken. De tweeling kende ik al van de vorige film en ze hebben bij mijn zusje in de klas gezeten. Dennis ken ik uit Arnhem - ik kom zelf ook uit die stad. Lashawn heb ik ooit gecast voor een commercial toen ik op de filmacademie zat. Ik kende hem als acteur. Hij speelde een een homoseksuele jongen in een commercial die ik maakte voor Amnesty International. Ik had hem daarna op Facebook en zag steeds meer foto's langskomen van lang haar, en make-up maar vond het een beetje onbeleefd om te vragen hoe dat nou zat. Uiteindelijk heb ik met hem afgesproken en gevraagd of hij onderdeel wilde zijn van mijn film. Iedereen vond het heel spannend maar allemaal waren ze heel erg enthousiast.

In verschillende scènes zien we Dennis bij de kapper en Lashawn bij de nagelstylist, terwijl ze aan een soort kruisverhoor worden onderworpen. Zijn deze scènes vanzelf tot stand gekomen?
Ik heb natuurlijk wel erg nagedacht over situaties in het dagelijks leven waarbij je tegen die vragen over gender aanloopt. De hele documentaire is op statief gefilmd en met wijde kaders, waardoor je de kijker heel veel ruimte kan geven om zelf te bepalen wat ze zien. Dat betekent dat je dus een hele afwachtende houding moet aannemen. Bij de nagelsalon, bijvoorbeeld, hebben we wel twee of drie uur gestaan. Het voordeel daarvan is dat je niet met een camera in iemands gezicht zit, dus je wordt vrij snel vergeten waardoor vanzelf gesprekken tot stand komen. Dennis heeft bijvoorbeeld heel lang haar en als hij dan naar de kapper gaat, komt dat gesprek over gender vrijwel vanzelf. Dus in die zin heb ik wel gezocht naar situaties waar dat zou kunnen gebeuren, en daarbij hebben we gekeken naar wat de personages gingen doen die week en daar hebben we op ingespeeld.

Ook zien we een scène waarin Dennis iemand opzoekt in Barcelona, op zoek naar liefde. Waarom vond je het belangrijk om die scène toe te voegen?
Stap één is zelfacceptatie en stap twee is dat andere mensen je moeten accepteren. Ik wilde de kijker de tijd geven om te wennen aan de genderfluïditeit van de personages en dan verder gaan naar de buitenwereld. Liefde bijvoorbeeld - dan moet je dus nog iemand anders vinden die jou accepteert, die je begrijpt, dat is heel moeilijk. Dennis moet bijvoorbeeld naar Barcelona vliegen om gelijkgestemden te vinden. Iedereen heeft behoefte aan acceptatie en liefde, maar hoe lastig is dat als je buiten de norm valt?

Aan het einde van de film zien we Selm bijna tentoongesteld in een cabine midden op straat. Kun je wat vertellen over de scène?
Het is onderdeel van een kunstexpositie van Dries Verhoeven. Hij heeft een project waarbij hij allerlei mensen soort van tentoonstelt in een cabine op straat. Selm vertelde me daarover, en ik vond het wel heel interessant - Selm wordt als het ware gezien als een kunstwerk. Ik vond het wel krachtig om daarmee te eindigen, vooral omdat Selm over het algemeen heel ingetogen is.

Hoe reageerden de afgebeelde personen op de documentaire toen ze hem voor het eerst zagen?
Heel goed allemaal, ze zijn er heel blij mee. Het is natuurlijk confronterend om jezelf terug te zien, vooral op zo'n kwetsbare manier. Je bent er superlang mee bezig - we hebben heel veel opgenomen - maar uiteindelijk maak ik een selectie van beelden die er te zien zijn, dus dat is wel spannend. Afgelopen vrijdag was de première in Tuschinski. Iedereen zag er heel mooi uit; Dennis kwam aan in een prachtige jurk en Lisa in een pak. Ze stonden allemaal echt achter de film, dat vond ik echt mooi om te zien. Ik ben erg trots op iedereen.

Vanavond en morgen is Genderbende te zien in de Melkweg om zeven uur 's avonds, 23 mei in LAB 111 om half acht en op 30 mei zal de documentaire worden getoond op BNN-VARA.

Credits


Tekst Jasper Lavèn
Beeld via Halal