waarom we van het woord tolerantie af moeten

Tolerantie is als een cadeau dat je eigenlijk niet wilt hebben. Veel mensen zien tolerantie als iets positiefs, maar is dat wel zo?

door Jasper Lavèn
|
07 maart 2017, 9:20am

Nederland: het meest tolerante land ter wereld, zeggen ze weleens. Maar moeten we daar wel zo trots op zijn? Wat betekent tolerantie eigenlijk? Is tolerantie altijd positief? Ik vind het eigenlijk een vreemd idee dat mensen zouden bijdragen aan gelijkheid door simpelweg tolerant te zijn.

Het woord tolerantie is afgeleid van het Latijnse woord tolerare. Het betekent verdragen, verduren of uithouden. Dat lijkt misschien een flauwe semantische discussie, maar dat zou het zeker niet moeten zijn. Het woord tolerantie houdt in feite in dat je de ander als minderwaardig of ongewenst ziet. Je tolereert kiespijn, een vertraagde trein of een vervelende buurman met een rommelige tuin. In dat licht zou een bevolkingsgroep niet direct iets mogen zijn dat getolereerd wordt. Daarom moeten we in mijn ogen praten over gelijkheid. Zou het niet mooi zijn als Nederland bekend zou komen te staan als het meest gelijkwaardige land?

Laat me een voorbeeld uit eigen ervaring geven: Ik ben op een feestje en raak aan de praat met een groep jongens. Op een gegeven moment wordt mij gevraagd of ik homo ben. "Ja," zeg ik. De jongen: "Oh, maar daar is niks mis mee hoor. Zolang je niet voor mijn ogen staat te zoenen met een andere jongen, heb ik er geen problemen mee." Volgens mij is dat precies waar tolerantie voor staat. Je hebt er in principe vrede mee, maar ziet het liever niet. Het impliceert dat (in dit geval) homo zijn niet normaal is en dat ik alleen mezelf mag zijn als niemand het ziet. Aan de ene kant kan tolerantie dus onderdrukking voorkomen, maar aan de andere kant betekent het wel dat je de ander niet als gelijke behandelt.

Zou het niet mooi zijn als Nederland bekend zou komen te staan als het meest gelijkwaardige land?

Onlangs verscheen het boek "Een beknopte geschiedenis van Nederland" geschreven door James Kennedy, decaan van University College Utrecht. In het boek beschrijft hij vooral de periode na de Tweede Wereldoorlog tot en met de komst van de Syrische vluchtelingen in 2015 en 2016. Ook bespreekt hij de beroemde (beruchte) Nederlandse tolerantie. In een interview met NRC Handelsblad gaat hij er dieper op in: "Tolerantie was hier meer het behouden van de lieve vrede dan de principiële overtuiging dat iedereen het recht op gewetensvrijheid heeft." Daarnaast spreekt hij ook zijn zorgen uit over de tolerantie in onze maatschappij: "Er vallen wel kanttekeningen te plaatsen bij de tolerantie. Zo kende die altijd een hiërarchie: het is tolereren en getolereerd worden. Dat betekent dat niet alle betrokkenen gelijke rechten en een gelijke positie hadden." Ik denk dat deze observaties ook op dit moment heel relevant zijn. Vooral het feit dat er altijd twee groepen zullen zijn - de mensen die tolereren en de mensen die getolereerd worden - is een belangrijk gegeven. Op die manier zal er nooit gelijkheid ontstaan.

Zeker met de verkiezing in het vooruitzicht wordt er veel gepraat over acceptatie en gelijkheid in onze maatschappij. Tijdens het Carrédebat in Amsterdam werd de stelling 'Nederland heeft zijn eigen cultuur onvoldoende beschermd' naar voren gehaald. Jesse Klaver van GroenLinks reageerde hierop met: "Nederland is vrijheid, tolerantie, empathie, en dat staat op het spel." Kunnen vrijheid en tolerantie wel in dezelfde zin genoemd worden? Ik denk van niet. Vrijheid gaat over jezelf kunnen zijn en gelijkwaardig zijn aan iedereen. Het zou mooi zijn als we 'tolereren' niet langer verwarren met 'in vrijheid laten leven'.

Credits


Tekst Jasper Lavèn
Fotografie Miguel Discart

Tagged:
vrijheid
Lhbt+
Cultuur
tolerantie