collectieven die de waarde van beeld op zijn kop zetten

De expositie ‘Collectivism’ in het Foam Museum gaat over collectieven die werken aan het toekennen van waarde aan beeld. i-D sprak de curator van de tentoonstelling.

door Jasper Lavèn
|
05 mei 2017, 10:50am

Door het internet en de media worden we overspoeld met beeld, en verliest het beeld aan waarde. Het samen werken aan het toekennen van waarde en betekenis aan beeld is het centrale thema binnen de tentoonstelling Collectivism. Collectives and their quest for value in het Foam Museum in Amsterdam, georganiseerd in het kader van Collaborate! 15 jaar Foam. i-D sprak met de curator Kim Knoppers over de expositie en de beweegredenen van de zeven collectieven die te zien zijn.

Het toekennen van waarde aan beeld gebeurt op verschillende manieren, soms gaat het over betekenis geven op een sociale manier, en soms gaat het over betekenis geven op een geldelijke manier. Dat laatste geldt voor Fotokopie, een Amsterdams collectief dat een aantal jaren geleden is begonnen met avond waarbij ze op een goedkope manier originele fotografie van opkomenden en gerenommeerde fotografen verkopen. "Voorafgaand aan de avonden vroegen ze de fotografen om een origineel beeld en twintig gesigneerde lege vellen papier met een oplagenummer op te sturen. Op de avond zelf gingen zij het origineel kopiëren met een kopieermachine op de lege vellen papier," vertelt Kim. Op deze manier wil het collectief origineel werk voor relatief weinig geld beschikbaar maken voor een groter publiek. "Fotografie is natuurlijk een reproduceerbaar medium, maar door de kunstwereld wordt die reproduceerbaarheid vaak afgenomen, omdat ze maar een oplage van vijf verkopen - daardoor krijgt het werk waarde. Die reproduceerbaarheid van fotografie gebruikt Fotokopie juist weer om het toegankelijk maken." In de tentoonstelling is een retrospectief te zien van alle werken die het collectief ooit heeft verkocht.

Kim is al langer geïnteresseerd in collectieven en hun beweegredenen, maar ziet een heropleving van het collectief in de laatste jaren. "De collectieven zijn een reflectie van de maatschappelijke ontwikkelingen. Mensen hebben weer behoefte aan collectiviteit, omdat het individu zo ver is doorgeschoten door het kapitalisme. We zijn weer opzoek naar een gemeenschapsgevoel. Die ontwikkeling wordt ook gereflecteerd in de kunst, dat gaat hand-in-hand."

#Dysturb, een ander collectief dat uit Parijs komt, bestaat uit fotojournalisten die met wildplakken van beeld de mainstream media proberen aan te sporen om over onderwerpen te schrijven die zij belangrijk vinden, maar niet voldoende terugzien in het nieuws. "Ze besloten om deze onderwerpen op een guerilla-manier in de straten op te plakken, omdat ze daar ongelofelijk veel mensen mee kunnen bereiken. Ze zijn niet afhankelijk van mensen die tijdschriften, kranten of een toegangsbewijs voor een museum kopen," vertelt Kim. Door het hele gebouw zijn de posters van #Dysturb te zien, op dezelfde manier opgeplakt als in de straten. "Voor deze tentoonstelling hebben ze gekozen voor beelden van fotograferen die het opkomende nationalisme in beeld brengen, wat wereldwijd aan de gang is."

Vrijwel alle collectieven in de tentoonstelling hebben gemeen dat ze een soort kritiek uiten op de beelden die we terugzien in de mainstream media. "De collectieven organiseren zich van onderop, en zijn niet afhankelijk van instituten of grote mediabedrijven. Op die manier kunnen ze hun eigen gang gaan en hun eigen beelden creëren," zegt Kim.

Een ander collectief, misschien wel de favoriet van Kim ("dit vind ik echt super"), is het Eternal Internet Brotherhood / Sisterhood. Dit collectief bestaat uit één persoon, Angelo Plessas, en een wisselende groep aan kunstenaars, schrijvers, filosofen en curatoren. "Elke wisselende groep gaat samen naar een afgelegen plek in de wereld, waar ze een aantal dagen gaan filosoferen over bepaalde thema's zonder daarbij online te zijn," vertelt Kim. "Angelo maakt werk dat heel vaak gaat over de invloed van het internet en het verschil tussen online en offline." In de tentoonstelling zijn de online-aankondigingen te zien voor de bijeenkomsten, die zijn gemaakt in "een soort van post-internet taal door middel van beeld en computer-achtige stemmen."

Het waarde toekennen aan beeld is ook duidelijk terug te zien bij het collectief Dead Darlings, dat in Amsterdam is gebaseerd. Zij organiseren al negen jaar lang anonieme kunstveilingen. Wanneer je een van de veilingen bezoekt en iets koopt, weet je nooit van tevoren wie het gemaakt heeft. "Ze ontkoppelen werk, naam en waarde, zodat je kijkt naar het kunstwerk en het alleen koopt als je het echt mooi vindt." Ook tijdens de tentoonstelling zal er een veiling plaatsvinden van een aantal werken van bekende, maar ook onbekende kunstenaars. Deze avond zal plaatsvinden tijdens Foam Fusion, dat begin juni plaatsvindt. "Iedereen kan er naar toe komen en voor een relatief laag bedrag werk kopen wat uiteindelijk misschien veel meer waard is," vertelt Kim. In de tentoonstelling is een overzicht te zien van alle werken die het collectief heeft geveild, uiteraard zonder naam.

Ook 8Ball Community uit New York, Invisible Borders - The Trans-African Project uit Nigeria en Werker Magazine zijn te zien in de tentoonstelling in het Foam Museum in Amsterdam. Collectivism. Collectives and their quest for value is nog te zien tot en met 18 juni. 

Credits


Tekst Jasper Lavèn
Fotografie Christian van der Kooy / Collectivism Collectives and their quest for value 2017 © Foam Photo

Tagged:
Kunst
collectieven
collectivism
foam museum