paris, tu es absurde

Ai Weiwei’s nieuwe installatie in het Franse warenhuis Le Bon Marché is wellicht kritischer dan je zou denken.

door Robin Alper
|
19 januari 2016, 2:48pm

De Chinese kunstenaar Ai Weiwei staat bekend om zijn sociaal-politiek kritische werk. Hij werd gearresteerd, vastgehouden en afgeluisterd; mocht van Lego geen steentjes kopen en ging naar een vluchtelingenkamp op Lesbos waarna hij zelfs een vluchtelingenmonument wilde bouwen. Zijn nieuwe installatie Er Xi, die afgelopen weekend werd geopend in het Parijse warenhuis Le Bon Marché, lijkt dan ook redelijk terughoudend te zijn in maatschappijkritisch opzicht. De naam Er Xi laat zich letterlijk vertalen naar 'kinderspel'. De installatie van mythische karakters is gebaseerd op de Chinese verzameling verhalen Classic of Mountains and Seas en is gebouwd middels een traditionele vliegerbouwtechniek.

De inspiratie achter Er Xi klinkt onschuldig. Weiwei nam tijdens de expositie zelfs vrolijk een selfie met Paris Hilton, na haar te hebben rondgeleid door zijn installatie. Hilton poseerde voor de verschillende kunstwerken en feliciteerde haar "vriend" Weiwei op Twitter met zijn nieuwe kunstexpositie.

Na zijn bezoek aan Lesbos kondigde de kunstenaar aan meer betrokken te willen raken bij de vluchtelingencrisis, "om zo voor meer bewustzijn rondom de situatie te zorgen". De opening van een kunsttentoonstelling in een van Parijs' meest luxe warenhuizen en selfies met Paris Hilton staan daarbij dan ook in schril contrast. Maar wellicht was dat juist zijn bedoeling.

In een interview met Vogue sprak Weiwei te midden van de installatie over de vluchtelingencrisis. "Ze komen naar dit land en het land maakt zich er niet druk om," zegt hij over de vluchtelingen. "Ze worden gezien als potentiële criminelen of als heel erg buitenlands. Dat is naar mijn idee heel absurd. Het past niet in mijn beeld van onze samenleving en onze democratische wereld en onze ideologie van sociale rechtvaardigheid en mensenrechten."

Terwijl hij spreekt over dit onrecht, wordt hij omringd door de luxe van de handgemaakte installatie en overdreven dure modeproducten die het symbool zijn van Le Bon Marché. "Het zijn twee verschillende werelden," zegt Weiwei. "Die twee verschillende werelden blijven verschillende werelden. Maar op dit moment botsen ze met elkaar." En misschien is dat juist wat Weiwei met deze expositie wil laten zien.

Wat opvalt is dat de kunstenaar geen duidelijke motivatie kan geven voor zijn keuze om te exposeren in Le Bon Marché - het warenhuis dat door Émile Zola in zijn roman Au Bonheur des Dames omschreven als "de modetempel voor koopgekte". Het enige antwoord dat hij kan geven is dat hij het een interessant idee vindt dat zijn werk "wordt geassocieerd met parfum en handtassen". "Ik heb geen idee waarom mensen daar zo geïnteresseerd in zijn of waarom ze van nut zijn," gaat hij verder. "Maar ik bewonder dat mensen die behoefte hebben. Het is fascinerend."

Als er iemand is met een behoefte aan handtassen en andere luxeproducten, is het wel Paris Hilton. Hoewel het de afgelopen jaren relatief stil rondom haar is geweest, stond ze een decennium geleden bekend als het icoon van inhoudsloos entertainment en rijkdom. Waar Le Bon Marché de modetempel voor koopgekte is, is Paris het mode-icoon van koopgekte. Zulke vormen van commercie en entertainment lijken mensen oneindig te kunnen vermaken. Juist daar nu de nadruk te leggen, laat Weiwei zien hoe makkelijk we maatschappelijke en politieke problemen uit het oog verliezen. De twee werelden waar hij over sprak, botsen nu met elkaar, maar we blijven krampachtig vasthouden aan onze eigen behoeften. Geen wonder dat in een van de bamboestokken de quote "Paris, tu es absurde" is gegraveerd.

Zonder het expliciet te benoemen, legt Weiwei met Er Xi het contrast tussen deze twee werelden bloot. Spreken over vluchtelingen met een gebrek aan primaire levensbehoeften in een paleis van weelde en luxeproducten, geeft de ongemakkelijke botsing van de twee werelden weer. Hoewel het niet duidelijk is of dit daadwerkelijk de gedachte achter de expositie was, kunnen we van een kritisch kunstenaar als Ai Weiwei bijna niet verwachten dat deze confrontatie onbedoeld zou zijn.

Credits


Tekst Robin Alper
Beeld via @aiww

Tagged:
Ai Weiwei
paris hilton
nieuws
Cultuur
le bon marche
er xi