Advertentie

waarom is de modewereld zo geobsedeerd door grunge?

Hedi Slimane haalt Kurt Cobain naar Californië en Marc Jacobs krijgt eindelijk erkenning voor de grunge-collectie die hij in 1992 voor Perry Ellis maakte. Hoe staat het ervoor met de haat-liefdeverhouding tussen mode en grunge?

door Alice Newell-Hanson
|
28 juli 2015, 1:43pm

Perry Ellis spring/summer 13 via YouTube

Sinds 1992 keren de invloeden van grunge - een van oorsprong relatief kleine subcultuur uit Seattle - steeds maar weer terug op de catwalk. Deze subcultuur was eigenlijk alweer op z'n retour toen Marc Jacobs in 1992 voor het modemerk Perry Ellis modellen in Dr. Martens en kleren van flanel de catwalk op stuurde. Ook de afgelopen jaren komen de invloeden van grunge nog regelmatig terug. Ze waren bijvoorbeeld in overvloed aanwezig in de lente/zomer '13-collectie van ontwerper Dries van Noten. Ook dit jaar was er voor grunge-liefhebbers weer flink wat te zien op de catwalk. In de collectie van i-D-favoriet Marques'Almeida bijvoorbeeld. En natuurlijk in Hedi Slimane's collectie voor Saint Laurent.

Dries Van Noten lente/zomer '13

Maar beginnen we niet als een vastgelopen langspeelplaat te klinken? Waarom komt de modewereld telkens weer uit bij een subcultuur die in eerste instantie werd neergesabeld toen de invloeden hiervan voor het eerst op de catwalk verschenen? Kunnen we in 2015 eindelijk zeggen dat grunge is uitgespeeld?

Marc Jacobs kreeg veel kritiek toen hij zich in 1992 voor een collectie van Perry Ellis liet inspireren door de relatief kleine subcultuur. Modejournalist Cathy Horyn schreef een dag later in de Washington Post over deze collectie: "De muziekscene uit Seattle, waaruit Courtney Love is ontsproten, heeft een bepaalde stijl ontwikkeld die zo cool en bedachtzaam is, dat het al gedateerd lijkt als het op de catwalk verschijnt." Ze vervolgt haar relaas met een aantal prachtige, specifieke aanvallen, zoals: "De rode jas van vinyl lijkt bijna ontwikkeld om negatieve reacties op te wekken. Het ziet er klam en gekreukeld uit en doet nog het meest denken aan de imitatieleren banken die je alleen in goedkope Amerikaanse diners vindt." Een paar maanden later, tijdens de Fashion Week in Milaan, deelde collega-modejournalist Suzy Menkes broches uit waar "Grunge is Ghastly" op stond gedrukt.

Niet alleen de modejournalisten waren niet te spreken over de grunge-collecties. Winkels waren bang dat dergelijke collecties, die regelrecht uit de kringloopwinkels van Seattle leken te komen, niet aantrekkelijk genoeg waren voor hun klanten. Jacobs werd in 1993 ontslagen bij Perry Ellis. De grootste kritiek op zijn collectie was dat het niet authentiek genoeg voelde. Rick Marin schreef in 1992 voor de Amerikaanse krant The New York Times een korte geschiedenis van grunge. Hij schreef in dit artikel dat Marc Jacobs nooit voet had gezet in Seattle, waar grunge ontstaan is. Bovendien was grunge in de tussentijd al overgewaaid naar Hollywood. De romantische komedie Singles speelde zich af in Seattle en werd door velen al gezien als de laatste stuiptrekking van de subcultuur. Twee maanden later presenteerde Jacobs zijn collectie. De collectie van Jacobs voelde dus bij velen als mosterd na de maaltijd.

Marc Jacobs voor Perry Ellis in de video "Sugar Kane" van Sonic Youth.

Maar voor de huidige modefans, die nog niet oud genoeg zijn voor de eerste editie van het muziekfestival Lollapalooza en nog in de luiers lagen toen het artikel van Rick Perry in 1993 in de Washington Post verscheen, is de grunge-collectie van Perry Ellis juist heel belangrijk geweest. Het moment dat Marc Jacobs zijn modellen met Birckenstocks de catwalk op stuurde, is juist heel belangrijk voor de internetgeneratie. Dat geldt ook voor andere belangrijke momenten tijdens de grunge-hoogtijdagen. De door grunge geïnspireerde collectie van Anna Sui, die enkele dagen na Jacobs' collectie werd gepresenteerd in New York is nog steeds heel populair op Tumblr en Pinterest. Net als de iconische foto's van fotograaf Steven Meisel van Kristen McMenamy en Naomi Campbell in versleten laarzen, prairie-jurkjes en plaid uit de Amerikaanse Vogue van december 1992.

Het internet maakt het mogelijk om te reizen door de modegeschiedenis, zonder rekening te hoeven houden met een chronologische volgorde. Als op Tumblr iets tof is, dan is het tof. Wat maakt het nog uit dat de originele grunge-scene dood was, voor dat Perry Ellis grunge-elementen in zijn collectie opnam?

Maar als grunge in de jaren negentig al als een "deja vu" werd gezien, zoals Cathy Horan in 1993 schreef, waarom denken we tegenwoordig dan nog steeds dat het cool is? Waarom droegen de modellen die in juni door Hedi Slimane op de catwalk werden gestuurd, witte Kurt Cobain-zonnenbrillen en babydoll-jurkjes? Wat is er in de tussentijd veranderd?

De originele grunge-beweging ontstond in de muziekwereld. Maar de uiteindelijke omarming van grunge door de modewereld was misschien wel een symptoom van de economische tijden. Anna Wintour vertelde aan de Amerikaanse krant The Wall Street Journal: "Ik ben nooit erg enthousiast geweest over die uitgemergelde, depressieve en slonzige look. Ik denk dat het populair werd in een periode dat het economisch wat minder ging in de wereld. De modeontwerpers reageerden hierop met deze beweging." De hoofdredactrice schijnt tevergeefs hemel en aarde te hebben bewogen om de fotoserie van Steven Meisel in 1992 uit het tijdschrift te weren. "Grunge werkte gewoon niet," meende ze.

Anna Sui lente/zomer '13

Mode die door grunge geïnspireerd is, is eigenlijk heel tegenstrijdig. De industrie laat zich namelijk inspireren door een beweging die zelf niets met mode heeft. James Truman, de toenmalige hoofdredacteur van het Amerikaanse tijdschrift Detailszei in 1993: "Ik zie grunge niet als 'anti-mode', maar als 'non-mode'. Punk manifesteerde zich heel erg als anti-mode. Ze maakten een statement. Grunge wil juist geen statement maken. Daarom vind ik het zo gek dat grunge inmiddels een mode-statement is geworden." Het is ironisch dat marketing ervoor heeft gezorgd dat we dure kleding willen kopen die er zo versleten uitziet dat ze regelrecht van de rekken van de kringloopwinkel lijken te komen.

Die tegenstrijdigheid bestaat nog steeds. Toen Hedi Slimane zich twee jaar geleden voor haar collectie voor Saint Laurent inspiratie vond in de grunge-look, schreef Suzy Menkes: "De enige vraag die we elkaar moeten stellen is of het in tijden van financiële crisis eigenlijk wel toepasselijk is om grunge terug naar de catwalk te halen." De gelijkenissen tussen de crisis van 2012 en die van 1992 zijn namelijk treffend. In beide jaren waren de economische vooruitzichten in de VS (en veel andere Westerse landen) niet gunstig. Voor veel mensen valt het niet te rijmen dat de collectie van Slimane is gebaseerd op een subcultuur van arme muzikanten, maar dat er een astronomisch prijskaartje aan de kledingstukken van deze bewuste collectie hangt. Desondanks verkocht deze collectie goed en wordt grunge steeds vaker omarmd door de media. Ook de nieuwe generatie artiesten, zoals Sky Ferreira en Alison Mosshart, laten zich op muzikaal vlak inspireren door grunge en dragen hun grunge-outfits op het podium. De kleding suggereert een negatieve houding tegen de gevestigde orde. In 1992 waren inkopers bang dat deze kleding hierom niet zou aanslaan bij het grote publiek, maar anno 2015 is dit de reden dat consumenten deze kleding juist cool en authentiek vinden.

Maar is het wel ethisch verantwoord om een subcultuur hip te maken die is ontstaan in een kleine gemeenschap van muzikanten die elk dubbeltje moesten omdraaien? Totdat MTV Smells Like Teen Spirit omarmde en elk kwartier op televisie uitzond, was Kurt Cobain "straatarm", aldus Jonathan Poneman, oprichter van Sub Pop. Is grunge op de catwalk in dit decennium automatisch niet cool? Of is er een manier om op respectvolle manier naar grunge te verwijzen?

De jaren negentig zit in het DNA van het Britse modemerk Marques'Almeida. Maar de grunge-invloeden in de collecties van Marta Marques en Paulo Almeida komen nooit over als een kunstje. "Het is niet bedoeld als iets nostalgisch. Ik haat de wereld," zei Marques onlangs in een interview met Suzy Menkes. Het merk gebruikt juist denim en verschillende texturen om te refereren aan de grondslagen van grunge, terwijl ze wel een geheel nieuw verhaal willen vertellen. "Als tieners begrepen we niets van mode," zegt Almeida in hetzelfde interview. De modeontwerpers zijn juist geïnspireerd op "wat onze broertjes, zusjes en vriendjes droegen." Ze zijn specifiek beïnvloed door Marta's zus Sofia, die altijd een "grungy look had en niets om mode gaf." Hun collecties voelen altijd fris: ze laten zich liever inspireren door de esthetiek van de subcultuur uit de jaren negentig, in plaats van het letterlijk te reproduceren.

Marques'Almeida herfst/winter '15. Beeld: Piczo.

Grunge wordt vaak genoemd als de laatste subcultuur die zijn stempel op de mode heeft gedrukt. Rick Marin schreef in 1992 al dat de overgang van een subcultuur naar de mainstream steeds sneller verliep. Met de opkomst van het internet is dat tijdsbestek bijna niet-bestaand. Als er iets op stijlgebied gebeurt in Seattle, dan weet heel Reddit dat in luttele seconden. Maar hoewel de kloof tussen de underground en de mainstream bijna niet meer bestaat, betekent dat niet dat er nooit meer nieuwe subculturen zullen ontstaan.

In april van dit jaar nam Cathy Horyn haar uitspraken over Marc Jacobs grunge-collectie terug. "Ik denk dat ik met enige zekerheid kan zeggen dat er altijd wel angst ontstaat voor nieuwe dingen. Daar zijn ook modejournalisten niet ongevoelig voor." Mode is pas echt spannend als het je uit je comfortzone haalt. De modewereld kan grunge eren door de essentie ervan te respecteren. Die essentie zit in het zelf creëren van nieuwe dingen en verhalen.

Kijk ook: 'Street, Sound & Style' aflevering 3: Grunge

Credits


Tekst Alice Newell-Hanson
Beeld via YouTube