de revolutie wordt niet uitgezonden, maar getweet

Online activisme heeft zijn mindere kanten, maar de kracht van social media als middel om verandering teweeg te brengen valt niet te ontkennen. Of het nou iets simpels is als solidariteit tonen – een pagina liken, het delen van je eigen gedachtes en...

door Felix Petty
|
03 april 2015, 8:30am

Wat is er nou makkelijker dan een online petitie tekenen? Of het nou tegen de opwarming van de aarde, fracking, of de onrechtvaardigheid binnen het financiële systeem is - onze klikgraagheid wordt vaak in een negatief daglicht gesteld: weer een voorbeeld van de jeugd die problemen niet daadwerkelijk aanvecht en die niet politiek betrokken is. Lekker je weg naar een leven als activist klikken terwijl je in je luie stoel achterover hangt - politieke betrokkenheid voor de luie bankhanger.

Elke terroristische gruweldaad, alle gevallen van machtsmisbruik en elke revolutie in de wereld maakt uiteindelijk kennis met de stemmen van social media.

Maar dit is niet waar. Zulke generalisaties zien over het hoofd hoe mensen het internet gebruiken om hun politieke meningen te uiten, en wat voor interessant werk zij in die online wereld verzetten om verandering teweeg te brengen. Clicktivisme zoals het ook wel genoemd wordt - het internet gebruiken om een bepaald doel te promoten - blijft aanhouden en groeien. Elke terroristische gruweldaad, alle gevallen van machtsmisbruik en elke revolutie in de wereld maakt uiteindelijk kennis met de stemmen van social media. Clicktivisme gaat niet over een individu - het is een collectieve vorm van actie.

Nadat bewapende mannen in januari dit jaar het Charlie Hebdo-kantoor in Parijs binnenvielen en twaalf mensen vermoordden lag social media niet stil. Op het web circuleerde een afbeelding met de tekst "Je Suis Charlie". Het was geen groot gebaar geweest als maar één persoon de moeite had genomen om dit plaatje te delen, maar een zoektocht naar de hashtag op Instagram levert meer dan een miljoen resultaten op - en dit is alleen Instagram.

In december 2014, na een inval in een café in Sydney, Australië waarbij twee mensen om het leven kwamen, werden de social media overspoeld met anti-islamitische boodschappen. De hashtag #illridewithyou werd toen in het leven geroepen als emotionele steun aan moslims die zich in het openbaar vervoer bedreigd voelden. Het begon allemaal toen een paar mensen een facebookpost oppikten van Rachael Jacobs, waarin ze schreef dat een vrouw in de trein haar sluier afdeed omdat ze zich als moslim bedreigd voelde. Jacobs schreef dat ze de vrouw achterna was gerend, en haar nadat ze had gezegd dat ze haar sluier "weer op moest doen" aanbood om met haar verder te lopen. Net als "Je Suis Charlie" verspreidde "I'll Ride With You" zich heel snel. Het is een hartverwarmend voorbeeld van clicktivisme.

Als clicktivisme het hierbij zou laten, zouden de critici gelijk krijgen in hun stelling dat activisme op social media lui en onbetrokken is in vergelijking met traditionele vormen van politiek activisme, zoals stemmen, je aansluiten bij politieke partijen en meelopen in demonstraties. Maar dat is dus niet het geval. Het internet en social media zijn niet langer te onderscheiden van de echte wereld, vooral voor de jongere generatie die ermee is opgegroeid. En het is begrijpelijk dat als je je via het internet betrokken voelt bij de wereld, dit uiteindelijk ook de plek is waar je de wereld probeert te veranderen. Clicktivisme is langzaam net zo relevant aan het worden als traditionele vormen van politiek activisme. In het geval van Charlie Hebdo leidde de slogan "Je Suis Charlie" enkele dagen na de slachtpartij tot demonstraties wereldwijd uit steun voor Charlie Hebdo en hun vrijheid van meningsuiting. Meer dan drie miljoen mensen gingen in Frankrijkde straten op. "I'll Ride With You" had eveneens een duidelijke invloed: na de aanslag gingen mensen daadwerkelijk met elkaar reizen, namen zij samen het openbaar vervoer en offerden zij hun parkeerplaatsje op.

De miljoenen connecties die je kan maken via social media stellen je in staat om, anders dan de protesten in de 20e Eeuw, gemeenschappen op te bouwen die voorbij geografische grenzen reiken.

Clicktivisme is niet alleen een 'ijdele' vorm van politiek - posts liken en delen om zo je persoonlijke online imago te verbeteren; het is een ongelooflijk krachtige en nieuwe manier van activisme omdat het zo simpel en makkelijk is, en het aantal stemmen een grote impact kan hebben.

DeRay McKesson, een van de organisatoren van het Ferguson-protest tegen de politieactie waarbij Michael Brown werd doodgeschoten, vertelde The Atlantic ter verdediging van social media-activisme: "Missouri zou de hele wereld wijs hebben gemaakt dat we niet bestonden als social media er niet was geweest." Verder zei hij: "Ferguson volgt een traditie aan protesten op. Maar wat anders is aan Ferguson is dat de beweging door gewone mensen gestart is. Er was geen Martin, geen Malcolm, geen NAACP […] Mensen die elkaar niet per se kennen kwamen samen vanuit de gedeelde mening dat wat er gebeurd was onjuist was. Ik denk dat we een radicale, nieuwe gemeenschap aan het opbouwen zijn die zich hardmaakt op een manier die voorheen niet bestond."

De miljoenen connecties die je kan maken via social media stellen je in staat om, anders dan de protesten in de 20e Eeuw, gemeenschappen op te bouwen die voorbij geografische grenzen reiken. De burgerrechtenbeweging, zoals McKesson ook al zei, werd gevormd door Martin Luther King, Jr. Malcom X en de NAACP, en begon lokaal te groeien vanuit lokale problemen. Tegenwoordig verspreiden bewegingen zich veel sneller en de scheiding tussen lokale en globale protesten vervaagt steeds meer. #BlackLivesMatter is misschien wel lokaal begonnen als een reactie op George Zimmermans vrijspraak nadat hij Trayvon Martin vermoord had in Florida, maar de issue verspreidde zich al snel over de hele wereld, en sprak iedereen aan die gelooft in gelijkheid en rechtvaardigheid. Als gevolg vinden brutaliteiten als het politiegeweld tegen de zwarte gemeenschap niet langer plaats in afzondering van de rest van de wereld.

Social media vormen een alternatieve verhaallijn, verteld door de mensen die zich op minder bereikbare en toegankelijke plekken bevinden.

De huidige manieren van activisme binnen deze generatie zijn veranderd omdat de oude manieren niet altijd tot daadwerkelijke resultaten leidden. Social media maken het simpelweg makkelijker om de politieke redevoering te beïnvloeden of veranderen omdat stemmen op social media veel eerder gehoord worden. Social media is een luidspreker die continu aan het schreeuwen is - de hele dag door.

Voor de komst van het internet was het nieuws ook beperkt. Het werd op bepaalde tijden geleverd in een bepaalde vorm - in de bladen, op tv en op radiobulletins. Nu is het overal en wordt het constant geüpdatet. We hebben nu toegang tot een enorme hoeveelheid stemmen en een overvloed van opinies. De oprecht democratische aard van het internet geeft mensen de vrijheid om contact te zoeken met anderen die dezelfde meningen en verlangens naar verandering hebben. Iets waar sommige overheden bang van worden.

Op de avond van 21 november 2013 werd in Oekraïne een nieuw twitteraccount aangemaakt: Euromaidan (een samenvoeging van Europa en maiden - het Oekraïense woord voor plein). Het verwijst naar de Maidan Nezalezhnosti a.k.a het onafhankelijkheidsplein in de binnenstad van Kiev. Die dag trokken een paar duizend demonstranten de Maidan Nezalezhnosti op om te demonstreren tegen de betrokkenheid van Rusland in de Oekraïense politiek en de corrupte houding van hun president en overheid. Ook demonstreerden ze om meer integratie in de EU op te eisen. Ze besloten dat social media de beste manier was om hun boodschap te verspreiden. Drie dagen later, op 24 november, hadden ruim 50.000 mensen zich op het plein verzameld. In december stonden bijna een half miljoen mensen op datzelfde plein te demonstreren. Zo'n 92 procent van hen, zo schreef de Kjiv Post, zei dat ze er alleen naartoe waren gekomen, en dat zij geen deel uitmaakten van een bestaande politieke groep.

Op 18 februari 2014 dreef de Oekraïense politie de menigte met zwaar geweld van het Maiden Nezalezhnosti af - ze openden het vuur op de demonstranten. Het bloedbad werd live door social media gedocumenteerd, en de beweging bleef zo ook onder het geweld van de politie recht overeind staan. De corrupte, Oekraïense president vluchtte uiteindelijk naar Rusland, waarmee de demonstranten wonnen. Het was een overwinning voor de social media-activisten.

Twitter werd niet alleen gebruikt om mensen tot actie aan te zetten, maar ook om de demonstratie te documenteren. Social media hebben het nieuws beschikbaar gemaakt voor iedereen, zelfs op de plekken die te maken hebben met autoritaire invloeden en zwaar censuur. Er is steeds meer vraag naar verandering want mensen zijn zich bewuster van wat er zich in de wereld afspeelt. Van Syrië tot Egypte, en van Moldova tot Libië, demonstranten gebruiken social media om niet alleen de massa te mobiliseren maar om ook de boodschap over de hele wereld te verspreiden. Social media vormen een alternatieve verhaallijn, verteld door de mensen die zich op minder bereikbare en toegankelijke plekken bevinden.

Social media heeft de wereld van activisme veranderd. Of het nou iets simpels is als een pagina liken, een mening delen, of actie ondernemen tegen dingen die volgens jou onjuist zijn - het internet biedt nieuwe mogelijkheden die we kunnen gebruiken om de wereld te veranderen. 

Credits


Tekst Felix Petty

Tagged:
Social Media
Generatie Z
the activism issue