congolese muzikanten maken muziek die je nog nooit eerder hebt gehoord

Ontdek de soundtrack van Kinshasa, een krachtig protest-project van KOKOKO!, een collectief van artiesten, muzikanten en de Franse producent Débruit die voor een aardverschuiving zorgen binnen het culturele landschap.

|
03 mei 2017, 2:47pm

KOKOKO! Is een collectief van artiesten en muzikanten dat is opgericht in Ngwaka in de Democratische Republiek van Congo. Ze zijn samen opgegroeid, en maken op een ongelofelijk creatieve manier hun eigen instrumenten uit gevonden voorwerpen; een één-snarige gitaar, hun Jesus Crisis Harp in de vorm van een kruis, een drumstel gemaakt van een typemachine, en een ghetto-talkbox gemaakt van een cassettespeler uit een auto. Dit soort uitvindingen ontstonden aanvankelijk misschien uit noodzaak, omdat ze zich geen echte gitaren konden veroorloven, maar de groep realiseerde zich al snel dat het hun geluid definieerden.

Via een lokaal bedrijf genaamd Kinoise Productions - dat eerder al muzikale samenwerkingen promootte door middel van treinreizen door het continent- werden ze verbonden met Débruit, een Franse producer en fan van Afrikaanse muziek. Ze hebben hun muzikale werelden samengebracht en hun rauwe psychedelische geluid in het centrum van de stad ten gehore gebracht, ondanks dat de overheid de beschikbaarheid van elektriciteit aan banden heeft gelegd. KOKOKO! zet zich af tegen diegenen die voor de chaos en beroerde levenskwaliteit van Congo hebben gezorgd. Met hun muziek brengen ze een positief en spannend geluid. 

"Wat je kunt verwachten is een aantal verrassende live optredens, waarin je zult worden meegevoerd naar een supersonisch-universum, ver verwijderd van het westerse fantasiebeeld van exotische muziek - dat nog vaak wordt betiteld als wereldmuziek. KOKOKO! is het geluid van een moderne, alternatieve en explosieve band, spontaan ontstaan in Kinshasa," zegt Débruit. "Toen ik hoorde hoe progressief, edgy en experimenteel de muzikanten speelden, pakte ik mijn eigen instrumenten erbij om te kijken wat ze van me vonden. Ze reageerden erg positief op de geïmproviseerde live-sessie die we die nacht samen hadden."

Nadat we een opnamestudio had gebouwd van matrassen en een halve pingpongtafel, kocht Débruit een aantal Chinese microfoons in winkels waarvan de enige klanten Evangelische pastoren zijn - de enige mensen die muziekapparatuur kunnen veroorloven. Ontmoet KOKOKO! en neem een kijkje in hun wereld met een exclusieve preview van hun korte film, met als soundtrack hun eerste single Tokoliana.

Hallo, KOKOKO! Hoe is de samenwerking met Débruit tot stand gekomen?
Op een dag kwam Renaud van Belle Kinoise naar Kinshasa met een aantal tracks van Débruit en we dachten allemaal 'Wow, dit is te gek!' We wilden altijd al onze muziek op een moderne manier opnemen, zodat het in club kan worden afgespeeld. Maar dat is onmogelijk in Kinshasa, er zijn geen middelen om dat soort geluid te produceren en niemand weet hoe. Débruit kwam in juli vorig jaar voor het eerst naar Kinshasa om ons te ontmoeten. We zijn gelijk begonnen met het opnemen van een aantal ideeën die we hadden. Hij stelde voor dat we een aantal dingen zouden veranderen en hij was erg nieuwsgierig naar de instrumenten. Het ging zo goed dat we besloten om samen een band te beginnen.

Wat heb jullie geleerd van de samenwerking?
We hebben geleerd hoe we onze improvisatie kunnen structuren om tracks te maken. We spelen meestal allemaal samen, dus we moesten sommige instrumenten weglaten. We hebben ook geleerd om te spelen met elektronische instrumenten als begeleiding en dat gaf ons veel energie omdat het ons nieuwe mogelijkheden bood. Hij vond het originele geluid van onze instrumenten tof, maar moedigde ons aan om er meer mee te doen. Hij begreep wat we speelden, de ritmes en melodieën - het lukte hem ook om elektronische ritmes te creëren die bij ons passen en dat verraste ons. Zoals bij Makara's club, toen hij zijn instrumenten pakte en voor de dansers van Makoka speelde, voordat de goedkope Chinese elektrische draden begonnen te smelten.

Hoe zouden jullie je geluid omschrijven?
In het Lingala zouden we het tekno kintueni of zagué noemen, maar om ons geluid te definiëren: het is direct, rauw, punk en dansbaar. Het is elektrisch en rollend.

Wat inspireert jullie om te creëren?
De geluiden van de stad. Kinshasa is een stad die je meer hoort dan ziet. Alles heeft een geluid en vele geluiden zijn herkenbaar; de vernisstraatverkopers en hun ritmische flessen, de benzineverkopers - genaamd Kadafis - en hun drums van tomatenblikken, de sigarettenverkopers met hun elastische klanken enzovoort. De reuring van de stad inspireert ons. Kinshasa is een stad waar je naar luistert.

En wat is jullie muzikale inspiratie?
Franco & Ok Jazz, Congolese muziek uit de jaren zeventig en tachtig. Als tieners hielden we Tupac en Biggie. Vandaag horen we veel clubmuziek uit Afrika met goed geproduceerde en dansbare beats. En terwijl we meer elektronisch zijn, vormen onze etniciteiten nog steeds de basis van onze inspiratie. Er zijn 450 stammen in de D.R.Congo, dus die kun je eindeloos verkennen. We krijgen inspiratie uit verschillende drumpatronen, maar we willen het vertalen naar het nu of de toekomst met onze speciale instrumenten en technieken. De Kongo is het kloppende hart van Afrika en de wereld, en wij bevinden op de plek van waar het allemaal begon.

Wat voelen jullie door jullie muziek?
Het leven hier is zo moeilijk, dat muziek onze enige ontsnapping is. Het maken van muziek doet ons goed, het biedt ons iets om naar te streven. Onze muziek geeft ons een gevoel van gemeenschap, uitwisseling, opstand, hoop, trance - het brengt ons samen om te zoeken naar een uitweg, een manier om de lucht aan te raken.

Hoe ziet een typisch feest of concert eruit?
We repeteren elke dag en het publiek komt samen op de binnenplaats en in de straten. Mensen komen wanneer ze ons horen en soms doet het publiek mee met het drummen, zingt er iemand of dansen er mensen. We organiseerden een feestje in onze buurt genaamd Ngwak, in de getto. Iedereen ging los, de straten werden geblokkeerd en de artiesten en performers deden allemaal mee - alles was geïmproviseerd. Dat was de eerste keer dat KOKOKO! als een live band echt tot leven kwam. Je kan het een beetje zien in de video. Mensen en kinderen die dansen op de rand van een gebouw, midden in de straten. Het was geweldig om dat te kunnen doen in het midden van het getto, waar veel van ons vandaan komen.

Welke muziek associëren jullie met je jeugd?
De muziek van onze lokale helden uit de jaren tachtig, zoals iedereen in Kinshasa: Franco & Ok Jazz, Pépé Kalé, Tabu Ley en Zaïko Langa Langa. Iedereen kent de songteksten uit hun hoofd. Daarnaast komen de leden van KOKOKO! uit verschillende stammen, dus de traditionele liedjes en ritmes van onze voorouders zitten in ons DNA. Onze grootouders waren de eerste generatie van 'moderne burgers', maar 's nachts kwamen ze samen om te zingen in het dorp.

Welke andere muzikanten of artiesten uit Kinshasa zouden we moeten kennen?
Er zijn zoveel mensen, zoveel talenten. Als je van muziek houdt, biedt Kinshasa eindeloze mogelijkheden. Vandaag verandert de muziek in Kin. Deze verandering begon met bands als Konono N°1, met Jupiter & Okwess en later met Mbongwana Star. Vandaag de dag zijn er een hele hoop nieuwe artiesten die overal en nergens vandaan komen, een gekke mix van verschillende stijlen: Bokatola System is een band van pygmies die rock'n'roll spelen, Jofil is een DJ die de oude Congolese muziek uit de jaren zeventig gebruikt en vervormd naar techno. Het zijn gestoorde tijden.

Wat is jullie grote plan?
Net als elke muzikant op de planeet: te kunnen leven van onze kunst, overal te spelen en te worden gezien en gehoord. In Kinshasa is het leven moeilijk, dus we willen de weg vrij maken voor jonge talenten en het grote publiek kennis laten maken met de nieuwe muziek van Kinshasa. In de clubs over de hele wereld kun je muziek horen uit Ivoorkust, Angola en Nigeria. Nu willen we Kinshasa op de kaart zetten met ons geluid. We willen overal gehoord worden en onze kunst laten zien aan de wereld. We willen onze kinderen een fatsoenlijke opleiding kunnen bieden, onze levensomstandigheden verbeteren en andere artiesten in Kinshasa en over de hele wereld inspireren.

Credits


Tekst Frankie Dunn

Tagged:
debruit
KOKOKO!
muziekinterviews