Erwin Olaf, Palm Springs, The Kite, 2018; uit Erwin Olaf: I Am (Aperture, 2019)

de ideeën van erwin olaf hoeven niet meer per se nieuw of fris te zijn

Nu zijn retrospectief een internationale tour maakt, spraken we de fotograaf over zijn veertigjarige carrière die overloopt van de spraakmakende beelden.

|
20 april 2019, 10:30am

Erwin Olaf, Palm Springs, The Kite, 2018; uit Erwin Olaf: I Am (Aperture, 2019)

Zoals bij veel kunstenaars, begon de carrière van Erwin Olaf per toeval. Het waren de late jaren zeventig en hij zat middenin zijn studie Journalistiek, toen een docent opmerkte dat hij met zijn ziel onder de arm van les naar les sjokte. De docent vroeg hij of hij niet eens een les fotografie wilde volgen. “Ik voelde me direct comfortabel in dat medium,” legt Olaf uit. “Ik hield van het gewicht en het koude metaal van mijn Nikon FM-camera. Het ontwikkelen en printen van foto's in een doka voelde echt als thuiskomen.” De eerste opdracht die hij kreeg was een visueel antwoord geven op de vraag ‘wat is normaal?’ Een vraag waarvan je kunt zeggen dat-ie nog altijd als een rode draad door zijn werk loopt.

Inmiddels mogen we vaststellen dat Olaf tot de groten van de Nederlandse fotografie behoort – net als Anton Corbijn en Viviane Sassen. Zijn naam staat gelijk aan krachtige, stilistische en provocatieve modefotografie. Veertig jaar na zijn eerste fotografieproject heeft hij nu zijn boek Erwin Olaf: I Am, uitgebracht, dat werk uit zijn hele carrière beslaat, aangevuld met foto’s die in de grootse galleries ter wereld hebben gehangen. Om dit te vieren vroegen we Olaf naar zijn beginjaren, inspiratiebronnen, en advies voor toekomstige generaties.

erwin olaf
Erwin Olaf, Palm Springs, American Dream, Portrait of Alex, 2018; uit Erwin Olaf: I Am (Aperture, 2019)

i-D: Kan je het moment herinneren dat het werk van een fotograaf je echt trof?
Erwin Olaf: Weegee’s Cross-dresser 1940s getting out of the paddy wagon was de eerste foto die als een bliksem bij me insloeg. De vrijheid en trots die het beeld ademde raakte me heel erg. Maar ook het brute, gedurfde werk dat Helmut Newton voor modetijdschriften schoot, en het werk van Christopher Marcos voor Andy Warhols Interview horen in dat rijtje thuis. En natuurlijk het werk van Robert Mapplethorpe en Joel-Peter Witkin. Zij waren met name aan het begin van mijn carrière erg belangrijk voor me.

erwin olaf
Erwin Olaf, Shanghai, Hangpu, The Journey, 2017; uit Erwin Olaf: I Am (Aperture, 2019)

Denk je dat het noodzakelijk is voor een fotograaf om een opleiding te volgen?
Ik heb zelf nooit fotografie aan een school of universiteit gestudeerd. Ik haalde mijn diploma in de journalistiek, en leerde het meest in de jaren dat ik als assistent werkte voor een fotojournalist die ook weleens in een studio werkte. Dus ik durf niet te zeggen of het het waard is om fotografie te gaan studeren. Mijn ervaring met leerlingen van kunstacademies is dat vooral ‘smaak’ wordt onderwezen, en vaardigheden minder belangrijk zijn – maar dat is misschien vooral typisch Nederlands.

In een industrie die overloopt van de beelden, hoe zorg je ervoor dat je met nieuwe ideeën komt?
Ik zou niet durven zeggen dat mijn ideeën nog steeds ‘nieuw’ of ‘fris’ zijn, en om eerlijk te zijn geef ik daar ook geen reet om. Ik volg mijn instinct en maak waar ik zin heb. Er zijn maanden dat ik geen inspiratie heb, en net als ik op het punt sta wanhopig te worden lees ik weer iets, of ik kijk ik een slechte film of serie, of hoor ik iemand iets zeggen in het openbaar vervoer, wat me weer aanmoedigt nieuw werk te maken.

erwin olaf
Erwin Olaf, Shanghai, Fu 1088, Portrait 01 , 2017; uit Erwin Olaf: I Am (Aperture, 2019)

Wat zijn de grootste veranderingen in je werk als je kijkt naar vroeger en nu?
Toen ik in de jaren tachtig mijn eigen studio begon had ik slechts een grijze of zwarte achtergrondrol, een flitser, een model, en mijn camera. Ik volgde mijn instinct en dook vervolgens de doka in en probeerde een perfecte print te maken. Meestal zat ik er lekker bij te blowen.

Nu stel ik eerst een outline van een bepaald idee op, vaak gepaard met korte films en zelfs sculpturen, die ik maak met behulp van 3D-technieken. Met het team van mijn studio worden mijn ideeën verder uitgediept. We gaan op zoek naar historische referenties, zoeken locaties, styling, sets en zelfs decoratie uit. Dus er gaat veel meer werk in zitten, want de series zijn veel grootser en hebben meer context. Toch laat ik ook wat ruimte vrij om simpeler werk te maken, zoals de lopende serie Ladies' Hats – een serie over jongens met hoeden – of stillevens. Vorig jaar heb ik m’n doka weer opengegooid en samen met mijn assistent zijn we weer aan het printen geslagen. Daar ben ik voorlopig wel even zoet mee.

Wat is de belangrijkste kwaliteit die een fotograaf moet hebben volgens jou?
Koppig zijn, maar tegelijkertijd openstaan voor kritiek. Durf honderd procent te gaan voor wat jij denkt dat belangrijk is, maar kijk af en toe wel om je heen of je jezelf niet voor lul zet.

erwin olaf

Welke advies zou je willen geven aan iemand die in jouw voetsporen wil treden?
Steek wat tijd in het vinden van je eigen techniek, en als je die eenmaal gevonden hebt, probeer het dan minstens vijf jaar uit. Misschien gaat het je een beetje vervelen, maar de meeste mensen hebben die tijd nodig om een eigen techniek te vinden.

Heeft de toegang tot de immense hoeveelheid beelden op internet jouw manier van aanpak op het gebied van research en fotografie veranderd?
De uitvinding van Photoshop en internetfotografie heeft voor veel veranderingen gezorgd, maar dat gebeurde al in de vroege jaren negentig. We denken altijd dat er een status quo is, maar dat is niet zo. De wereld verandert constant, net als fotografie.

erwin olaf
Erwin Olaf, Palm Springs, The Kite , 2018; uit Erwin Olaf: I Am (Aperture, 2019)

Denk je dat iPhone-fotografie de industrie positief of negatief heeft beïnvloed?
Het heeft een wereld gecreëerd waarin er dagelijks een miljoen mooie foto’s worden gemaakt (en een miljard selfies). Ik ben hierdoor de onbelangrijkheid van schoonheid in fotografie gaan overpeinzen. Wat heeft mijn werk nog toe te voegen? Voor mij betekent het dat ik dieper in mezelf moest gaan graven op zoek naar iets ‘echts’ dat ik kon toevoegen aan de wereld van visuele kunst. Ik begin steeds meer voor langzame fotografie te voelen. De tijd nemen, en niet al te veel werk de wereld in slingeren.

Wat maakt een foto krachtig?
In elk beeld moet iets raadselachtigs schuilen, iets wat intrigeert en je uitnodigt er nog een keertje naar te kijken.

erwin olaf
Erwin Olaf, First Studio Shoot, Erwin Olaf, 1981; uit Erwin Olaf: I Am (Aperture, 2019)

Credits


Fotografie © Erwin Olaf