Kayelitsha township.

ontsnappen aan de werkelijkheid in de townships van kaapstad

Fotograaf Lotte van Raalte vertrok naar Zuid-Afrika om modeseries te schieten. Maar sommige plannen kregen een andere wending.

door Olga Kortz
|
03 januari 2017, 9:35am

Kayelitsha township.

Fotograaf Lotte van Raalte reisde met stylist Lisa Dymph Megens en de visagisten Cynthia Schippers en Charlotte Niketic naar Zuid-Afrika, om daar modeseries te gaan maken. Van tevoren al bestond het idee om ook beelden te schieten van de mensen, de omgeving, en situaties die ze in Kaapstad tegen zouden komen. Om dat voor elkaar te krijgen, en diepgaander contact met de Zuid-Afrikanen te leggen, besloot Lotte fotografieles te geven aan jongens uit de townships van Kaapstad. Daar werd ze geconfronteerd met de realiteit, en kregen sommige plannen een andere wending.
We spraken met haar over haar reis, over het ontsnappen aan de werkelijkheid, en over de verhalen die diepe indruk op haar maakten.

Langa township.

Hoe kwam je op het idee om fotografieles te geven?
Ik wist dat ik naar Kaapstad wilde gaan om modeseries te schieten en het leven daar vast te leggen, maar om in een township de cultuur echt te kunnen fotograferen en de mensen te leren kennen heb je een bepaalde wisselwerking nodig. Ik ben eerder een maand in India geweest, waar ik teken- en fotografieles gaf op een school. Zo leerde ik de Indiase cultuur beter begrijpen en gaf ik tegelijkertijd iets terug. Dit voelde voor mij als een mooie en oprechte manier van werken en fotograferen. Iemand vertelde me dat er in township Langa twee jongens van 23 waren met een groot talent voor fotografie. Drie dagen na mijn aankomst ontmoette ik ze, en ben ik meteen begonnen met de fotolessen.

Buurt van Olwethu en Spider.

Langa township.

Hoe pakte je dat aan?
Ik had een plan: eerst zou ik een introductieles geven, dan een portretles, daarna een les in reportage maken - daarvoor zijn we naar het carnaval gegaan. De jongens zaten ooit in een dansgroep, Happy Feet, waarmee ze dansten tijdens carnaval. Van die dag hebben ze een reportage gemaakt. De dag eindigde 's avonds laat in een grote parade door het centrum, waar alle verklede groepen aan het dansen waren, en ik. Dit was een van de mooiste ervaringen die ik er had, omdat ik hen iets aan het leren was, maar zij mij ook direct betrokken in hun eigen cultuur.

Tijdens het fotograferen hebben we veel gesprekken over elkaars leven gehad. Ik kende uiteraard wel verhalen uit de townships door documentaires die ik gezien heb, maar nu ik er zo dichtbij was, voelde het toch heel anders. De mensen leven er echt van dag tot dag, en geweld en alcohol is helaas een groot probleem. Het is ook niet uitzonderlijk dat er geen eten is. Van de andere kant leven mensen wel echt met elkaar. Alles wordt met elkaar gedeeld binnen de verschillende gemeenschappen. Wij kunnen hier binnen onze individualistische samenleving best wat van leren.

Langa township.

Voetbalwedstrijd Langa.

Waren het goede leerlingen?
Afspreken ging niet vanzelf, maar als ze er waren, zag ik aan ze dat ze het fantastisch vonden om te doen. In Nederland zijn afspraken en tijd heel belangrijke dingen. In Langa gaat het om familie en vrienden, dus op tijd komen was een grote opgave, maar daar raakte ik enigszins aan gewend.
Er was een moment dat ik opeens niets meer van ze hoorde, toen zag ik een paar dagen later een facebook-update waaruit ik begreep dat een van hun vrienden was vermoord. Toen werd de schaduwzijde van de townships toch wel even heel werkelijk. Die kant is minder zichtbaar en voelbaar wanneer je er overdag met locals rondloopt, maar ik moest er wel altijd voor het donker weg zijn. Je voelt rond dat tijdstip de sfeer echt omslaan. Mijn hoofd kan er nog steeds niet helemaal bij dat dit geweld voor deze jonge gasten zo vanzelfsprekend en normaal is. Ik besefte me nog eens extra hoe bepalend de plek is waar je als mens geboren wordt.

Langa township. Foto door Olwethu.

Kaapstad carnaval. Foto door Spider.

Heb je ze na deze trieste gebeurtenis wel nog gezien? Hadden ze er toen nog wel zin in?
Ja, het gebeurde na het eerste of tweede weekend dat ik er was. Het was voor mijzelf ook wel even een realitycheck: had het nog wel zin wat ik deed? Was het wel veilig? 
Maar ze wilden juist ontzettend graag nieuwe dingen leren en fotograferen. Omdat ik sowieso van plan was modereportages te maken met de stylist en de visagisten met wie ik daar was, bedacht ik me dat het misschien ook wel leuk zou zijn om ze les te geven in modefotografie. De dag dat we dat gingen doen, zag ik dat ze erg neerslachtig waren, en dat er opnieuw iets gebeurd moest zijn. Toen dacht ik wel weer: wat kom ik hier eigenlijk doen? Deze wereld gaat over leven en dood, en ik kom hier een beetje over mode praten. Snel daarna heb ik me herpakt. Ze vergaten hun zorgen compleet die dag, en dat inspireerde me enorm. Ik vraag mezelf vaak af: waarom vind ik mode wel of niet leuk? Ik ben tot de conclusie gekomen dat het creëren van een andere, mooiere of nieuwe wereld juist heel erg tof is. Maar ik weet nu wel dat ik naast modefotografie ook altijd documentair werk zal blijven maken.

Langa township.

Khayelitsha township.

Hoe eindigde dit avontuur?
Ik zou officieel maar een maand in Kaapstad zitten, maar door de fotografielessen besloot ik al snel nog een maand langer te blijven. Na ongeveer zeven weekenden heb ik samen met de filmschool I AM de expositie Suyivumela, - "Laat geen slechte dingen gebeuren" in Xosa slang - in het township georganiseerd. Buiten bij het cultureel centrum van Langa hadden we grote prints in zwart-wit opgehangen, en er was ook een braai [barbecue] en heel veel muziek en dans. Ik zag de jongens vol trots hun werk tonen en vertellen over hun foto's. De trots en expressie op hun gezichten waren een perfecte afsluiting van dit hele verhaal. Mooier had dat niet gekund. 

Langa township.

Credits


Tekst Olga Kortz
Fotografie Lotte van Raalte @ HALAL

Tagged:
Zuid-Afrika
Townships
Cultuur
langa
lotte van raalte
charlotte niketic
cynthia schippers
lysa dymph megens