foto’s van de albino-identiteit in afrika

De Oegandese fotograaf Sarah Waiswa maakt foto’s over kleur en discriminatie voor haar fotoserie Stranger in a Familiar Land.

door Sarah Moroz
|
01 augustus 2016, 3:33pm

photography sarah waiswa

In de serie Stranger in a Familiar Land poseert Florence Kisombe in Kibera, de grootste sloppenwijk van Nairobi en misschien wel van heel Afrika. Florence heeft albinisme en als activist vecht ze tegen de misvattingen die daarover bestaan. De foto's brengen het stigma en de schaamte in beeld die mensen met albinisme in Afrika vaak elke dag moeten verduren, maar we zien ook Florence's kracht in een harde omgeving. In de woorden van Sarah Waiswa, de fotograaf van deze serie, zien we "de uitdagingen die voortkomen uit de maatschappij en de zon." De lichte huid, mintgroene jurk en het paarse haar van Florence zijn duidelijk redenen om haar raar aan te kijken, maar in het zuiden van Kenia, tegen de grens met Tanzania aan, is de situatie ernstiger: mensen geloven daar dat albino's speciale krachten bezitten en daarom worden ze vermoord voor hun lichaamsdelen.

De isolatie van mensen met albinisme binnen zulke gemeenschappen komt naar voren in Waiswa's beelden. De vrolijke accessoires van Florence - de groene zonnebril en lange oorbellen met veertjes - laten zien dat ze zich niet aanpast aan haar omgeving, maar tegelijkertijd verbergen ze ook niet haar pijn. Bij een van de foto's hoort een passage uit Sarah's dagboek, het zijn woorden die weerklinken bij de eenzaamheid van Florence: "Vandaag voel ik me lelijk. Gisteren was nog erger. Ik kijk naar foto's van mezelf en wens dat ik iemand anders was. Ik wou dat ik mooi was, aantrekkelijk… Soms heb ik het gevoel dat ik niet kan ademen."

Waiswa werd geboren in Oeganda, maar woont en werkt nu in Nairobi. Ze studeerde sociologie en psychologie, maar verkiest nu fotografie om hetgeen te onderzoeken wat ze zelf "de Nieuwe Afrikaanse Identiteit" noemt. Ze legt uit dat het een identiteit is die vanuit het continent is gevormd, door een generatie die minder wordt beperkt door de verwachtingen en tradities van vroeger. Eerder dit jaar won ze met Stranger in a Familiar Land de Discovery Award van het Rencontres d'Arles fotografiefestival in Frankrijk.

Wat betekent de Nieuwe Afrikaanse Identiteit precies?
Toen ik opgroeide was er een duidelijk model van wat een 'goed Afrikaans kind' was. Dat betekende dat er heel weinig ruimte was voor zelfexpressie, weinig keus wat betreft mode, carrière, seksuele identiteit, et cetera. Maar de afgelopen jaren zie ik steeds meer jonge mensen die niet bang zijn om zichzelf te zijn. Ze volgen hun dromen en beslissen dingen niet meer op basis van wat er van ze verwacht wordt.

Wat hoop je te veranderen in de manier waarop er naar Afrika wordt gekeken?
Afrika is veel te lang alleen door een buitenlandse lens gefotografeerd. Het is voor mij dus heel belangrijk dat wij, als jonge fotografen, de kans krijgen om vast te leggen wat wij zien en te delen wat voor ons belangrijk is. Er zijn veel problemen in Afrika, maar er gebeuren ook goede dingen. Toen we in Arles [bij het fotografiefestival] waren, was er ook een Italiaanse fotograaf die foto's had gemaakt van kinderen met kippen en dat soort dingen in Ethiopië - stereotype beelden. Toen ik vroeg waar hij die foto's had geschoten antwoordde hij dat hij het niet meer precies wist en dat dat niet zoveel uitmaakte. Ik zeg niet dat alle Westerse fotografen zo zijn, maar deze reactie laat goed zien hoe Afrika nog altijd door het Westen wordt uitgebuit.

Welke fotografen bewonder je - uit Afrika of uit andere delen van de wereld?
De groten natuurlijk: Malick Sidibé, Samuel Fosso, Aida Muluneh, Zanele Muholi, en zoveel anderen! En soms kom ik een nieuwe fotograaf tegen die me compleet versteld doet staan - in Arles was ik heel erg onder de indruk van de Ierse straatfotograaf Eamonn Doyle.

Wat was jouw ervaring met albinisme voordat je dit project begon? Waar kwam het idee voor Stranger in a Familiar Land vandaan?
Ik las in de krant een artikel over de verschrikkelijke dingen die mensen met albinisme in Tanzania worden aangedaan, en ik was in shock. Dus toen zocht ik contact met de president van de Albinism Society of Kenya (ASK) om meer over het onderwerp te weten te komen. Ik wilde ook zien of we misschien konden samenwerken zodat het probleem meer aandacht zou krijgen.

Hoeveel is er in de foto's echt en hoeveel is in scène gezet?
Ik wilde albinisme niet presenteren op een manier die we al eerder hebben gezien. Het hele project is vastgelegd in de sloppenwijk Kibera: alles wat er om Florence heen gebeurde was echt, die processie bijvoorbeeld ook. We werkten met hoe de situatie zich ontwikkelde en hoe mensen op haar reageerden. Mensen begonnen echt dingen te roepen en wilden met haar op de foto.

Hoe was het om die discriminatie van dichtbij mee te maken?
Het laat zien hoe belangrijk dit project is. Ik heb maar een klein inkijkje gekregen in hoe haar leven elke dag is.

Kan je wat meer vertellen over hoe Florence is als model? Hoe was jullie samenwerking?
Toen we elkaar voor het eerst zagen om over het project te praten vertelde ze me over haar leven, haar ervaringen en haar wensen. Ze was zo sterk en spontaan; ze was inspirerend. Ik waardeer ook heel erg dat ze zichzelf zo uitdrukte. Haar paarse haar had verder niks met het project te maken; dat is gewoon hoe ze het op die dag en op dat moment had besloten te dragen. En uiteindelijk liet dat op een hele natuurlijke manier haar eigen individuele karakter zien.

Deze serie gaat over hoe samenlevingen mensen die anders zijn, zoals albino's, buitensluiten. Wat is de rol van de vrouwelijke identiteit hierin?
Veel van de mensen die ik fotografeer zijn vrouw. Ik ben vooral gevoelig voor het feit dat vrouwen worden geconfronteerd met seksisme maar vaak ook op andere gebieden worden gediscrimineerd (in dit geval dus albinisme). Florence vertelde me dat mannen met albinisme veel makkelijker een date vinden dan vrouwen.

Waar werk je op dit moment aan?
Ik werk nu aan African Cityzens, waar [fotograaf] Joel Lukhovi en ik voor naar Afrikaanse steden reizen om het dagelijkse stedelijke leven te laten zien. We kijken naar identiteit, beweging en ruimte, met in ons achterhoofd dat veel Afrikanen nooit naar andere Afrikaanse landen reizen omdat het te duur is.

Stranger in a Familiar Land is tot en met 25 september te zien tijdens het fotografiefestival Rencontres d'Arles.
sarahwaiswa.com

Credits


Tekst Sarah Moroz
Fotografie Sarah Waiswa

Tagged:
albino
afrika
Arles
Activisme
Cultuur
albinisme
sarah waiswa
stranger in a familiar land