Advertentie

een kijkje in de voguescene van hongkong

Hongkongers voelen zich al jaren onderdrukt en rechteloos, waardoor voguing als uitlaatklep enorm populair is geworden.

door Arthur Tam
|
03 oktober 2019, 9:59am

Vogue is niet alleen een dansstijl, maar ook een levenshouding. Het staat voor vrijheid van meningsuiting. Vogue is een cultuur van doorzettingsvermogen, ontstaan uit onderdrukking. De scene ontstond in de jarig zestig als aftakking van de ballroomscene in Harlem, in de Afro-Amerikaanse en latino lhbtq-gemeenschappen. Maar de dansstijl is nu een internationaal fenomeen. Vooral in de Chinees sprekende wereld – van Hongkong tot ver in het westen van China – wordt vogue steeds populairder.

“Ik voelde me aangetrokken tot de stijl en de visuele performance,” zegt Toby Yan, een vogueleerling en dragqueen uit Hongkong, die ook bekendstaat als Daisy. “Ik wist er eerst niet veel van af, maar ik wilde meer leren over duckwalking en deathdrops. Ik houd van Shangela uit RuPaul’s Drag Race en elke keer als zij deathdropt, gaat het publiek los. Het fascineerde me.”

In de jaren tachtig brak vogue voor het eerst door in Japan, lang voordat RuPaul’s Drag Race een ding was. De culturele uitwisseling tussen Tokio en New York bracht populaire vogue-dansers als Mother Koppi Mizrah, Aya en Bambi voort, die de kunst aanpasten aan hun eigen unieke stijl. Dat viel op in Taiwan, de eilandstaat die vlak voor de kust van China ligt. Taiwan werd namelijk gedurende een groot deel van de jaren negentig sterk beïnvloed door Japanse populaire cultuur. Omdat het een van de meer vooruitstrevende en liberale landen in Azië is – onlangs werd bijvoorbeeld het homohuwelijk gelegaliseerd – werd vogue al in 2010 mainstream op het eiland. In dat jaar bracht popmuzikant Jolin Tsai de baanbrekende video voor het nummer Honey Trap uit. Tsai mengt daarin de oude stijl (denk aan de strakke poses in modebladen en precieze armbewegingen) met een nieuwere (te herkennen aan in bochten gewrongen lichamen en starre bewegingen). Ze is flexibel en mixt traditie en originaliteit met elkaar op een manier die fans laaiend enthousiast maakt.

Rond dezelfde tijd studeerde Hongkonger Ken Liu, ook wel bekend als Ken Ken Milan, in Taipei. Hij was geïnteresseerd in dans en was vooral bezig om waacking en hiphop te leren, totdat hij Natalie Milan van House of Milan ontmoette op het Kick Ass Ball, het allereerste ball van Taipei. Liu viel direct voor de uitgesproken glamour van vogue. “Ik bewonderde het zelfvertrouwen dat de dansers hadden,” zegt Liu. “Ze stralen zo’n onverschrokkenheid uit in hun manier van doen en gevoel voor stijl. Ik heb sindsdien mijn looks verbeterd.”

Liu vloog naar New York voor lessen van de legendarische Stan Milan, ook wel bekend als Stanley Devaughn, van House of Milan. Nadat Liu maanden met Devaughn had getraind en een band met hem had opgebouwd – en na aandringen van Natalie Milan – werd hij lid van House of Milan. Toen Liu in 2017 terugkeerde naar Hongkong was het misschien dus wel onvermijdelijk dat hij de eerste vogueleraar van de stad werd. In slechts twee jaar tijd ging hij van een paar workshops hier en daar tot overvolle lessen die hij bijna elke dag van de week houdt. Ook doet hij dansvoorstellingen, optredens op universiteiten en ballroomwedstrijden. “Ik heb van vogue mijn missie gemaakt,” zegt Liu. “Niet veel mensen weten ervan in Hongkong, dus ik vond het mijn plicht om het te promoten.”

Maar aangezien een andere cultuur weer iets heeft overgenomen wat van oorsprong diep verbonden was met de Afro-Amerikaanse en latino ballroomscene van New York, kun je afvragen of hier geen sprake is van culturele toe-eigening. Liu is overduidelijk getalenteerd, maar heeft hij het recht om vogue te promoten? Hij is tenslotte een Hongkonger die profiteert van een cultuur die is gecreëerd door mensen van kleur in Amerika. Culturele toe-eigening is tegenwoordig wijdverbreid in popcultuur van over de hele wereld, en helaas krijgen mensen uit de Afro-Amerikaanse en latino lhbtq-gemeenschappen nog steeds geen eerlijke percentages van de winst die ten koste van hen wordt gemaakt. “Het is altijd een gevoelig onderwerp voor etnische gemeenschappen in de Verenigde Staten, vooral in de Afro-Amerikaanse en latino gemeenschappen,” zegt Devaughn, die te zien was in het eerste seizoen van Pose. “Mensen negeren onze cultuur, totdat witte mensen het overnemen en ervan profiteren. Maar gezien de toenemende populariteit van vogue, denk ik niet dat dit toe-eigening is. Ken Ken is cool en ik vertrouw op de smaak van Natalie, dus ik nam hem op in mijn house.”

1569494206744-Ken-Liu-2

Devaughn zit al sinds 1991 in de scene, toen hij rondhing op de Christopher Street Pier. In de eerste instantie deed hij aan hiphop, voordat een openlijk homoseksuele jeugdvriend hem meenam naar een ballroom. “Het was geweldig,” zegt Devaughn, die op dat moment nog niet uit de kast was gekomen. “Het thema was SM-punkrock, ik zag queens die met levende kippen aan het slingeren waren, prachtige vrouwen die mannen bleken te zijn en dansers die echt met elkaar aan het strijden waren. Het was mijn eerste kennismaking met de gemeenschap.” Vogue werd heel snel een groot onderdeel van Devaughns leven, en hij begon in de gelederen te stijgen. Hij werd lid van House of Chanel, en daarna House Father van House of Milan. Toen ontmoette hij Willi Ninja, ook wel bekend als William Leake, de peetvader van vogue. Willi was een van de pioniers van de dans en is daarom wereldberoemd. Hij was te zien in de bekroonde documentaire Paris is Burning en leerde Naomi Campbell en Iman om de energie van vogue op de catwalk te gebruiken.

1569494148691-Purpo-Huang

“Nadat ik Willi had ontmoet, nodigde hij me uit om naar Duitsland en Italië te komen,” zegt Devaughn. “Het was fantastisch om een bloeiende scene te zien. Ik heb altijd geweten dat vogue groter zou worden, maar ik wist niet dat het zo groot zou zijn. Ik weet wel dat Willi het altijd over de hele wereld wilde verspreiden. Als je reist en ziet hoeveel mensen van de cultuur houden, ermee bezig zijn en er zoveel mogelijk over leren, besef je dat het gaat om het zoeken naar bevrijding.”

Liu wil vogue door heel Azië onder de aandacht brengen. Naast Hongkong is hij naar grote Chinese steden als Guangzhou, Shanghai en Chengdu geweest. Overal verspreidde hij zijn kennis van de cultuur. “Elk jaar geef ik een workshop, zodat mijn leerlingen over de geschiedenis van vogue leren en weten wat voor rol de Afro-Amerikaanse en latino lhbtq-gemeenschap heeft gespeeld. De voguescene was een veilige ruimte, waarin gemarginaliseerde mensen zichzelf konden uiten. Het is ook de plek waar de gemeenschap heeft geleerd zichzelf te beschermen en van zichzelf te houden.”

Precies die boodschap heeft Yan ook geholpen. Hij had thuis het gevoel dat zijn familie “zijn gender-expressie verwierp.” Als hij in Daisy wilde veranderen, moest Yan stiekem op de gang zijn dragkleding aandoen, zodat zijn ouders het niet zagen. “Maar ik voel me heel open met de vrienden die ik door vogue heb ontmoet. Ik ben erdoor geheeld.”

In tegenstelling tot steden in de VS of in Europa, waar de ballroomscene voornamelijk bestaat uit transgender en homoseksuele mannen, bestaat de scene in Hongkong volgens Yan ongeveer voor zeventig procent uit cis vrouwen en dertig procent uit homoseksuele mannen. Hij denkt dat er niemand in de scene zit die zichzelf identificeert als trans en niemand die niet-etnisch Chinees is. “Hongkong is nog steeds erg conservatief. Pas nu is er aandacht voor de problemen die trans mensen hebben, en er zitten nog steeds veel mensen in de kast,” zegt Yan. “En zelfs als mannen uit de kast gekomen zijn, zijn ze er doodsbang voor dat ze niet als mannelijk worden gezien.”

“Ik denk dat vrouwen van vogue houden, omdat het zo bevrijdend is,” zegt Holie Ho, ook wel bekend als Holie Ebony, de House Mother van Kiki House of Marciano. “Ik dans al tien jaar, maar er is niets waarin ik zoveel emoties kan uiten als in vogue. Ik kan sexy, boos of verdrietig zijn – ik kan elk verhaal vertellen dat ik wil.”

1569494178441-Purpo-Huang-3

Ho ontdekte Natalie Milan via Youtube en was meteen verslaafd. Er waren destijds geen instructeurs in Hongkong, dus oefende ze in haar eentje. Op een gegeven moment vloog ze naar Taipei om lessen te volgen, daarna naar Tokio en daarna naar New York om mee te doen aan een ball. In 2017 werd ze lid van House of Ebony. “Ik was extatisch,” zegt Ho. “Toen ze zeiden dat ik een Ebony was, voelde ik me erkend en geaccepteerd.”

Ho was in de eerste instantie bang om de scene in te gaan, omdat ze een cis vrouw is. “In het begin was het vreemd, vooral buiten New York, zoals in Jersey of Miami,” zegt Ho. “Het is weleens voorgekomen dat ik ergens de enige Aziaat en de enige cisvrouw was, wat mensen erg nieuwsgierig maakte. Maar nadat ik mijn femme vogue-vaardigheden had laten zien, was iedereen erg vriendelijk.”

1570021852757-vogue-hongkong

Het is misschien geen toeval dat vogue in Hongkong zo populair is geworden, gezien de huidige maatschappelijke en politieke situatie. Hongkongers voelen zich al jaren onderdrukt en rechteloos, wat in de demonstraties duidelijk naar voren komt. En vogue ontstaat altijd ergens waar de uitlaatklep voor ongefilterde expressie het hardst nodig is.

Er is nu echter spanning ontstaan tussen de voguescenes in Hongkong en het vasteland van China. Liu had een groep voguedansers van het Chinese vasteland uitgenodigd om naar het kiki-house van Marciano te komen, maar nadat ze wat van zijn posts op Instagram hadden gezien, waarin hij het protest in Hongkong steunt, verbraken ze alle banden met hem. Ook Ho was in de eerste instantie welkom op een ball in Guangzhou, maar haar uitnodiging werd ingetrokken nadat de organisatoren erachter kwamen dat ze voor de demonstranten was.

“Ik houd van Hongkong en Taiwan en heb ontzettend veel respect voor de dansers daar, want ze zijn absoluut geweldig,” zegt Purpo Huang, ook wel bekend als Purpo Mendonca van kiki-house of Menconca. Hij is een van de organisatoren van het ball in Guangzhou en zegt dat hij zijn kennis van vogue en zijn liefde ervoor te danken heeft aan Liu. “Maar ik ben niet de enige die mocht bepalen over hun uitnodiging. Mijn persoonlijke mening is dat vastelanders en Hongkongers zo verschillend zijn opgegroeid en zulke andere dingen hebben geleerd, dat we nu in een situatie terecht zijn gekomen waarin het net is alsof kippen met eenden moeten praten. Ik respecteer ieders mening, maar ik vind ook dat politiek en cultuur zich niet zouden moeten mengen. De hele situatie is een schande.”

1569494126193-Purpo-Huang-2

Hoewel het verdrietig is dat creatieve samenwerkingen in de regio lijden onder de politieke verdeeldheid, is vogue sinds het begin onlosmakelijk verbonden geweest met politiek. Dat komt omdat vogue staat voor een fundamenteel mensenrecht: vrijheid van meningsuiting. En het is precies dat recht waarvoor de demonstranten in Hongkong nu vechten.


Credits

Fotografie Hung Ng en Echo Cheng