porno kan ook ingewikkeld, divers en interessant zijn

Vex Ashley maakt een dromerige samensmelting van porno en arthouse. We spraken haar over haar werk, het belang van het filmen van seks, pornocategorieën, en de rol die porno kan spelen in het doorbreken van genderstereotypes.

|
28 juni 2016, 1:46pm

Voor het Engelse elfenkind Vex Ashley is seks nooit iets geweest om beschaamd over te doen. Toen ze kunstgeschiedenis studeerde aan de universiteit, ging ze als webcammeisje aan het werk. Dat leverde geld op, en gaf haar de mogelijkheid te experimenteren met het schieten en monteren van films. Toen ze dat uiteindelijk onder de knie had, zette ze haar eigen productiehuis Four Chambers op.

De korte films die ze onder die naam maakt en waar ze vaak ook zelf in meespeelt, zijn een samensmelting van porno en arthouse. Er zijn geen pizzamannen, geen stiefmoeders en geen mensen die tien minuten lang in de camera kijken terwijl ze op iemands teen aan het zuigen zijn. Vex wijkt af van mainstream porno door te breken met lineaire verhaallijnen en haar kijker terug te brengen naar de erotiek van gezichtsuitdrukkingen, geluiden en lichamen die in elkaar over lijken te vloeien. Geen van haar films zijn gelabeld, waardoor je van tevoren niet weet of je hetero-, gay-, of transseks te zien zal krijgen.

We spraken Vex over haar werk, het belang van het filmen van seks, pornocategorieën, en de rol die porno kan spelen in het doorbreken van genderstereotypes.

Laat ons gewoon met de deur in huis vallen: waarom heeft de wereld porno nodig?
Mensen houden ervan om verhalen te vertellen; om onszelf en onze ervaringen te documenteren. Een deel van die ervaringen die al sinds het Victoriaanse tijdperk genegeerd worden, is seks. Op de een of andere manier hebben we besloten dat dat iets is wat achter gesloten deuren moet gebeuren. Iets wat niet besproken hoort te worden - al zeker niet in media. Ik denk dat, als we die taboes kunnen doorbreken, we veel kunnen leren over onszelf.

Ik hoorde over je werk via een vriendin die porno haatte totdat ze een van jouw films zag. Is dat iets wat je vaker hoort?
Wat leuk! Ik kan volledig begrijpen dat er mensen zijn die porno haten. Gratis tube-websites hebben porno heel toegankelijk gemaakt, maar ook heel saai. Dat komt omdat pornobedrijven heel bang zijn om iets te financieren waarvan ze niet honderd procent zeker zijn dat het zal verkopen. De enige mensen waarvan ze zeker zijn dat ze iets gaan kopen, zijn heteroseksuele, blanke mannen van middelbare leeftijd. Ik vind het logisch dat mensen die de manier waarop zij seksualiteit beleven niet terugzien in mainstream porno, er gemakkelijk op afknappen. 'Ik haat porno' wil eigenlijk zeggen 'mijn seksualiteit is niet gerepresenteerd in porno'. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat mainstream porno niet mag bestaan. Het heeft alleen meer stemmen nodig, meer makers, meer diversiteit, meer verschillende perspectieven. Alleen zo kunnen we laten zien dat seksualiteit ook heel gecompliceerd, heel interessant, en heel divers is.

Wat voor perspectief voeg jij toe aan de porno-industrie?
Nou, voor mij persoonlijk hoeft porno geen snelle masturbatiesessie te zijn. Mijn films winden op op een manier waarvan je niet noodzakelijk de drang voelt om te masturberen. Het werkt eerder op een zintuiglijke manier. Ik probeer te weerspiegelen dat seks een heleboel verschillende dingen kan zijn, niet alleen penetratie met orgasme als doel. Daarom werk ik bijvoorbeeld niet met een script waarin staat wat er in welke volgorde moet gebeuren. Niemand is verplicht klaar te komen, niemand moét in een bepaalde positie neuken, en niemand moét iemand oraal bevredigen. Er is enkel een artistiek concept - bijvoorbeeld, breek op een moment naar keuze dit ei op iemands lichaam - en performers zetten dat op organische wijze om in hun eigen scène.

Naast eigeel gebruik je bijvoorbeeld ook het sap van grapefruit. Is voedsel dat van lichamen afdruipt een terugkerend thema in je werk?
Omdat ik een achtergrond heb in kunst, werk ik graag met dingen die ik visueel interessant vind, zoals het bedekken van mensen in kleverige sappen. Ik heb geen foodfetisj - tenminste, ik denk toch van niet - maar eten is heel seksueel en er zit symboliek in. In oude Nederlandse stillevens stonden eieren symbool voor verlangen; voor het moment vlak voor seks. En eieren zien er ook gewoon heel vet uit als je ze breekt. Het was trouwens heel grappig om die scène te filmen. Het ei dat we gebruikten was rot, en dat wisten we niet. Het stonk verschrikkelijk!

Was dat niet vreselijk vies?
Ja, maar aan de andere kant past het ook wel weer bij een van de dingen die ik wil meegeven in mijn films. Namelijk dat opwinding zich op de grens van grotesk en prachtig bevindt. Ik hou bijvoorbeeld van tongen en vagina's, maar ze hebben ook iets kleverigs en vies. Die natuurlijke goorheid van lichamen benadruk ik graag, zonder het als schandelijk te bestempelen. Zo wordt in de korte film Alchemy een dikke, gouden kleurstof over mij en twee andere performers gegoten. Als het licht er niet op schijnt, ziet het er bruin en vies uit. Als het licht het wel vangt, wordt het goud en sprankelend. Net als seks bevindt het zich tussen het gore en het goddelijke. Ik hou ervan te zien hoe het vrouwelijk lichaam daarin past, en daarmee te experimenteren in mijn films.

Sommige mensen noemen de porno die je maakt vrouwvriendelijk. Is een van je doelstellingen om meer vrouwen naar porno te laten kijken?
Om eerlijk te zijn hou ik niet van de categorie 'vrouwvriendelijke porno'. Het suggereert dat er één soort porno is waar alle vrouwen van zouden moeten houden. Het dicteert hen wat hun smaak hoort te zijn. Romantische muziek en zachte belichting? Ik ken veel conventionele, heteroseksuele mannen die daarvan houden. Dat is het probleem met genderstereotypes. Om vrouwvriendelijke porno te maken, is het voldoende om een vrouw te zijn die porno maakt vanuit haar perspectief op seks, in plaats van specifiek porno te maken die voor vrouwen bestemd is. Wist je dat er op dit moment meer vrouwen zijn die porno regisseren, dan dat er vrouwelijke regisseurs zijn in Hollywood? Dat is een geweldig begin, maar ik blijf erbij: er moeten nog meer mensen met verschillende perspectieven porno creëren en regisseren.

Je porno wordt ook wel feministisch genoemd. Hoe zorg je ervoor dat vrouwen gelijk staan aan mannen in je films?
Het is leuk dat mensen dat denken. Alles komt voort uit mijn eigen interesses en ideologie. Dat feministische zal dan komen door het feit dat ik gewoon oprecht niet geïnteresseerd ben in seks waarbij een jongen een meisje vijftien minuten lang heel hard penetreert en dan in haar gezicht komt. Wat ik ook doe is vrouwen die een heel passieve rol hebben in mythologische verhalen, in een moderne, krachtige setting stoppen. En ja, als ik erover nadenk is mijn manier van filmen misschien ook wel feministisch. Ik focus me heel erg op lichamen filmen als gelijken. Ik weerhou me er niet van om genitaliën te filmen - het is en blijft porno - maar ik leg mijn focus voor een groot stuk op bijvoorbeeld de gezichtsuitdrukkingen van de performers. Dat, in combinatie met interessant geluid, vind ik een van de opwindendste dingen aan seks. Ik monteer shots op zo'n manier dat er een spel ontstaat tussen onthullen en verbergen. Ik laat iets zien, en daarna neem ik het weer weg. Op die manier krijg je spanning en anticipatie in plaats van de kijker visueel aan te vallen met een shot waarin een vagina én een penis én een gezicht te zien zijn.

Ik vind het leuk dat ik mensen een kleine blik kan gunnen in een soort van onverklaarbare wereld. De kijker moet er met zijn eigen fantasie in ronddwalen, en moet de gaten ervan zelf invullen. In plaats van een verhaal te dicteren, maak ik een wereld waarmee je kunt gaan spelen, en waarop je je eigen fantasieën kan projecteren.

Geen enkele van je films zijn gelabeld, dus je weet niet waar je naar gaat kijken. Waarom heb je daarvoor gekozen?
Dit was een moeilijke beslissing, want ik denk wel dat labels een belangrijke rol spelen. Vooral voor mensen die gemarginaliseerd zijn, zoals transseksuelen of homoseksuelen. Zij willen hun lichaam zien, en dan zijn categorieën handig. Maar omdat ik graag wil dat mijn films zoveel mogelijk buiten stereotypes en in ambiguïteit bestaan, heb ik toch gekozen om niet te vermelden wat voor seks in de film zit. Zo krijgen mensen misschien iets te zien waarvan ze denken dat het helemaal niet bij hen in de smaak valt, maar kunnen ze ondanks gechoqueerd te zijn toch denken: hé, eigenlijk is dit prima. Ook al is de seks op het scherm niet de seks die hen opwindt.

Krijg je daar ook negatieve reacties op?
De eerste keer dat ik een scène met twee mannelijke performers in een film stopte, was ik best zenuwachtig. Ik dacht, hoe gaat mijn heteroseksuele publiek hierop reageren? Ga ik financiële steun verliezen? Ik maak namelijk films op basis van donaties. Maar het was totaal geen probleem. Mensen hielden van de film om zoveel verschillende redenen. Mensen die het totaal niet verwacht hadden, waren zelfs opgewonden door de nieuwigheid van de seks op het scherm. Zou het niet mooi zijn als die mensen die ruimdenkendheid meenemen naar het alledaagse leven?

Van alle dromerige fantasiewerelden die je creëert in je films, welke is je favoriet?
Dat is als je favoriete kind kiezen! Mijn favoriete film als performer is anders dan mijn favoriete eindproduct. Ik heb als performer de leukste herinneringen aan de simpelere films die zich in bed afspelen, omdat ik me in die setting het beste kan laten gaan. Mijn favoriete eindproducten zijn de raarste, minst populaire films. Bijvoorbeeld een sciencefictionfilm - Bladerunner - waar ik een met rook gevulde glazen kom op mijn hoofd had.

Hoe kies je de performers waarmee je werkt?
Omdat ik zelf ook meespeel in mijn films, kies ik mensen waarmee ik een hele goeie connectie heb. Ik stel mezelf twee vragen. Is er chemie tussen ons? Zullen we plezier kunnen hebben op de set? Dat laatste is belangrijk, want het is nooit zo dat we samenkomen, neuken en dan weggaan. We chillen samen, en we zijn goede vrienden. Hun mening over hun scenes is ook belangrijk. Zo stuur ik de eerste versie van de film voor publicatie naar alle performers, zodat ze het kunnen goedkeuren. Als iemand niet tevreden is met hoe ze eruitzien in een bepaalde scène, knip ik die eruit. Het is belangrijk dat iedereen tevreden is met hoe ze afgebeeld zijn.

Denk je dat je nog lang pornofilms blijft maken?
Dat is moeilijk een moeilijke vraag. Natuurlijk zou ik dit over tien jaar nog steeds kunnen doen, maar dat zal afhangen van hoe het porno-klimaat in Engeland dan is. Technisch gezien is het legaal om pornofilms te maken, maar er zijn wel erg veel obstakels die je het gevoel geven dat je op elk moment opgedoekt kan worden. Zo is het bijvoorbeeld onmogelijk om PayPal te gebruiken en betalingen te doen via Visa of Mastercard. Zulke dingen marginaliseren de porno-industrie alleen maar verder, en maken het steeds moeilijker om een publiek of financiering te vinden.

Credits


Tekst Stefanie Staelens 
Fotografie Four Chambers en Vicki King