Advertentie

vijf modeshows uit de jaren negentig met een brutaal statement

Van protheses op de catwalk tot kinderen op de eerste rij: de geboorte van politiek geëngageerde modeshows.

|
04 oktober 2016, 2:59pm

Modeshows draaien minstens zoveel om mode als om politiek. Denk bijvoorbeeld aan hoe Karl van de Chanel-show voor de voorjaarscollectie van 2015 een feministische bijeenkomst maakte, of de vrouwelijke tweeling in bruidsjurken die als statement over het homohuwelijk in 2013 de haute couture-show van Chanel afsloten. Af en toe verandert de catwalk in een protest zonder dat de ontwerper hiermee akkoord gaat: Rick Owens stond niet bepaald te juichen toen een van zijn modellen in 2016 een bord tevoorschijn haalde met de tekst "Please Kill Angela Merkel - Not." Soms worden er statements gemaakt over een show buiten de show om. Afgelopen september verstoorde een topless protestant de casting voor Yeezy Season 4 van Kanye West. Hiermee wilde ze protesteren tegen Kanye, die alleen multiculturele vouwen in zijn show wilde hebben.

Dat modeshows soms veranderen in een politiek debat is niet iets wat recent ontstaan is. Tegenwoordig is het wel normaler om iets politieks te doen, maar een aantal van de brutaalste politieke statements van ruim twintig jaar geleden zijn ons nog altijd bijgebleven. We kijken terug naar de jaren negentig, toen de politiek voor het eerst naar de catwalk kwam.

De modeshow had geen vaste plekken, dus de jongeren uit de buurt hadden de eerste rij al lang ingenomen toen de rest van het publiek kwam aanzetten.

Maison Margiela, voorjaarscollectie 1990
In 1989 vroeg Margiela zich af voor wie de modeshows nu eigenlijk bedoeld zijn. Zijn eigen shows waren niet voorbestemd om alleen gezien te worden door de elite van de mode-industrie - editors, stylisten en andere ontwerpers - maar ook door het publiek. Of beter nog: de fans. Deze show uit 1989 heeft modeshows democratischer gemaakt waardoor het niet langer meer onbereikbaar was voor het gewone volk.

Martin en Jenny Meirens kozen een verlaten speelplaats in de buitenwijken van Parijs als locatie. Ze nodigden de kinderen die daar in de buurt woonden uit om de show bij te wonen. Om ze te bedanken, tekenden de kinderen de ontwerpers na op karton en blijkbaar waren Martin en Jenny hierdoor ontroerd, want later organiseerden ze voor de kinderen een uitje naar het platteland.

Jean Paul Gaultier, voorjaarscollectie 1994
In 1993 werd de wereld opeens toegankelijker voor iedereen. Vluchten waren goedkoper dan ooit, computers begonnen een vast onderdeel te worden in elk huishouden en mobieltjes zorgden ervoor dat je met iemand kon praten aan de andere kant van de wereld. Gaultier vond, zoals aan zijn collectie te zien is, de globalisatie overduidelijk heel erg spannend. De collectie, Les Tatouages, vierde deze nieuwe wereld. Elke look op de catwalk schreeuwde als het ware: "Welkom bij de Global Village!"

De collectie bestond uit broeken met graffiti afkomstig uit de metro van New York, bodysuits met tatoeages en kleurrijke bonte printjes van Europees briefgeld. De getatoeëerde shirts werden uiteindelijk een van Gaultier's meest herkenbare kledingstukken, maar in 1993 hadden ze dit nog nooit gezien. Stella Tennant (toen nog een nieuwkomer) had een gekruisigd skelet op haar buik geschilderd en andere modellen zaten onder de piercings, waarvan de meeste natuurlijk nep waren. De show heeft er echter wel voor gezorgd dat navelpiercings en neusringen in werden. De piercings die Gaultier gekozen had voor de show hebben zelfs de jaren negentig gedefinieerd. De multiculturele collectie kwam als een verrassing en Gaultier kreeg hierdoor veel aandacht in onder andere de Elle en de Vogue

Alexander McQueen, najaarscollectie 1995
De collectie heette Highland Rape, dus het werd al snel duidelijk dat McQueen voor controversie ging zorgen met deze show. Het was echter geen show die seksueel geweld aankaartte zoals je misschien zou verwachten van de titel. In plaats daarvan wilde McQueen de 'ethnic cleansing' van de Schotten belichten. In de zeventiende en achttiende eeuw zijn enorm veel Schotse volkeren uitgemoord door het Engelse leger. McQueen, geboren en getogen in Londen, was de zoon van een trotse Schot en wilde met zijn show ervoor zorgen dat de gruwelijke gebeurtenissen niet vergeten zouden worden.

De jurken waren gescheurd en bekrast. De modellen liepen woedend over de catwalk en sommigen deden zelfs alsof ze dronken waren. McQueen gebruikte de Schotse ruit van zijn eigen familie en dit werd al snel een herkenningspunt binnen zijn carrière. Highland Rape liet ook voor het eerst zijn iconische heupbroek zien die zodanig ontworpen waren dat de ruggengraat verlengd leek. Hij vond de ruggengraat namelijk het mooiste lichaamsdeel van de vrouw. Helaas werd de kleding overschaduwd door de grote controversie rondom de titel van de show. Critici vonden dat de verontrustende modellen op de catwalk een teken waren van slechte smaak en de ontwerper werd beschuldigd van het ophemelen van geweld. Zijn fans verdedigden hem snel - de vrouwen waren immers een metafoor voor het gehavende Schotland. Desalniettemin duurde het jaren voordat de modewereld zich realiseerde dat zijn bedoelingen goed waren. 

Chalayan, voorjaarscollectie 1998
Hussein Chalayan had het helemaal gemaakt in 1997. Hij had al een aantal goed ontvangen shows achter de rug, maar vervolgens deed hij iets onverwachts. Hij ontwierp een collectie die gebaseerd was op de Islam, niqaab en volledige naaktheid. Misschien dacht Chalayan dat zijn commerciële en succesvolle shows zijn publiek al had voorbereid op iets controversiëlers.

Wat zijn motivatie ook was, de collectie Between zal nooit worden vergeten - en dat komt met name door de finale. Een groep modellen sloot de show af door het dragen van verschillende lengtes niqaabs. De lengte nam steeds verder af en het laatste model was volledig naakt en droeg alleen een masker over haar gezicht. Na de show zei Chalayan in de Times, "Ik ben me bewust van culturele diversiteit en ik observeer graag lichaamstaal." In de seizoenen die hierna kwamen, bleven zijn shows controversieel. Echter, geen enkele show kon tippen aan Between, waar het publiek letterlijk in huilen uitbarstte. 

Alexander McQueen, voorjaarscollectie 1999
Het einde van de huidige modemaand is bijna in zicht en er is al veel kritiek geuit. Het publiek wil meer plussize, gekleurde en gehandicapte modellen zien op de catwalk. De vooruitgang kan misschien langzaam aanvoelen maar achttien jaar geleden deed McQueen precies waar we nu om vragen. Zijn show, No. 13, wordt misschien wel het meest herinnerd vanwege de robotarmen die de jurk van Shalom Harlow verfden terwijl ze in een witte jurk rondjes draaide in het midden van de kamer. Er was echter nog een belangrijk model op de catwalk te zien: Aimee Mullins. Deze paralympiër verloor haar onderbenen op jonge leeftijd, dus maakte McQueen prothetische benen voor haar. McQueen vertelde i-D in 2000 waarom hij voor haar koos: "Toen ik Aimee mee liet lopen tijdens deze collectie wilde ik een punt maken door haar niet de gebruikelijke ren-benen te geven. We hebben het wel geprobeerd maar ik vond toch dat dat niet het niet klopte. We wilden ervoor zorgen dat ze niet op zou vallen maar zou versmelten met de rest van de meisjes." 

Credits


Tekst Isabelle Hellyer
Fotografie Maison Margeila bij Jean-Claude Coutausse, McQueen courtesy van het Metropolitan Museum