Fotografie Jessica Madavo

sprekende portretten van zwarte schoolmeisjes en hun haar

'Afro Project' is een optimistisch antwoord op de discriminatie waar Zuid-Afrikaanse schoolmeisjes met natuurlijk haar mee te kampen hebben.

door Hannah Ongley
|
15 november 2017, 3:29pm

Fotografie Jessica Madavo

Vorig jaar ging een reeks krachtige foto’s van Pretoria High School for Girls in Zuid-Afrika viral. In de serie zie je een groepje schoolmeisjes van zo’n dertien jaar uitdagend met hun vuisten in de lucht, opkomend voor hun rechten om hun haar op natuurlijke manier te mogen dragen. Hoewel afro’s niet specifiek genoemd werden in de huishoudelijke regels door het voornamelijk witte instituut, werden de meisjes naar huis gestuurd omdat ze hun haar in cornrows of natuurlijk droegen. Een meisje werd blijkbaar naar huis gestuurd met de reden dat haar haar “oncontroleerbaar” was. Een petitie met de naam “Stop Racism at Pretoria Girls High” leverde meer dan 30,000 handtekeningen op.

Jessica Madavo was geraakt door het nieuws van het discriminerende beleid van de school, maar niet verrast. De zeventienjarige fotograaf zat in Zuid-Afrika op school voor ze naar Engeland verhuisde. Ze was maar al te goed bekend met de strenge regels voor het uiterlijk van zwarte vrouwen in het land, waar ongelijkheid nog steeds speelt ondanks dat Apartheid in 1994 werd afgeschaft. Jessica ging terug naar Zuid-Afrika om daar intieme, vastberaden portretten te schieten van zwarte schoolmeisjes die hun haar op allerlei soorten manieren dragen, van geschoren en geblondeerde krullen tot prachtige Black Panther Party-halo’s. “Het is belangrijk dat mijn werk betekenisvol is en misschien op een dag verandering tot leidt,” zegt Jessica over haar beslissing om haar project Afro op te zetten. We spraken de jonge fotograaf over de alomtegenwoordigheid van eurocentrische schoonheidsidealen en haar band met haar eigen haar.

i-D: Wat was je eerste reactie op de discriminatie waar Zuid-Afrikaanse schoolmeisjes mee te maken hebben?
Jessica: Eerlijk gezegd was ik niet zo verrast — eerder verdrietig. Als je tegen iemand zegt dat hun natuurlijke haar onacceptabel is, is dat een stomp in de maag – terwijl ze zich daar juist veilig om zouden moeten kunnen voelen. Het laat goed zien hoe ouderwets we nog denken. Maar het is goed om te weten dat de meisjes terugvochten voor wat zij juist vonden!

Tot op welke hoogte heb je deze discriminatie zelf meegemaakt toen je naar school ging in Zuid-Afrika?
Hoewel ik voor mijn gevoel nooit direct gediscrimineerd ben, vond ik wel dat de schoolregels — met name de regels voor ons haar — erg streng waren. In scholen die voornamelijk wit zijn, worden de regels gemaakt door mensen die geen benul hebben van zwart haar en ze maakten ook geen aanstalte om het wel begrijpen. Daardoor werden regels gecreëerd met eurocentrische schoonheidsidealen in het achterhoofd, wat geen ruimte bood voor Afrikaanse meisjes met natuurlijk haar. Dit type omgeving zorgde ervoor dat mijn klasgenoten veroordelende opmerkingen maakte (bijvoorbeeld dat ik er beter uitzag met hairextensions dan met mijn natuurlijke haar).

Hoe anders is dit in Engeland?
Over het algemeen, omdat Engeland zo kosmopolitisch is, zijn mensen gewend aan diversiteit. Er worden meer grenzen overschreden op het gebied van haar, dus het zien van iemand met een afro is niet zo’n gek straatbeeld.

Je persoonlijke werk heeft een hoop spontane foto’s van je beste vrienden. Hoe was het om portretten te schieten van vreemden?
De meisjes die ik koos te fotograferen leken allemaal erg zelfverzekerd, en ik denk dat dit ook te zien is in de portretten. Hoewel ik al gekozen had wie ik ging fotograferen, plande ik niet hoe ik de momenten zou vastleggen die goed lieten zien welke relatie ze hebben met hun haar.

Hoe heeft dit project je eigen relatie met je haar veranderd?
Ik heb me altijd op mijn gemak gevoeld als ik mijn haar op die manier droeg. Maar door omringd te worden door andere meisjes die net zo zelfverzekerd zijn, of misschien wel meer, heeft me echt mijn haar meer laten waarderen. Ik probeer een balans te vinden tussen het dragen van extensions en mijn natuurlijke haar.

Hoe hebben meisjes om je heen, voornamelijk meisjes van kleur, gereageerd op het project?
In eerste instantie heb ik het project alleen met de mensen gedeeld die ik gefotografeerd had, en de mensen die me dierbaar waren. Nadat ik zag hoe het allemaal samenkwam, deelde ik mijn project met meer mensen en ik was vereerd om de positieve respons te zien. Voor vrouwen van kleur denk ik dat het een soort reminder was dat hun natuurlijke haar net zo goed is als dat van een ander. Voor andere mensen doorbreekt het de perceptie dat afrohaar minderwaardig is dan een andere haarsoort.

Tagged:
Fotografie
Zuid-Afrika
afro
Cultuur
jessica madavo
zwart haar