Alle kleding is van Prada.

een diepgaand gesprek met kendrick lamar

In een zeldzaam interview verzekert een van ‘s werelds beste woordkunstenaars ons ervan dat uiteindelijk alles goed zal komen.

door Touré; foto's door Craig McDean
|
17 oktober 2017, 9:29am

Alle kleding is van Prada.

"Ik weet het niet," zegt Kendrick Lamar, als hem gevraagd wordt uit te leggen hoe Donald Trump president van de Verenigde Staten heeft kunnen worden. Maar weinig mensen begrijpen Amerika zoals Kendrick dat doet, dus als er iemand is die kan weten hoe de reality-tv-ster en miljardair zich omhoog heeft weten te werken, is hij het wel. Op een zondagmiddag ontmoeten we hem in een kleine, donkergrijze kamer, backstage bij het Barclays Center in Brooklyn, New York. Het duurt nog een paar uur voor zijn concert van start gaat. Hij draagt zilveren Nike Air Max en een kastanjebruin trainingspak met daarop het logo van Top Dawg Entertainment, Kendricks label. Hij is kalm en praat zachtjes, en straalt een soort intensiteit uit die voortvloeit uit zijn doordachte woordkeuze. Kendrick is niet per se welbespraakt, maar brengt een bepaalde diepgang met zich mee. Hij is opmerkzaam, wijs en niet zelden briljant, dus net als vele Amerikanen is hij nog steeds in shock als het over de overwinning van president Trump gaat. "We zijn allemaal stomverbaasd," zegt hij. "Het staat compleet haaks op ons morele kompas." De overgang van Obama naar Trump is voor Kendrick bijna voelbaar, omdat Obama niet alleen een president was die hij respecteerde en bewonderde, maar ook een vriend. Een vriend die van zijn muziek houdt en hem in het Witte Huis uitnodigde.

"Ik was aan het praten met Obama," zegt hij, "en het gekste wat hij zei was: 'Wow, hoe zijn we hier beiden terechtgekomen?' Daar stond ik echt van te kijken. Ik bedoel, het is zo'n surreëel moment wanneer je twee zwarte individuen, goed geïnformeerde individuen, met zo'n achtergrond hebt. Van ons wordt altijd verwacht dat wij nooit voet zullen zetten in zo'n ruimte." Er valt een stilte. Hij herinnert zich kort zijn oma, die overleed toen Kendrick een tiener was; hoe ongelofelijk zij het zou hebben gevonden, een zwarte man als president, die ook nog eens in gesprek was met haar kleinzoon. "Dat raakt me. Daar zijn en met hem praten, zijn intelligentie zien en de invloed die hij uitoefent, niet alleen op mij maar ook op mijn gemeenschap. Dat doet me altijd denken aan hoe ver we al gekomen zijn, en hoe ver we nog kunnen gaan. Alleen al dat hij in het Witte Huis zat, laat ons zien dat er van alles mogelijk is. Daar zijn we intelligent genoeg voor."

"De grootste verschillen [tussen Obama en Trump] zijn hun opvattingen, hun waardigheid, principes, logica," zegt hij. Waar Obama een bron van inspiratie was, is het moeilijk voor hem om Trump zelfs maar te respecteren. "Hoe kun je iemand volgen die niet eens weet hoe hij iemand moet benaderen? Of hoe hij met iemand moet praten, op een vriendelijke manier, met compassie en gevoel?" Maar uiteindelijk heeft Trumps overwinning iets nieuws doen opleven in Kendrick. "Het doet iets met me. Het geeft me de energie om te vechten voor wat ik wil."

Het vuur in hem moet inderdaad hoog opgelaaid zijn, want Kendricks nieuwste release, zijn vierde studioalbum DAMN., is een commercieel succes en ontving lovende kritieken. Inmiddels zijn er meer dan twee miljoen exemplaren verkocht, en critici lijken niet in woorden uit te kunnen drukken hoezeer ze onder de indruk zijn. De recensie die op Pitchfork verscheen beschreef DAMN. als een "breedbeeld meesterwerk van rap, vol met rijke beats, furieuze nummers en Kendricks ongeëvenaarde manier van verhalen vertellen over zijn lot in Amerika." Kendricks visie voor DAMN. betekende dat hij zijn producers moest vragen "wat we konden doen om iets anders te maken en onszelf te blijven, maar onszelf ondertussen ook uit te blijven dagen. Voor de sonics van het album wilden we iets maken wat echt back to the future was, iets dat je nog nooit eerder gehoord hebt, maar iets dat tegelijkertijd bekend in de oren klinkt. Als je begrijpt wat ik bedoel." Op dit moment lijkt het hiphopuniversum het er unaniem over eens te zijn dat Kendrick Lamar de beste MC ter wereld is. Hij is de onbetwiste koning van de hiphop.

Kendrick leeft een leven dat past bij de koning van de hiphop, als je je bedenkt dat je in zo'n positie vooral heel veel tijd doorbrengt in de studio, zoekend naar de perfecte beat en het ultieme nummer. "Ik kan soms de hele dag in de studio doorbrengen, mijn telefoon uitzetten en op een compleet andere wereld zijn. Ik heb het gevoel dat dit is waar ik voor geboren ben." Anders dan veel van zijn collega's is Kendrick niet onder invloed wanneer hij muziek maakt. "Ik wil muziek maken in mijn meest sobere staat. Op die manier weet ik dat ik het gemaakt heb, en niet de alcohol." Als hiphop een spel is, dan wil Kendrick winnen. "In mijn hoofd vervult hiphop twee rollen. Ten eerste als een contactsport, ten tweede als iets waarmee je je verbonden voelt – songwriting. Toen ik jong was, luisterde ik naar battles tussen Nas en Jay-Z. Dat is waar voor mij de sport ligt. Dat is waar het funky kan worden, waar ik kan zeggen wat ik wil, hoe ik het wil, wanneer ik het wil. En dan is er de andere kant, waar ik iets kan laten zien waar mensen zich daadwerkelijk mee kunnen identificeren en verbonden mee kunnen voelen. Ik ben van nature competitief, maar heb ook de compassie om te praten over iets dat echt is."

"In mijn hoofd vervult hiphop twee rollen. Ten eerste als een contactsport, ten tweede als iets waarmee je je verbonden voelt – songwriting. Toen ik jong was, luisterde ik naar battles tussen Nas en Jay-Z. Dat is waar voor mij de sport ligt."

Als we hem vragen of hij het perfecte nummer al geschreven heeft, besluit hij dat het twaalfde nummer van het album, Fear, de beste verses bevat die hij ooit geschreven heeft. "Het is zo'n eerlijke track," zegt hij. "De eerste verse gaat over alles waar ik bang voor was toen ik zeven was. In de tweede verse ben ik zeventien, en in de derde hoor je alles waar ik bang voor was toen ik zevenentwintig was. Die verses zijn zo eerlijk." Die eerlijkheid bereikte hij door jaren van hard werken, met een studiofamilie die de koning hielp bescheiden te blijven. "Niet alles wat je schrijft is goed," legt hij uit. "Zelfs al ben je een goede schrijver, een deel van wat je schrijft is gewoon slecht. Maar de meeste mensen hebben niet iemand in hun omgeving die daar eerlijk over is."

Gelukkig heeft Kendrick vrienden die onverschrokken genoeg zijn om hem te vertellen wat wel en niet werkt, en volgens hem zorgt dit voor een wereld van verschil. "Ik heb in die studio verschrikkelijke verses en hooks geschreven. Maar ik heb vrienden en mensen om me heen die me heen die me dat eerlijk zullen vertellen. Ik kweekte een dikke huid, ging terug de studio in en begon opnieuw. Uiteindelijk leer je inzien wat wel en niet goed is. Ik heb geleerd om mezelf uit te dagen en het naar een hoger niveau te tillen."

Maar voordat Kendrick plaats kon nemen op zijn troon, moest hij een een stuk meer doen dan alleen leren rijmen. Hij groeide op in Compton in Californië, een harde plek waar al veel mensen aan hun einde gekomen zijn. Compton is een plek waar gangs, moordenaars en levenloze lichamen verspreid lijken te zijn over Rosecrans Avenue, en Kendrick is pas relatief kort geleden verhuisd. Muziek was niet alleen een uitlaatklep, hij had het ook nodig om zijn hoofd hoog te kunnen houden. Toen hij klein was, was hij geobsedeerd door Snoop Dogg, Dr. Dre, Tupac, Public Enemy, KRS-One, Rakim, Jay-Z en Kanye, maar ook door Michael Jackson, Quincy Jones, Prince, Marvin Gaye, de Isley Brothers, Luther Vandross en Malcolm X. "Zijn ideeën zijn verweven met mijn aanpak in het maken van muziek," vertelt hij. Als tiener las hij The Autobiography Of Malcolm X, wat bijdroeg aan de artiest die Kendrick vandaag de dag is. "Dat was het eerste idee dat een grote invloed had op de manier waarop ik mijn muziek benaderde. Het simpele idee dat ik mezelf beter wilde maken met deze mindset, net als Malcolm dat deed."

Zonder zijn muziek zou hij misschien het verkeerde pad opgegaan zijn. "We hadden vroeger van die succesvolle mensen die ons vertelden wat goed en slecht was, maar wij hadden daar helemaal geen boodschap aan. Ze vertelden ons al die positieve dingen, maar zodra we naar buiten gingen en iemands hoofd eraf geschoten zagen worden, ging dat niet meer op. Dat doet afbreuk aan je vertrouwen. Je voelt je erdoor gekleineerd. Hoe meer geweld je als kind meemaakt, hoe minder vertrouwen je hebt in de wereld. De meeste kinderen waar ik vroeger mee omging, zijn hier aan onderdoor gegaan. Ze gingen eraan onderdoor om te moeten zeggen: 'Fuck alles, ik ga doen wat ik moet doen om te kunnen overleven.'" Hoe ontsnapte hij daar zelf aan? "Voordat het me helemaal kapot maakte, maakte ik de overstap naar de muziek."

Later die avond, in het Barclays Center, komt Kendrick onder de vloer van het podium vandaan en trotseert hij een schreeuwend, uitverkocht publiek. Hij draagt een geel trainingspak met een zwarte afwerking, en doet ons een beetje denken aan Bruce Lee in Game Of Death. Hij heeft de volledige regie over het podium, werkt voor het grootste gedeelte alleen en domineert de arena. Zijn kleine lichaam straalt kracht uit als hij zich over het podium beweegt. Net als Rakim en Nas danst hij niet, en hij oogt bloedserieus. De menigte kan zijn ogen niet van hem afhouden. Tussen de nummers door is Kendrick te zien op grote beeldschermen in clips van The Legend Of Kung Fu Kenny, een film die hij maakte, geïnspireerd door kungfufilms uit de jaren zeventig. In de film ziet Kendrick eruit zoals je gekleed hoort te zijn in een kungfufilm, maar dit is geen verkleedpartijtje. Het is wie hij echt is. Deze films werden vaak gekenmerkt door een obsessie met het opdoen van een bepaalde vaardigheid, meesterschap laten zien en en interne strijd om de beste te zijn. Dat is wie Kendrick is als artiest – hij is gefocust op het perfectioneren van zijn vaardigheid en haalt het beste uit zichzelf.

Als we hem vragen naar zijn favoriete woorden, naast "perspectief", antwoordt Kendrick: "Discipline. Ik houd van dat woord, omdat het laat zien wie je echt bent. Er zijn zoveel slechte dingen in de wereld die je af kunnen leiden, met name wanneer je in de entertainmentindustrie zit. Je wordt op elk moment van de dag blootgesteld aan zoveel dingen. Wat je ook wil, het biedt zich op een presenteerblaadje aan. Maar hoeveel discipline heb je wanneer de camera's uitstaan, als de lichten gedimd zijn? Dat inspireert me. Je daarvan weten te weerhouden. Dat laat zien hoe je echt bent. Jezelf ergens van weerhouden is de ultieme kracht."

Kendrick leert meer en meer over hoe hij zichzelf moet beheersen, en dat komt deels door zijn dagelijkse meditatiesessies. "Ik heb dertig minuten per dag nodig om gewoon te reflecteren op alles," zegt hij. "Als je in deze wereld zit, is alles…" Hij knipt met zijn vingers. "Jaren vliegen voorbij, omdat je altijd aan het werk bent, en voor de komende maanden of jaren altijd maar meer aan het plannen bent. Dus soms moet ik gewoon even die dertig minuten gaan zitten en reflecteren op wat er speelt." Zijn meditatiesessies helpen hem perspectief te vinden, waarvan hij zegt dat het "zijn absolute lievelingswoord is."

"Ik ben nog steeds een mens, ik ben nog steeds een persoon, ik heb nog steeds familie, en mijn persoonlijke problemen. Maar ik moet deze boodschap overbrengen. Ik denk dat dat mijn verantwoordelijkheid is, om te leren van mijn fouten en de kennis en wijsheid die ik heb te delen. Het is niet alleen entertainment of een carrière voor mij, dit is wat ik de wereld te bieden heb."

Maar hij leeft nog steeds in het Amerika van Trump, waar racisme steeds meer openlijke, heersende en gewelddadige vormen begint aan te nemen. Sommige mensen binnen het verzet tegen Trump hebben Alright van zijn album To Pimp A Butterfly aangenomen als strijdlied, en Kendrick weet welke kracht dat nummer met zich meebrengt. "Ik zou zeggen dat dat mijn beste nummer is, omdat het deze jongeren daadwerkelijk een stem geeft en hen aanspoort om erop uit te gaan en verandering te bewerkstelligen. Ze trekken de wereld in, en ondernemen echt actie, of dat nu in hun gemeenschap is of in het rechtssysteem." Is er een sprake van een bepaald verantwoordelijkheidsgevoel; voelt Kendrick de last van zijn gemeenschap op zijn schouders? "Er is zeker een verantwoordelijkheid die bij mij ligt," geeft hij toe. "Ik ben nog steeds een mens, ik ben nog steeds een persoon, ik heb nog steeds familie, en mijn persoonlijke problemen. Maar ik moet deze boodschap overbrengen. Ik denk dat dat mijn verantwoordelijkheid is, om te leren van mijn fouten en de kennis en wijsheid die ik heb te delen. Het is niet alleen entertainment of een carrière voor mij, dit is wat ik de wereld te bieden heb."

Naast zijn impact op de internationale popcultuur, profiteert Kendricks lokale gemeenschap ook van zijn succes: hij heeft tientallen van zijn leeftijdsgenoten geholpen met het vinden van een baan. "Je kunt YMCA's oprichten in je gemeenschap en je geeft deze mensen, die nergens anders worden aangenomen, een baan. Je creëert de kansen, en dat is wat ik doe. Zodra ik hen het heft in handen laat nemen, nemen zij het over. Mensen geloven niet dat de zaken op deze manier kunnen veranderen, maar je hoeft alleen de eerste stap te zetten." Dr. Dre, Venus en Serena Williams zijn ook actief in Compton, maar het is de vrouwelijke burgemeester, de 35-jarige Aja Brown, die voor de echte verandering zorgt. "Deze generatie heeft kansen die mijn generatie niet had," merkt Kendrick op. Het is niet voldoende om alleen geld te doneren, of kritische nummers te schrijven met een diepe betekenis, of berichten over positiviteit te tweeten; je moet het laten zien en het bewijzen. "Er zijn veel mensen die bang zijn voor hun eigen mensen, de gangcultuur is nog steeds aanwezig. Maar je kúnt niet bang zijn. Je moet er staan, want het laat vertrouwen zien. Niet alleen in jezelf, maar ook in de buurt. Mensen willen een reden hebben om je te haten. Geef ze die reden niet. Nu is er een verandering gaande, die laat zien dat we niet bang moeten zijn voor waar we vandaan komen. Dat idee zal steeds meer aanhang krijgen."

Veel mensen willen dat de situatie verandert, maar hoe komt er een structurele revolutie op gang? Is Alright gewoon een track, of schuilt er meer achter? Kendrick belooft dat alles goedkomt, maar hoe dan? Hoe kan het goed komen, als Amerika zo'n bizarre koers aan het varen is? "Ik keer altijd weer terug naar de gemeenschap," legt Kendrick uit. "Zo simpel is het. Omdat ik die kinderen zie opgroeien zonder vader en zij het vertrouwen niet hebben dat ze boven hun eigen omgeving uit kunnen stijgen. Dus om het goed te laten komen, moet je hen dat vertrouwen geven. Dat ik hen laat weten dat ik hier óók vandaan kom, en je dus een verandering teweeg kunt brengen." Kendrick Lamar weet dat hij als artiest de macht heeft de wereld te kunnen veranderen, en dat is precies waar hij mee bezig is. "Als ik er niet meer ben," zegt hij, "kan ik rusten met de gedachte dat ik bijgedragen heb aan de evolutie van onze geest."

Credits


Tekst Touré
Fotografie Craig McDean
Fashion director Alastair McKimm

MUA Francelle Daly, Art and Commerce. Fotografieassistentie Nick Brinley en Maru Teppei. Digitaal technicus Nick Ong. Stylingassistentie Sydney Rose Thomas en Madeleine Jones. MUA-assistentie Ryo Yamazaki. Productie Gracey Connelly en Dyonne Wasserman.

Kendrick draagt kleding van Prada.