rania matar legt de universele ongemakkelijkheid van de puberteit vast

Rania Matar heeft meer dan 300 meisjes in hun slaapkamers en tuinen gefotografeerd – zowel in rijke buurten als in vluchtelingenkampen – om te zien hoe vrouwelijkheid er voor de puberteit uitziet.

door Emily Manning
|
14 maart 2016, 10:55am

Joelle 9, Beirut Lebanon 2012

Vier jaar lang fotografeerde Rania Matar meer dan 300 meisjes tussen de acht en de dertien jaar in hun slaapkamers. Veel van deze portretten zijn te zien in L'Enfant-Femme, een aangrijpende documentatie over - zoals auteur Lois Lowry van The Giver in haar persoonlijke intro schrijft - "worden." "Rania Matar legde hun zelfbewustzijn, onzekerheid, verzet en vrolijkheid vast. En ze liet niets aan de verbeelding over: rommelige slaapkamers, muren vol graffiti en straatscènes komen voorbij terwijl de meisjes zichzelf voor de camera presenteren," schrijft Lowry.

Deze rommelige slaapkamers en straatbeelden zijn geschoten in de rijke buurten van Boston en Beiroet, maar ook in Libanese vluchtelingenkampen. Tegen het einde van de reeks wordt het steeds moeilijker om een onderscheid te maken tussen de geografische positie en de sociale klasse waarin de meisjes leven. Voor Rania's lens presenteert elk meisje zich met een zeker zelfbewustzijn en de eerste tekenen van onzekerheid. Ze leggen hun hand zelfverzekerd op een heup die er nog niet is en nemen een ongemakkelijke pose aan. Terwijl ze tussen posters van popsterren en een hoopje knuffels poseren, slaagt Matar erin om haar onderwerpen tijdens een cruciale tijd te fotograferen.

Lindsey 10, Needham Massachusetts, 2013

Wat heeft je ertoe aangezet om dit onderwerp te kiezen?
Ik had al eerder met tienermeisjes en hun slaapkamers gewerkt. Ik werd geïnspireerd toen mijn dochter 15 jaar was en compleet veranderde; ik merkte dat zij en haar vriendinnetjes enorm wilden presteren tegenover elkaar. Ik begon de reeks in de Verenigde Staten te fotograferen, maar besefte plots: 25 à 30 jaar geleden was ik precies zo, met het verschil dat ik toen in Libanon woonde. Dus besloot ik om er ook meisjes uit het Midden-Oosten bij te betrekken, en plots werd het een persoonlijke reeks. 

Tynia 12, Norwood Massachusetts, 2012

Telkens als je de televisie aanzet is er weer iets vreselijk in het Midden-Oosten gebeurd - elke keer gaat het over boerka's en oorlog. Toen ik beide culturen begon te fotograferen, lag de focus vooral op het universele, de gelijkenissen tegenover de verschillen. Uiteindelijk resulteerde deze reeks in een ander project, mijn nieuw boek L'Enfant-Femme. Tijdens voorgaande projecten observeerde ik voornamelijk meisjes in hun omgeving. Het was organisch en het draaide rond de omgeving, maar naar het einde toe begon ik meer op de lichaamstaal van de jonge vrouwen te letten. 

Maryam 9, Beiroet Libanon, 2011

Merkte je enig verschil in de manier waarop jonge en oudere meisjes zichzelf presenteerden?
Veel van de meisjes fotografeerde ik drie jaar later nog eens, en pas toen zag ik grote verschillen. Het maakte niet uit of een meisje acht of tien jaar was, maar voor mij was vooral de periode voor en na de puberteit belangrijk om verschillen te zien. Soms was het meisje zelfverzekerder toen ze jonger was en werd ze zelfbewuster naarmate ze ouder werd. Ik vond Dania heel leuk, een jong meisje in het vluchtelingenkamp. Zij was zo zeker van zichzelf. Later zag je dat ze zich op dezelfde manier kleedde, maar kruiste ze haar benen alsof ze zich een beetje wilde verbergen. 

Dania 9, Bourj El Barajneh Refugee Camp, Beiroet Libanon, 2011

Welke aanwijzigingen gaf je aan de meisjes? Overlegden jullie over de styling en de enscenering?
Ik fotografeer niet digitaal. Nadat ik de foto had genomen, wilden ze allemaal het resultaat zien, maar dat kon dus niet. Ze waren een beetje uit hun comfortzone, want ze maken deel uit van de selfiegeneratie en zijn opgegroeid met de iPhone. Ze gedroegen zich bewuster. We hebben veel foto's gemaakt, dus een aantal van de meisjes voelde zich steeds meer op hun gemak. Ik wilde geen duidelijke aanwijzigingen geven, want het moest over hen gaan, niet over mij. Ik dacht wel na over het licht en wat zou werken, maar ik liet hen vooral zelf kiezen hoe ze zich voor de camera wilden uitdrukken. Wat ze wilden dragen, lag volledig in hun handen. Het is interessant om te zien hoeveel van hen een roze topje en jeansshorts dragen. Of het nu in de Verenigde Staten of in Libanon is, dat maakte geen verschil. 

Charlotte 11, Beiroet Libanon, 2012

Je hebt veel foto's in Brookline gemaakt, een rijke buurt in Boston, maar ook in vluchtelingenkampen. Als je door het boek bladert, is het moeilijk om te zeggen welke foto waar is genomen.
Ik vind het leuk dat je dat zegt. Ik maak deel uit van beide culturen. Ik ben geboren en getogen in Libanon, heb Palestijnse ouders, maar ik woon in de Verenigde Staten en voed mijn kinderen hier op. Je hoort alleen maar dingen over de verschillen en de onderdrukking - als je enkel naar de mensen kijkt, zie je dat iedereen hetzelfde is. Dat heb ik via de meisjes en hun veranderingsproces proberen aan te tonen. Elke locatie werd op het einde van het boek vermeld, dus het ging niet zozeer over waar ze zich bevonden, maar wel over wie ze zijn. 

Samira 12, Bourj El Barajneh Refugee Camp, Beiroet Libanon, 2011

Ergens in het boek kijken twee gezichten elkaar aan. De ene is een meisje, Samira; ze draagt een roze hoofddoek en verblijft in een Palestijns vluchtelingenkamp in Beiroet. De andere heet Molly, woont in Brookline en draagt armbandjes waarop 'I Love Israël' staat. Ze poseren bijna identiek, hebben dezelfde lichaamstaal en leeftijd. Dat zegt voor mij alles. Ik heb hen niet gestuurd, en het zou ook niet lukken om ze op dezelfde manier te laten poseren. Zelfs de manier waarop ze hun hoofd houden is hetzelfde. 

Molly 12, Brookline Massachusetts, 2011

Welke rol speelt sociale media in de manier waarop de meisjes zich op de foto wilden presenteren?
Ik herinner me hoe het vroeger was; er waren toen geen sociale media, maar zelfs toen was je je ervan bewust - je keek toen ook in tijdschriften om te zien wat anderen droegen. Nu word je er elke dag mee geconfronteerd. Ik weet niet hoe sterk het hen beïnvloedt: ik denk dat het mensen op de één of andere manier vormt. Ze zijn het gewend om gefotografeerd te worden. Maar ik wilde niet dat ze zoals bij hun vrienden zouden poseren. Het feit dat het een fotoshoot was - het is serieuzer, ze konden de foto's nog niet meteen zien, alles gaat trager - gaf hen de tijd om hun eigen identiteit te onthullen en zich ongemakkelijk te voelen. 

Lavinia 11, Brookline Massachusetts, 2013

Wat wil je dat mensen uit dit boek leren?
Ik hoop dat ze de tijd nemen en met respect naar mijn werk en de meisjes kijken, want het is lastig om op te groeien. Ik hoop dat mensen de details van hun houdingen en de psychologische aspecten zien. Maar ik wil vooral aantonen dat een meisje in een vluchtelingenkamp of een Syrisch meisje jouw dochter zou kunnen zijn. In de media is het steeds 'wij tegen de rest'. Ik bedoel, al deze meisjes bevinden zich op hetzelfde punt in hun leven en dat is iets heel universeel. 

L'Enfant-Femme is hier verkrijgbaar.

Alia 9, Bourj El Barajneh Refugee Camp, Beiroet Libanon, 2011

Credits


Tekst Emily Manning
Foto's eigendom van Rania Matar/INSTITUTE

Tagged:
Interviews
Fotografie
rania matar