deze stewardessenuniformen voeren ons terug naar vervlogen tijden

De seksistische glamour van oude vliegtuigmaatschappijen zou tegenwoordig onacceptabel zijn, maar stiekem zwijmelen we er ook wel een beetje bij weg.

door Clem Fiell
|
01 oktober 2018, 1:29pm

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op Amuse.

Ik kan me niet herinneren dat ik ooit enthousiast werd van vliegen. Toch moest ik er vaak aan geloven, omdat mijn Canadese vader nu eenmaal in de verre Rocky Mountains in Amerika woonde. Ik bracht noodgedwongen talloze uren door in een kleine grijze cabine waarin we eveneens zo grijze maaltijden voorgeschoteld kregen. Deze werden geserveerd door vermoeide mensen in goedkope, slechtzittende outfits.

Kortom: ik vond het verschrikkelijk. Hoe kon de internationale luchtvaart – een van de wonderen van de moderne tijd – zo inspiratieloos zijn? Dat was vroeger toch echt anders. Toen was het nog een prestigieus avontuur, en niet een onderdeel van je alledaagse sleur.

In mijn vaders tijd genoot reizigers tenminste nog van cocktails en sigaren terwijl ze door de lucht zoefden. De reizigers droegen pakken, en de stewardessen droegen korte, sexy jurken. Terugkijkend lijkt deze ‘boys club in the clouds’ eerder een misogyne droom dan een duurzaam ideaalbeeld. Het beeld van het poppige meisje met haar trolly staat vandaag de dag symbool voor een seksistische tijd waarin vrouwen alleen geschikt werden geacht voor bepaalde type banen. Met name de stewardess werd een canvas waarop mannen hun fantasieën over hoe vrouwen eruit hoorden te zien en wat ze moesten dragen konden projecteren. De eerste carrière-Barbie was dan ook stewardess.

Een Braniff International-stewardess in 1965, met kleding van Emilio Pucci. Foto eigendom van Fiell Archive

Ondanks het overduidelijke seksisme in de industrie waren de stewardessenuniforms meer dan alleen een afspiegeling van mannelijke fetisjen. De stewardess was in de jaren zestig en zeventig ook de belichaming van vrijheid, glamour en seks. Stewardess worden was in die tijd dan ook de droom van menig jong meisje.

Ook ik voel, als vrouwelijke woke millennial, nog altijd een bepaalde aantrekking tot de pure glamour van die tijd. Ik merk dat ik me moeiteloos over de politieke problemen van die tijd heen zet en geniet van de esthetiek. Want laten we ook wezen: het was ook een optimistische tijd waarin nieuwe technologie en poëtische outfits samenkwamen.

Om die reden laten we hier een aantal voorbeelden zien van de beste stewardessenlooks uit de Mad Men-eeuw, en analyseren we wat ze ons vertellen over de tijd waarin ze gedragen werden.

Braniff Airlines. Ontworpen door Emilio Pucci – 1965: ‘The Air Strip’

Photos: Left: via Alamy / Right: Courtesy of Fiell Archive

In 1965 nam Braniff Airlines, dat nu niet meer bestaat, ontwerper Emilio Pucci aan om nieuwe stewardessenoutfits te ontwerpen. Het resultaat was een futuristische en gedurfde collectie die uit verschillende lagen bestond. Het idee was dat stewardessen op die manier voorbereid waren op alle weersomstandigheden.

Onderdeel van het uniform was de iconische Rain Dome-helm, die geïnspireerd was op astronauten en ruimtereizen. Deze futuristische helmen hadden ook nog eens een praktisch doel: ze beschermden de complexe kapsels die de stewardessen droegen.

Braniff Airlines. Ontworpen door Emilio Pucci – 1967

Photo: Courtesy of Getty Images


De zogenaamde Air Strip-collectie markeerde het begin van een vruchtbare samenwerking tussen Pucci en Braniff. De ontwerpen die Pucci maakten weerspiegelden altijd de zeitgeist van de mode op dat moment.

Doordat de uniforms steeds meer als modeproduct werden gezien, kreeg Pucci de mogelijkheid om meer te experimenteren. Zo maakte hij in 1967 een psychedelische collectie met oogverblindende catsuits die geïnspireerd was op de optische kunst die in die tijd populair was. De nieuwe looks hadden veel weg van hallucinaties.

Olympic Airways. Ontworpen door Pierre Cardin – 1969

1969 was het jaar van de maanlanding. Hoewel Griekenland zelf geen ruimtevaartorganisatie had, gingen ze met hun vliegmaatschappij mee in de ruimtevaarttrend. Olympic Airways nam Pierre Cardin in dienst om de uniformen te ontwerpen. De Griekse vliegmaatschappij stond symbool voor een type luxe dat zelfs voor de jaren zestig uitzinnig was. In de eerste klas speelden muzikanten lokale muziek op kleine vleugels, en zelfs in economy class kregen klanten goud serviesgoed om van te eten.

Cardins collectie voor de maatschappij was echter verrassend minimalistisch. Hij ontwierp een ’Cardin-cape’ in PVC en liet het personeel een wit-blauwe helm dragen die ze een robotachtige look gaf. Het had iets weg van Griekse mythologische helden zoals Hermes, de gevleugelde koerier.

Lees verder op Amuse.

Tagged:
60s
70s
Uniform
seksisme
luchtvaart