de fotograaf en activist die veerkrachtige mensen vastlegt in beladen gebieden

Daniel James Lyons fotografeert jonge mensen die zich staande houden in de lhbt-gemeenschap van Mozambique en in het door Rusland bezette Oekraïne.

door Ryan White
|
24 augustus 2019, 8:00am

Fotograaf Daniel James Lyons gebruikt zijn camera om emotionele stabiliteit te zoeken in beladen situaties, van de verguisde lhbt-gemeenschap in Mozambique tot Oekraïense jongeren die vluchten voor de Russische militaire bezetting. Zijn werk confronteert je met de rauwe realiteit achter dat soort plekken, maar doet wel recht aan de levens die mensen ondertussen zelf nog proberen te leiden.

Daniel fotografeert al sinds zijn tienerjaren, die hij doorbracht in een typisch Californisch kustplaatsje – denk aan surfers, skaters en punkrock. “Ik heb ook zelf in een paar vreselijke punkbandjes gespeeld, en fotografie was voor mij een natuurlijke manier om mijn vrienden vast te leggen,” zegt hij. “Het was ook een excuus om veel tijd in de doka door te brengen, wat destijds een soort heiligdom voor me was.”

Daniel ging naar de universiteit om zich te verdiepen in fotografie en beeldhouwkunst, maar toen hij halverwege zijn studie uit de kast kwam, kreeg hij meer interesse in sociale geschiedenis. “Ik veranderde mijn major in maatschappij- en gedragswetenschappen en raakte mijn beurs kwijt. Maar fotografie bleef een grote rol in mijn leven spelen, maar dan los van mijn studie.” En zijn interesses in maatschappelijke vraagstukken kwamen op hun beurt ook weer terug in zijn werk.

1566325663159-20095_DJL_MapatoQueer_003-14v2

i-D: Je bent onderzoeker en fotograaf. Hoe komen die twee dingen samen in jouw werk en wat je ermee wilt bereiken?
Daniel James Lyons: Ik heb een master Medische antropologie gedaan en werk met mensenrechtenorganisaties om onderzoeksprogramma’s te ontwikkelen en mensen adviezen te geven – dat is wat met name invloed heeft op mijn fotografie. De manier waarop ik fotografie benader lijkt erg op de manier waarop ik mijn etnografische onderzoeken verricht: voordat ik de camera tevoorschijn haal neem ik eerst de tijd om de mensen te leren kennen. Verder staan de mensen en de onderwerpen die ik fotografeer wel los van mijn werk als consultant bij deze organisaties. Ik hoop altijd een gevoel vast te leggen dat precies past bij de persoon die ik fotografeer, een moment van oprechtheid of een intieme uitwisseling. Mijn relatie met deze mensen is erg belangrijk.

1566378971903-00B20006V2

In Hotel Luso, je serie over de lhbt-gemeenschap in Mozambique, is die connectie inderdaad goed te zien. Hoe kwam dit project tot stand?
Ik heb vier jaar in Mozambique gewoond, van 2005 tot 2009. Sindsdien ben ik vaak teruggegaan voor werk en persoonlijke projecten. In de laatste vijf jaar ben ik er steeds gemiddeld een kwartaal geweest. Ik heb mensen leren kennen die nu als familie voelen, veel van hen maken ook deel uit van de lhbt-gemeenschap. We hadden het er vaak over om een project op te zetten om deze mensen zichtbaarder te maken. Er zijn geen openbare ruimtes voor queers in Mozambique, geen gaybars, pride-evenementen of wat dan ook. Hotel Luso werd hier een soort symbool voor, een manier om een plek te claimen, al is het maar tijdelijk. De serie is een gezamenlijke inspanning van alle betrokkenen, en uiteindelijk ook een mooie gelegenheid om met vrienden samen te werken.

Uiteindelijk blijf je een relatieve buitenstaander in een nogal gevoelige omgeving. Hoe bepaal je wat de grenzen zijn?
Ik beschouw elk project als een samenwerking, dus in die zin bepalen ook de mensen die ik vastleg waar de grenzen liggen. Ik kom net terug uit Brazilië, waar ik een serie over inheemse jongeren in de Amazone heb geschoten. Iedereen die ik vastlegde was erg actief: ze waren erg betrokken in de manier waarop ze werden gefotografeerd, en nodigden me soms ook uit bij hen thuis. Het hielp dat ik Portugees kon spreken – er was veel tijd verstreken voordat ik mijn camera erbij had gepakt, zodat ik kon oefenen.

1566325854111-LYONS_019_v2

Hoe is Mahotas ontstaan, de serie in de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis in Mozambique? De patiënten bedekken allemaal hun gezicht met een specifiek voorwerp. Waarom?
Deze serie is voortgekomen uit een fotografieworkshop die ik in een kliniek heb gegeven, voor zowel het personeel als de bewoners. Iedere patiënt had een soort baantje onder het mom van bezigheidstherapie: de ene verzorgde dieren en de ander maakte allemaal ambachtelijke spulletjes. Ze waren trots op wat ze deden, en wilden dat laten zien. Daar kwam nog eens bij dat ik wat ethische bezwaren had om ze vast te leggen, vanwege hun cognitieve beperkingen. Het was de vraag of ze echt begrepen wat het betekende om gefotografeerd te worden, en dat mensen dat zouden zien, en geestelijke gezondheidsproblemen worden in Mozambique nogal gestigmatiseerd. Dus toen ontstond het idee om iedere bewoner een voorwerp uit te laten kiezen dat symbool stond voor het werk dat ze in de kliniek deden, en dat voorwerp gebruikte ik gelijk om hun identiteit te verbergen. .

1566325737048-10600011v2alt

Displaced Youth heb je in Oekraïne geschoten tijdens de Russische bezetting. Wat wilde je over de situatie van deze mensen vertellen?
Ik werkte bij een vluchtelingenkamp in Oost-Oekraïne en was ondertussen ook vaak in Kiev, waar ik bevriend raakte met mensen die allemaal kunstenaar of muzikant waren en gevlucht waren. De foto’s die destijds van vluchtelingen in Oekraïne werden gemaakt waren vooral gericht op de nasleep van het geweld, maar ik merkte dat mijn Oekraïense vrienden ook vol dromen over de toekomst zaten – dromen die mijn vrienden thuis ook hadden. Dus ik besloot een serie te maken die ons eraan herinnert dat ieder land in een conflictgebied kan veranderen, en een plek waar jonge mensen ook gewoon hun leven leiden. Ik wilde dat mensen buiten Oekraïne zich ermee konden identificeren, en naar hun verhalen zouden luisteren, en niet omdat het nou zoveel anders was, maar juist omdat het zo herkenbaar is.

1566325774559-DJLDCAN20

Aan de ene kant wil je de realiteit vastleggen, aan de andere kant wil je ze ook niet te veel een slachtofferrol geven, lijkt me. Hoe bewaar je die balans
Ik raak heel geïnspireerd door de veerkracht van al deze mensen. Ik probeer altijd een perspectief in te nemen dat dit laat zien, en hun levendigheid benadrukt.

Wanneer word je door een foto geraakt?
Ik weet het niet zeker. Als iets me emotioneel kan raken vind ik dat magisch – ik kan er niet helemaal de vinger op leggen, maar ik weet precies wanneer het gebeurt.

1566325801711-19116_DLY_MAPUTO_03_10contrast
1566382825538-DJLDCAN13
1566382812262-DJL_Hotel_Luso15
1566325829744-000014070029v1
1566325898394-0B120009
1566325917349-20512_DJL_Ester_005-06
1566325934806-10510004
1566326015280-0B100005V2
1566379000689-DJLmahotas3

Credits


Fotografie Daniel Jack Lyons

Tagged:
Lhbt+
daniel jack lyons