Beelden via  i-D i-D en British Library 

onhandige schoenen maken hun grootste comeback sinds de middeleeuwen

Waarom zouden designer-schoenen zich moeten lenen voor iets banaals als lopen?

door Tim Fraanje
|
06 november 2019, 12:39pm

Beelden via  i-D i-D en British Library 

Diet Prada, het instagram-geweten van de mode-industrie, riep Balenciaga tot de orde toen er op hun blauwe catwalk schoenen verschenen met vierkante, licht ingevallen neuzen. De schoenen hadden wat dierlijks, als hoefjes of eendenpoten. En ze leken verdacht veel van de beginnende Londense designer Paula Canovas del Vas, die geen credits kreeg. Toch zijn de vierkante neuzen al wat langer in opkomst. Balenciaga zelf heeft erg fraaie exemplaren, maar ook in de zestiende eeuw waren de zogenaamde Kuhmaul- of duckbill-schoenen al een hot item.

De schoenen met een koeiensnuit waren het resultaat van een eeuwenlange strijd tegen de poulaine, de karakteristieke middeleeuwse schoen met de puntige neus, die de voet wel twee keer zo lang kon maken, zo las ik. Deze duivelse puntschoen was in 1368 al verboden in Parijs maar werd niet veel later een grote hype in Engeland toen Anna van Bohemen met de Engelse koning Richard II trouwde. Niet iedereen was even blij met dit huwelijk, en de schoenmode die Anna met zich meebracht werd door moralisten (met name binnen de kerk) gezien als hét teken van moreel verval.

Je kon er namelijk niet fatsoenlijk op lopen, dus een leven vol noeste arbeid in dienst van God werd er onmogelijk door. Poulaines werden vergeleken met ‘duivelshoorns’, hun dragers (vooral mannen) waren ijdele, frivole watjes die niks klaarspeelden op het slagveld. Dat nam niet weg dat deze trend het nog bijna een eeuw volhield, totdat-ie in 1465 ook in Engeland verboden werd. De schoenen mochten dan immoreel zijn, maar ze waren wel erg chic. Je liet ermee zien dat je het je kon veroorloven om niet te lopen. Dat was toch meer iets voor het plebs. En hoewel de koeiensnuitschoenen vooral bedoeld waren als een sober alternatief voor de poulaine, werden ook die al snel breder en breder, totdat ze zo vol met vulling zaten dat je je er ook niet meer op kon voortbewegen.

1573043730673-poulainecowmouth
Christoffel van Beieren met poulaines versus Henry VIII met koeiensnuitschoenen. Beelden via wikimedia

Het interessante van de postmoderne tijden waar we in leven, is dat de vierkante neus én de puntneus momenteel tegelijk en vogue zijn, en dat ze allebei gelden als lekker decadent. Mooie leren glimschoenen met geprononceerde neuzen in welke vorm dan ook zijn namelijk een reactie op de vaderlijke hardloopschoen, die expres zo lelijk en praktisch was, dat-ie pijn deed aan je ogen. Die schoenen hadden verboden moeten worden, al was het maar omdat ze vanwege het draagcomfort nog altijd dooretteren in mijn eigen garderobe.

De onpraktische schoen met statement-neus is vooralsnog een beetje veilig en draagbaar bij de grote modehuizen. De Nederlandse ontwerper Ninamounah rekte in haar vorige collectie de vierkante neuzen op tot zwemflipperproporties waardoor haar modellen zich wat onwennig bewogen, als waterdieren die net hebben besloten dat de rest van hun evolutie zich op het land moet gaan afspelen. Toch zorgt de manier waarop mode over het algemeen geshowd wordt nog altijd voor een bepaald nuts-denken in het schoenontwerp. De catwalk – ooit handig omdat deze manier van showen mooi laat zien hoe kleren eruitzien als je erin gekleed langs terrassen en winkelruiten flaneert – is misschien wel een gepasseerd station. Waarom laten we in tijden van Uber, Segways en elektrische steps de vorm van schoenen nog bepalen door de vraag of we er wel of niet op kunnen lopen?

Dat blijken ontwerpers zich ook steeds meer af te vragen. De totaal onhandelbare dolfijnschoenen die Thom Browne presenteerde tijdens de Parijse modeweek weken niet van hun plaats. Begin dit jaar presenteerde Dior hun collectie op een lopende band, Gucci volgde. Het leverde kritiek op, zoals dat altijd gaat als je innoveert. De huidige elite gebruikt de loopband om te laten zien dat zij het zich kunnen veroorloven om tijd en energie te verspillen aan volstrekt nutteloos bewegen, terwijl de onderlaag zich overdag van brievenbus naar brievenbus spoedt en ‘s avonds door fastfoodrestaurant-keukens ijsbeert. Misschien moet de bovenlaag gewoon weer helemaal stoppen met lopen, net als in de middeleeuwen. Het zou in elk geval prachtig mooie schoenen kunnen opleveren.

Tagged:
Balenciaga
Middeleeuwen
schoenen