zo snel kan een onbekend persoon vertrouwd raken

Fotografe Desiré van den Berg volgde vreemden van over de hele wereld en legde ze vast op camera.

|
okt. 15 2015, 8:00am

Fotografe Desiré van den Berg is gefascineerd door mensen die ze niet kent. Reizigers, passanten, andere onbekenden: altijd vraagt ze zich af wie ze zijn, waar ze naartoe gaan en waarom ze die mensen tegenkomt. Wat brengt ze hier? Wat beweegt ze naar daar? Ze observeert ze, en af en toe spreekt ze iemand aan. Een glimlach of een paar woorden zijn soms genoeg om de vreemde een beetje te leren kennen. Voor 'Do Disturb', haar recent verschenen fotoboek, reisde ze naar Amsterdam, New York, Londen en Parijs en zocht daar naar onbekenden die een dag met haar wilden doorbrengen. Het boek is een prachtige reis geworden door de levens van mensen die we niet kennen, maar na het lezen toch wel een klein beetje.

Hoe reageerden mensen als je ze vroeg of je de dag met ze mocht doorbrengen?
Dat hing af van hoe ik ze benaderde. Ik probeerde mensen altijd eerst eventjes te observeren voordat ik ze aansprak. Sommigen maakten zelf oogcontact of glimlachten naar me. Als dat gebeurde was het vrij makkelijk om op zo iemand af te stappen. Het kwam ook voor dat ik iemand heel graag in mijn serie wilde hebben, omdat ik diegene bijvoorbeeld een nieuwe taal hoorde spreken en ik vermoedde dat-ie uit een land kwam waarvan ik nog geen inwoners had vastgelegd. Het was de bedoeling om een zo divers mogelijke groep mensen weer te geven. Dat maakte het soms vrij lastig. Toen een Saoedi-Arabisch stel een hotellobby in kwam gelopen, heb ik eerst gewacht tot ze hun spullen naar hun kamer hadden laten brengen, zodat ik in de tussentijd kon bedenken hoe ik ze het beste kon aanspreken. De vrouw was in een prachtige zwarte hijab gehuld, en ik was bang dat het misschien niet gewaardeerd zou worden als ik haar zou vragen voor me te poseren. Het laatste wat ik wilde was dat mensen zich ongemakkelijk zouden voelen. Aanvankelijk wilden ze niet meewerken, maar op de een of andere manier heb ik ze toch kunnen overhalen en werd ik achteraf zelfs ontzettend bedankt dat ik ze had benaderd. Zo ging het vaak: mensen reageerden een beetje gereserveerd als ik ze aansprak, maar het was geen uitzondering als we ineens uren later samen een cocktail zaten te drinken aan de bar.

Wat voor mensen heb je ontmoet?
Ik wist totaal niet wat ik kon verwachten. Toen ik voorafgaand aan het project met Mendo [de uitgever, red.] praatte over de mogelijke scenario's, hadden we vooral in ons hoofd dat mensen waarschijnlijk niet heel bijzondere dingen te vertellen zouden hebben. Uiteindelijk bleek compleet het tegenovergestelde. Iedereen die ik ontmoette bleek ontzettend uniek. Zo kwam ik een Japanse non tegen tijdens een overstap in Parijs, die onderweg was naar haar gemeenschap in Benin, in Afrika. Een van de meest bijzondere verhalen uit het boek is dat van de zakenvrouw uit Amerika die al gauw in detail trad over haar hobby als paaldanseres, waarna ik allemaal filmpjes te zien kreeg van haar in sexy pakjes aan een paal bij haar thuis. Dat is toch fantastisch? Je weet gewoon echt niet wat er schuilt achter mensen. Verder staat in het boek een heavymetalmeisje uit Andorra, met tattoos en kleurlenzen, dat doordeweeks gewoon in een apotheek bleek te werken. Ik heb een stel uit Duitsland gefotografeerd dat in de metro van New York zat in trouwkleding, met boeket en al, op weg naar hun bruiloft. Er was een FIFA-agent uit Egypte, een Indonesisch meisje op zakenreis voor Hermès in Londen, zo kan ik nog wel even doorgaan.

Welk onbekend leven heeft het meeste indruk op je gemaakt?
Iedereen in het boek heeft op zijn eigen manier iets bij me losgemaakt. De 73-jarige wandelaar uit Japan, die op zijn leeftijd nog complete pelgrimsroutes aflegt in Europa, heeft misschien nog het meeste mijn hart gestolen. Wat een bijzondere en lieve man was dat. Hij onderneemt in zijn eentje lange reizen met een grote rugzak op z'n rug, daar heb ik veel bewondering voor. Ik hoop ook op die manier oud te worden, zijn levenslust was echt aanstekelijk. Verder vond ik het heel mooi hoe bepaalde mannen in het boek zo openlijk hun liefde uitten. Van de backpacker uit Zweden met een vriendinnetje uit Venezuela, tot de man uit Detroit die vertelde dat hij na dertig jaar eindelijk heeft kunnen trouwen met de liefde van zijn leven, omdat Amerika het homohuwelijk legaliseerde in zijn staat.

Vond je het soms moeilijk om weer afscheid te nemen?
Zeker weten. Soms heb ik zelfs tot diep in de nacht zitten kletsen met iemand, terwijl ik die volgende ochtend om 5:00 uur alweer op moest om iemand anders nog voor de tweede keer te fotograferen. Met een meisje uit Kameroen heb ik nog steeds contact. Zij stuurde mij een maand nadat ik haar in Amsterdam gefotografeerd had een hele bijzondere mail. Ze vertelde dat ze me sinds onze ontmoeting nauw had gevolgd op social media, en dat ze nu eindelijk de moed bij elkaar had geraapt om me te mailen. Ze is een paar jaar geleden gediagnostiseerd met kanker en heeft een hele moeilijke tijd achter de rug. Ze mailde me met de vraag of ik portretten zou kunnen schieten waarop haar littekens zichtbaar zijn, omdat ze eindelijk het gevoel heeft een punt te hebben bereikt waarop ze haar ziekte accepteert, net als de schade die de kanker heeft aangericht op zowel fysiek als emotioneel niveau. Ze vertelde dat ze mijn werkwijze bewondert en me direct vertrouwde toen we elkaar ontmoetten. Dat mailtje raakte me heel erg, en ik kan eigenlijk niet in woorden uitdrukken hoe vereerd ik me voel. Wie had gedacht dat het werken aan mijn boek dit teweeg zou brengen?

Je belandde in intieme situaties, zoals in de slaapkamer met Stephanie Reynolds en Josh Newman. Hoe voelde het om deel te zijn van zo'n soort gelegenheid?
Stephanie en Josh waren een ontzettend knap stel dat ik in Londen tegenkwam en waar de liefde vanaf spatte. Ze zagen er zo gelukkig uit met z'n tweeën dat ik besloot de uitzondering te maken om een koppel te fotograferen, en niet één van de twee uit te lichten - zoals ik in de rest van het boek heb gedaan. Ze hadden een paar romantische dagen gepland voor Stephanie's verjaardag. Al snel ging het gesprek over hoe het stel elkaar ontmoet had en hoe hij haar met kerst ten huwelijk had gevraagd. De zon hing laag op het moment dat ik ze aansprak, dus toen heb ik meteen de eerste foto van ze geschoten, in het mooie licht dat er toen hing. Het klikte zo goed en die twee waren zo verheugd om hun liefde met de wereld te delen, dat ze me op het bed lieten klimmen voor een foto van het ontbijt op bed, de dag erna. Ik heb voor het boek meerdere keren mensen in bed gefotografeerd, zoals een ballroomdanseres uit Griekenland in haar pyjama, een Spanjaard zonder shirt, en een meisje met de enorme tatoeage op haar rug in Parijs. Zij deed zelfs haar bh uit zodat ik de volledige tattoo kon fotograferen. Dat zijn wel hele intieme momenten ja, maar gek genoeg voelde het heel vertrouwd. Het is verrassend hoe snel je een band met iemand kunt opbouwen.

Ben je veranderd door al deze nieuwe ontmoetingen?
Heel erg. Het heeft me vooral geholpen om me over mijn angst heen te zetten om mensen te benaderen. Dat was iets waar ik al heel lang aan werkte, maar wat altijd weer een uitdaging bleek. Omdat ik nu met een deadline te maken had voor het boek móest ik wel. Dat heeft me echt over een bepaalde drempel heen geholpen. Het feit dat het iedere keer weer zo erg z'n vruchten afwierp, maakte het telkens weer ietsje makkelijker om op iemand af te stappen. Hiervoor moet ik de mensen in het boek echt bedanken, dat ze zo open en warm waren en me zo in vertrouwen namen.

Het beeld van de twee zusjes LylaGrace en AnnaKate in een spagaat vind ik fascinerend. Wie zijn dit?
Deze meisjes kwamen met grote koffers en een hele trotse moeder een hotel in New York binnengelopen. Ze dansen op hoog niveau in voorstellingen in bijvoorbeeld Disneyworld, en vonden het fantastisch om voor me te poseren. Die benen gingen alle kanten op, zo lenig als ze waren. Hun moeder reist heel Amerika met ze af voor voorstellingen en trainingen en ze waren op Broadway om daar bij het Broadway Dance Centre een les te volgen en een voorstelling van The Rockettes te zien. Voor de foto in hun danspakjes gingen ze lippenstift en zo opdoen. Heel schattig. De moeder had een complete make-upkit bij zich voor de voorstellingen.

Op welke foto ben je het meest trots?
De foto van het meisje met de rugtattoo is er een die al mijn verwachtingen oversteeg. Wie had ooit gedacht dat ik iemand op zo'n intieme manier zou kunnen vastleggen? Zonder bh op het bed in haar hotelkamer? Verder vind ik de foto van het Indonesische meisje dat middenin de bubbels staat goed gelukt. Het hielp dat ze graag wilde meewerken. De man die de bubbels maakte heb ik tien pond gegeven, om ze telkens onze kant op te laten waaien. Ik hou er van als je een foto niet snel een tweede keer kunt maken, door toevalligheden zoals in dit geval de bubbels die net op die manier en in die vorm langs haar heen waaien. De foto van de Saoedi-Arabische man met het hondje dat voor hem langsrende is ook een van m'n favorieten. Hij poseerde zo stoer en streng, totdat er plotseling een hondje over de stoep huppelde en hij ineens een superzachte kant van zichzelf liet zien. Die onbewaakte momentjes zijn vaak het mooiste.

Credits


Tekst Olga Kortz
Fotografie Desiré van den Berg
Do Disturb
Desiré van den Berg