kom niet aan ons kroeshaar

Schrijvers Bo Hanna en Ruby Cruden hebben lange tijd geworsteld met hun kroeshaar, en daardoor ook met hun zelfvertrouwen. Er zijn in Nederland in verhouding weinig producten te koop die geschikt zijn voor kroeshaar, en ook maar weinig kappers kunnen...

door Bo Hanna en Ruby Cruden
|
14 juni 2017, 1:20pm

De discussie rondom het schoonheidsideaal is de afgelopen jaren flink op gang gekomen. Toen ik [Ruby] modellenwerk deed, merkte ik dat het stereotype schoonheidsideaal vaak de norm was. Ik moest bij vrijwel elke opdracht mijn haar steilen zodat ik bij de rest van de modellen, met steil haar, paste. Als vijftienjarig meisje dat net in de modellenwereld kwam kijken, geloofde ik dat als ik mijn haar natuurlijk zou dragen, ik buiten de boot zou vallen. Al snel kocht ik zelf een steiltang om me ook op school zelfverzekerd over mijn haar te kunnen voelen. Tegenwoordig ben ik trots op mijn krullenbos, en realiseer ik me dat ik er doodongelukkig van werd om mezelf te conformeren aan een westers schoonheidsideaal. Zoals waarschijnlijk veel mensen met een afrokapsel, maken we bijna dagelijks gênante momenten mee. Ik krijg veel vragen in de trant van: "Is dat allemaal echt?" "Hoe was jij je haar?" En misschien wel de meest gestelde vraag: "Mag ik het aanraken?"

Ook ik [Bo] word regelmatig ongevraagd aan mijn haar getrokken. Pas geleden vroeg een vrouw me hoe duur mijn 'pruik' was. Waarschijnlijk hebben mensen niet de intentie om ons te kwetsen, maar komen deze reacties voort uit onwetendheid. Toen ik door de Balkan en Oost-Europa - waar kroeshaar weinig voorkomt - op reis was, wilden veel mensen bijvoorbeeld met me op de foto. Toch voelt het absurd om in een multiculturele stad als Amsterdam regelmatig te maken te krijgen met onwetende reacties.

Een deel van mijn familie is van Egyptische origine, en ik merkte dat sommige familieleden met krullend haar hun haar steil maakten en uit de zon bleven om niet donkerder te worden. Ook werden er soms opmerkingen gemaakt in de trant van hoe mooi een familielid met heldere ogen, glad haar of een lichte huid, wel niet was. Ik kan me ook nog goed herinneren dat ik in Caïro met mijn oudere broer naar de kapper ging en ze er een behoorlijk chemisch product in deden zodat zijn haar gladder zou worden. Het argument was dat ze het dan makkelijker konden knippen. In principe deden veel mensen er in Egypte alles aan om er zo westers mogelijk uit te zien. Dit was niet per se bevorderlijk voor mijn zelfacceptatie. 

Een ander probleem waar wij al jaren tegenaan lopen is dat we moeilijk bij een haarsalon terecht kunnen in Nederland, wat ertoe leidde dat we zelf ons haar knipten. Toen ik laatst een poging deed om naar de kapper te gaan, werd ik bij twee zaken weggestuurd, en me bij de kapper die ik daarna bezocht gezegd dat 'ze het wel konden proberen'. Het lijkt erop dat de kappersbranche kroeshaar nog niet compleet heeft omarmd en nog vasthoudt aan een standaard waar niet iedereen aan kan voldoen. Is er dan helemaal geen hoop? Jawel, die hoop is er wel. We kwamen in contact met Dominique Snip [33], oprichter van de Kroeshaar Academie. Ook de Surinaamse Dominique weet hoe het is om op te groeien met kroeshaar, en besloot in 2012 iets te doen aan het tekort aan producten en opties voor mensen met kroeshaar. Ze richtte daarom haar eigen haarproductenlijn op, die het natuurlijk krullende haar tot leven laat komen in plaats van het te verbergen of steiler laat lijken. We gingen bij haar langs op de academie.

"Toen ik jonger was en nog in Suriname woonde was ik niet heel bewust met haar en haarproducten bezig," vertelt ze. "In Suriname is het onderdeel van de cultuur om bij elkaar thuis het haar te verzorgen en te knippen." Zelf stelt Dominique haar kroeshaar jarenlang niet te hebben geaccepteerd. "Ik relaxte mijn haar met (vaak schadelijke) chemische producten sinds ik elf jaar oud was. Op een gegeven moment was ik daar klaar mee en wilde ik mijn natuurlijke haar leren omarmen," zegt Dominique. Ze zegt een zoektocht te hebben afgelegd over hoe ze met haar natuurlijke haar moest omgaan. "Door deze zoektocht ontstond een passie voor kroeshaar en producten voor kroeshaar." 

Het relaxen van het haar is een chemisch proces waarbij het haar wordt ontkroest en glad wordt gemaakt. Veel meisjes met kroeshaar relaxen volgens Dominique hun haar of dragen een weave. "Jonge meisjes met kroeshaar kijken op tegen rolmodellen als Beyoncé of Rihanna die hun haar relaxen of een weave dragen," zegt Dominique. "Gelukkig zijn er steeds meer mensen, zoals ik, die hun natuurlijke kroeshaar leren te accepteren. We moeten onze kinderen van jongs af aan leren dat hun donkere huid en hun kroeshaar prachtig is."

Als we Dominique vragen waarom ze zo lang haar kroeshaar relaxte vertelt ze ons dat ze eigenlijk niet beter wist. "Mijn moeder en tante relaxten hun haar ook, dus ik groeide er in principe mee op. Het kwam niet bij me op om mijn haar natuurlijk te dragen," zegt ze. "Later raakte ik via internet geïnspireerd door Amerikaanse vrouwen die hun kroeshaar hadden geaccepteerd."

Een verklaring waarom je vaak niet bij een reguliere kapper terecht kunt is dat in Nederland geen erkende opleidingen worden aangeboden voor het knippen van kroeshaar. "Veel van mijn klanten komen met traumatische ervaringen naar me toe," vertelt Dominique ons. "Kappers behandelen kroeshaar vaak hardhandig met verkeerde producten en hebben soms geen liefde voor het haar. Bij mij zijn ze aan het juiste adres, ik behandel kroeshaar met op de manier die het verdient."

Kroeshaar wordt in Nederland nog steeds niet serieus genomen. Volgens Dominique is het een groter probleem dan we denken. "Ik heb met verschillende ROC-scholen gesproken en het argument is vaak dat ze geen stageplekken kunnen vinden voor hun studenten," zegt Dominique. "Veel kroeshaarkappers zijn door het gebrek aan een gepaste opleiding geen erkend leerbedrijf en werken vaak vanuit huis. Op deze manier blijven we in een vicieuze cirkel zitten; kappers met kennis over kroeshaar kunnen geen studenten opleiden en scholen kunnen geen erkende stageplekken aanbieden."

Zwarte vrouwen hebben het volgens Dominique op dit terrein wel moeilijker dan mannen. "Van vrouwen wordt verwacht dat ze aan een onrealistisch schoonheidsideaal kunnen voldoen; lang stijl haar. Hierdoor groeien meisjes op met het idee dat hun kroeshaar niet mooi is," zegt ze. Bovendien stelt Dominique dat de media hier ook een rol in speelt. "Toen Sylvana Simons te gast was bij het televisieprogramma De Wereld Draait Door, twitterde Nederland denigrerend over Sylvana's kapsel. Mensen noemden haar kapsel zelfs een vogelnest. Dit draagt niet bij aan de acceptatie van ons haar," zegt ze.

Dominique blijft toch positief. Met haar Kroeshaar Academie probeert ze haar steentje bij te dragen. "Ik wil meer samenwerken met andere opleidingen om een positieve ontwikkeling op gang te brengen," zegt ze. "Ik zie dat steeds meer kappersopleidingen keuzemodules over afrohaar aanbieden. Natuurlijk is dat niet genoeg, maar het is een stap in de goede richting. Niet iedereen wil namelijk zijn haar relaxen, en daarom is het goed dat er een alternatief komt voor vrouwen die verzorging nodig hebben van hun natuurlijke kroeshaar."

Als we naar de kappersindustrie, het verschil in assortiment van producten en reacties van de maatschappij kijken, is er naar ons idee nog flink wat werk aan de winkel. Bovendien speelt onze omgeving vaak een grote rol in onze zelfacceptatie; mede daarom is het van groot belang dat we als samenleving kroeshaar meer gaan waarderen en accepteren. Gelukkig dragen initiatieven zoals die van Dominique bij aan de publiekelijke acceptatie van mensen met afrohaar. 

Credits


Tekst Bo Hanna en Ruby Cruden
Fotografie Frederieke van der Molen