de fluisterende meisjes op youtube die doen alsof ze je vriendin zijn

De 27-jarige filmmaker Guus Voorham maakte een vervreemdende documentaire over de populaire ‘Girlfriend Roleplay’-video’s, die dit IDFA te zien zal zijn.

door Claudia Galgau
|
20 november 2018, 12:39pm

“Toen ik voor het eerst een ‘ASMR Girlfriend Roleplay-video bekeek gingen mijn nekharen overeind staan,” vertelt Rotterdamse filmmaker Guus Voorham, die zijn afstudeerfilm aan dit specifieke genre op YouTube wijdde. De filmpjes zijn een variant van ASMR [Autonomous Sensory Meridian Respons, red.], YouTube-video’s, meestal gemaakt door jonge vrouwen, die bepaalde visuele en auditieve prikkels bevatten die mensen die er gevoelig voor zijn een prettige sensatie bezorgen.

In de ‘Girlfriend Roleplay’-tak van ASMR filmen meisjes zichzelf terwijl ze doen alsof ze tegen hun vriendje praten. Ze fluisteren troostende woordjes tegen de camera, spelen huiselijke ruzies na en aaien zachtjes hun schermen. In sommige gevallen levert dat hen meer dan een miljoen views op. “Toen ik deze filmpjes per ongeluk ontdekte vond ik ze eerst ongemakkelijk, maar stiekem ook leuk,” vertelt Guus. Hij verknipte video’s die hij vond van verschillende meisjes tot één nieuwe vriendin die voldeed aan al zijn wensen.

De 27-jarige filmmaker studeerde afgelopen juli af aan de Willem de Kooning Academie en was tijdens zijn studie al gefascineerd door rollenspellen. Om het verschil tussen realiteit en fictie beter te begrijpen volgde hij vakken in filosofie en genderstudies, en liet hij voor zijn eerste grote filmproject vrijwilligers en corpsleden een ontgroening naspelen. “Ik wilde de kijker laten zien dat er ook in een rollenspel echte vriendschappen kunnen ontstaan,” vertelt hij. Naast zijn fascinatie met het verschil tussen echt en nep deed Guus ook lange tijd onderzoek naar eenzaamheid, wat in Nederland volgens hem steeds vaker als een gezondheidsprobleem wordt gezien.

Een voorbeeld van een Girlfriend Roleplay-filmpje:

In Alone Together komt zijn fascinatie met deze twee onderwerpen samen. “Eerst wilde ik de negatieve kant belichten, omdat ik dacht dat de vrouwen misbruik maakten van de eenzaamheid van mannen. Ze kunnen er namelijk veel geld mee verdienen,” vertelt hij. “Maar toen ik begon te editten zag ik ook de lieve en mooie kanten. Ik begon me in te leven in mensen die ik dacht nooit te kunnen begrijpen. Dat is voor mij een van de leukste dingen aan het maken van documentaires.”

Een van de filmpjes raakte hem in het bijzonder. “Een video van een jong, blond meisje dat ook in mijn film zit. Ze vertelt je hoeveel je voor haar betekent, en speelt dat heel geloofwaardig,” vertelt Guus. “Ik kan me voorstellen dat ze toen ze het opnam, alleen op haar kamer, ook echt aan een ex-vriendje dacht. Misschien zegt ze in het filmpje alle dingen die ze tegen hem niet kon zeggen. Een deel van de vrouwen lijkt echt een eigen fantasie na te spelen.”

Er zijn, zo vertelt Guus, ook vrouwen die het als een altruïstische onderneming zien waarmee ze eenzaamheid tegengaan. Maar toch lijken de rollenspel-fimpjes uiteindelijk nog het meest op een commercieel product. “De makers concurreren met kijkersaantallen en proberen elkaar te overtreffen in het pleasen,” vertelt hij. ‘Ze willen niet één persoon blij maken, zoals in een relatie, maar proberen al hun potentiële kijkers blij te maken. Daardoor lijkt alles op elkaar en ontstaat er het idee van een doorsnee man, die de meisjes allemaal op dezelfde manier proberen te troosten.”

Deze homogenisering wil Guus in zijn eigen film uitvergroten door de kijker tot een onvrijwillige tegenspeler te maken. “Vooral in een zaal met andere mensen voelt dat absurd. Terwijl er allemaal vreemden naast je zitten, proberen deze vrouwen een één-op-één-connectie met jou te creëren. Dat voelt dubbel: je wordt er ongemakkelijk van, maar kunt ook niet stoppen met kijken. Aan het einde van de film verlaten mensen de zaal met een gezicht alsof ze net tegen hun zin door iemand gezoend zijn.”

Een deel van dat ongemak komt misschien voort uit de ouderwetse manier waarop de jonge vrouwen op het scherm er alleen maar lijken te zijn om een denkbeeldige man te pleasen. Veel van de video’s beginnen met een shot waarin het meisje doet alsof ze slaapt, waarna ze langzaam maar lieflijk ontwaakt. “Sorry, ik ben in slaap gevallen terwijl ik op je wachtte. Het geeft niet dat je te laat bent, ik ben er altijd voor je,” fluisteren ze tegen de camera. In plaats van dat de video's een genuanceerde kijk geven op moderne relaties, versimpelen ze ‘de vriendin’ tot een eeuwig jeugdig meisje dat niets beters te doen lijkt te hebben dan thuis rondhangen, wachtend op de man. Zo versterken ze een eeuwenoud verwachtingspatroon.

Wat de vrouwen daar zelf van vinden wordt niet duidelijk. Guus is daarom van plan om een vervolg te maken waarin hij de vrouwen achter de video’s dat zelf laat uitleggen. “Ik denk dat veel van hen zullen benadrukken dat ze een rol spelen, die niks te maken heeft met hun eigen leven,” zegt Guus. Maar zelfs als de vrouwen zich compleet niet met die rol identificeren, voelt het voor kijkers wel degelijk echt aan, zo blijkt uit de vele comments waarin mannen uiten hoe getroost ze zich voelen. Door de vele positieve reacties onder de video’s begon Guus zijn kijk op intimiteit bij te stellen. “Ik dacht dat intimiteit iets was wat je per definitie alleen kon voelen bij iemand die je goed kent. Als je seks hebt is intimiteit precies datgene wat ontbreekt als dat niet het geval is. Maar nu blijkt dat sommige mensen bij het kijken van deze filmpjes ook intiem vertrouwen en herkenning ervaren. Voor hen is het dus iets wat kan bestaan tussen twee mensen die elkaar nog nooit hebben ontmoet. Dat is heel fascinerend.”

'Alone Together' is op 20, 22 en 24 november te zien op IDFA. Kijk hier voor meer informatie en tickets.

Tagged:
Film
YouTube
documentaire
IDFA
alone together
Guus Voorham