The Touch (2019)te zien tijdens 'Eyes on Robert', © Daan Couzijn

de vervreemdende, digitale leefwerelden van daan couzijn

Hij studeerde vorige week af aan Sandberg en is nu te zien in een groepsexpositie in de Melkweg Expo, waar hedendaagse kunstenaars een eigen interpretatie aan het werk van Robert Mapplethorpe geven.

door Rolien Zonneveld
|
18 juni 2019, 11:34am

The Touch (2019)te zien tijdens 'Eyes on Robert', © Daan Couzijn

Heb je ook weleens dat je op de fiets zit terwijl de regen op je neerbeukt, je naar een nummer van een of andere gekwelde artiest luistert en je enorm veel medelijden met jezelf hebt, maar dat je tegelijkertijd het idee hebt dat het moment net een filmscène is en dat je je eigen tragiek stiekem beeldschoon vindt?

Ik wel. Sterker nog, ik kan me nog goed herinneren dat ik me daar al in mijn kindertijd bewust van was. Ik ging dan expres aan het hoofd van de tafel zitten zodat ik mezelf kon observeren in de weerspiegeling van het raam als ik weer eens aan het grienen was. Onsterfelijk tragisch vond ik mezelf en m’n natte wangen.

Vers afgestudeerd kunstenaar Daan Couzijn (1994) herkent dit gevoel als geen ander, maar omschrijft het zelf eerder als een soort zwelgen in melancholie, dat een beetje een verslavende werking kan hebben. Zo heeft hij zichzelf er weleens op betrapt dat hij uit het raam van de trein zat te kijken terwijl het regende, en hij expres zielige filmmuziek opzette. Hij fantaseerde vervolgens over een bioscoopzaal waar iedereen naar deze scène zat te kijken en zo getuige was van zijn verdriet. “Natuurlijk vond ik dit een vreemde, narcistische gedachtegang,” vertelt hij. “In mijn fantasie kon mijn verdriet pas ‘bestaan’ als het door de ander gezien werd. De blik van de ander legitimeerde mijn verdriet als het ware. Een interessant gegeven wat ik verder wilde onderzoeken.”

1560855528421-image00009
Drying my tears in the cooling fan (2018) © Daan Couzijn

Hij maakte er het werk Drying my tears in the cooling fan (2018) over, een audiovisuele installatie waarin een griezelig realistisch, computergegenereerde jongen geprint op een doek van synthetisch satijn, zijn tranen laat drogen door een ventilator. “Dit werk was absoluut geen zelfportret, maar is juist bedoeld om een universeler sentiment mee uit te dragen,” vertelt hij aan de telefoon. “Het werk draait in dit geval dan wel om verdriet, maar ik denk dat we allemaal – en onze generatie specifiek – dat ge-etaleer van emoties wel zullen herkennen.” Hij refereert hiermee aan onze instagram- en facebookaccounts, waar we een kunstmatig en gecureerd leven leiden, bedoeld voor de ander om te consumeren.

Met het werk waar hij vorige week afstudeerde aan het Sandberg Instituut, Beautiful Impact (2019), wil hij korte metten maken met deze hang naar melancholie. Opnieuw staat een hyperrealistisch, computergegenereerd hoofdpersonage centraal. Gepijnigd en gewond kijkt hij de camera in, terwijl een voice-over het begeleidt met een verhaal over het licht aan het einde van de tunnel, waar de persoon wanhopig probeert te komen. “In de video is de persoon eigenlijk al voorbij dat licht-moment, maar in plaats van in een soort verhoogde staat te komen, is hij nog precies waar hij was – er is niks veranderd,” vervolgt hij.

1560855826747-image00004
Still uit Beautiful Impact (2019), © Daan Couzijn

Couzijn is met zijn vervreemdende digitale kunst onderdeel van een jonge generatie kunstenaars die opgroeide met het internet en inspiratie put uit de iconografie van popcultuur, selfies, online gedrag en vondsten uit de diepste krochten van het internet. “Natuurlijk valt het niet te ontkennen dat die 3D-esthetiek steeds meer in zwang raakt. Maar los daarvan is digitale kunst het perfecte medium voor mij omdat ik emoties heel realistisch kan nabootsen met digital rendering, terwijl het tegelijkertijd door dat digitale iets artificieels en haast doods behoudt. Ik ben er dan ook van overtuigd dat het 3D-medium even groot zal worden als traditionele media als schilderkunst of beeldhouwkunst.”

Hij noemt als inspiratiebronnen de Britse kunstenaar, filmmaker en essayist Jon Rafman, wiens werk over de emotionele, maatschappelijke en existentiële impact van technologie op ons dagelijks leven gaat, en de Amerikaanse kunstenaar Jordan Wolfson, die met behulp van virtual reality in zijn kunst sociaal commentaar levert. Maar ook Ed Atkins, de Britse dichter en kunstenaar die vorig jaar nog in het Stedelijk exposeerde, vormt een belangrijke inspiratie. Hij onderzoekt in zijn werk de virtuele aspecten van de hedendaagse beeldcultuur en de effecten daarvan op ons leven in de echte wereld.

“Zijn expositie in het Stedelijk had een enorme impact op mij. Het was de eerste keer dat ik aanraking kwam met een realistische, menselijke figuur dat gemaakt was met 3D-animatie software. Atkins is daarnaast ook nog dichter, en maakt dat een expliciet onderdeel van zijn installaties. Dat die combinatie mogelijk was heeft mijn ogen echt geopend."

De parallellen tussen het werk van beiden zijn dan ook niet moeilijk te trekken, iets waar hij zelf erg bewust van is. “Ik zou nooit ontkennen dat ik veel van mijn inspiratie uit zijn werk haal,” gaat hij verder. “Tijdens de opleiding Radical Cut-up leer je dat zoiets als authenticiteit nauwelijks bestaat. Je begint een werk nooit op een blanco canvas – je bouwt altijd voort op een referentiekader dat je door de jaren heen ontwikkeld hebt.” Toen hij de opleiding begon viel er naar eigen zeggen dat ook een last van zijn schouders. “Het was prettig om me te realiseren dat het niet mijn belangrijkste doel was om zo origineel mogelijk te zijn, maar dat ik liever een bepaalde emotie of leefwereld met het publiek hoopte te delen, waarmee het zich kon identificeren. Denken dat wat jij doet nog nooit iemand gedaan heeft, en je immuun voor beïnvloeding bent, is misschien pas echt narcistisch,” voegt hij er aan toe.

1560855644756-the-embrace
The Embrace (2019), te zien tijdens 'Eyes on Robert', © Daan Couzijn

Momenteel is zijn werk naast de afstudeerexpositie van Sandberg, ook in de Melkweg Expo te zien, als onderdeel van een groepstentoonstelling over Robert Mapplethorpe, waarbij een diverse groep hedendaagse fotografen gevraagd is een eigen interpretatie te geven aan het iconische werk van de fotograaf. Opvallend is dat Couzijn de enige digitale kunstenaar van de deelnemers is. “Het werk van Mapplethorpe spreekt me enorm aan. Patti Smith beschrijft het het meest treffend in Just Kids, waarin ze noemt dat Mapplethorpe een vorm van mannelijkheid neer wist te zetten, die niet per se inleverde op vrouwelijke gratie. Die schijnbare tegenstelling van aan de ene kant lef en zelfverzekerdheid en aan de andere kant kwetsbaarheid vind ik erg mooi.” Couzijn nam die dualiteit als aanknopingspunt voor het werk dat hij voor de expo maakte, dat zal bestaan uit drie gerenderde beelden, waar onder andere twee zoenende mannen te zien zijn. “Ik wilde me laten inspireren door de manier waarop Mapplethorpe sensitiviteit onderdeel wist te maken van het emotionele spectrum van mannen. Natuurlijk zit er zowel in zijn als mijn werk iets homo-erotisch – de mannen zijn naakt en sensueel afgebeeld – maar die erotiek is niet wat het werk in mijn ogen opvallend maakt, net als bij Mapplethorpe.”

‘Eyes on Robert’ opent 18 juni om 17.30 uur in de Melkweg Expo en is een samenwerking met Holland Festival. Kijk hier voor meer informatie.