Emmanuel op de set van Dark Ballet

emmanuel adjei regisseerde twee epische video's voor madonna

De 30-jarige Nederlandse regisseur, die eerder met Sevdaliza en Patta werkte, werd blijkbaar al een tijdje door de popster gevolgd.

door Lianne Kersten
|
16 augustus 2019, 9:07am

Emmanuel op de set van Dark Ballet

Het zal altijd bijzonder blijven voor makers: het moment dat een project waar je ziel en zaligheid in zit klaar is, en het de wereld in stuurt, zonder te weten waar het terechtkomt. Wie weet ziet een van de grootste popsterren ter wereld het wel, en wordt diegene zo’n enorme fan van je werk dat ze je vanaf een afstandje blijft volgen.

Dat overkwam Emmanuel Adjei, die in 2018 internationaal hoge ogen gooide met de clip voor Shahmaran van Sevdaliza, nadat hij voor haar de korte film The Formula (2016) en Human (2016) maakte. Ineens kreeg hij een mailtje van zijn agent: het management van Madonna had interesse in een samenwerking, of hij daar voor open stond. Twee weken later zat hij naast de popster in haar persoonlijke studio aan huis in Londen, te luisteren naar haar nog niet uitgebrachte album Madame X. Het klikte tussen de twee en die klik resulteerde een half jaar later in de video’s van Dark Ballet en Batuka. Madonna volgde Adjei al een tijdje, bleek later, en zijn durf en cinematografische stijl was precies waar ze op zoek was voor haar nieuwe album. “Ze zag elke track als een kort verhaal, iets wat ze ook in mijn video’s herkende. Dat epische waar ik ook altijd naar zoek sprak haar aan,” vertelt de 30-jarige regisseur.

Adjei’s werk is, net als dat van Madonna vaak, niet voor tere zielen: uitgesproken, provocatief, monumentaal, onheilspellend, mysterieus, symbolisch – het zijn beschrijvingen die vaak naar boven komen. Het veelbesproken Shahmaran, waarin tientallen zwarte mannen vastgebonden met touwen een enorm futuristisch schip door de woestijn trekken, is een goed voorbeeld van zijn poëtische en beladen filmstijl. Al sinds zijn afstuderen aan de HKU, waar hij een bachelor Fine Arts deed, en later Audiovisuele Kunst in Gent, gebruikt hij zijn werk om grote onderwerpen als onderdrukking en macht te bespreken. Hoog tijd om kennis te maken met deze talentvolle regisseur.

1565875665141-1Shahmaran_Sevdaliza
'Shahmaran - Sevdaliza

i-D: Ha Emmanuel! De twee clips die je voor Madonna maakte zijn net uit. Het lijkt me dat er enorm veel mensen betrokken zijn bij zulke grootschalige projecten. Was dat lastig?
Emmanuel: Dat had ik wel verwacht, maar het viel erg mee. Eigenlijk had ik vanaf het begin al een vrij persoonlijke relatie met Madonna. Dat was ook een van haar voorwaarden: ze wilde me altijd kunnen bellen en sms’en. Tot de eindversie hebben we veel contact gehad. Alleen zakelijke dingen werden door de producenten geregeld, op creatief niveau regelde ik het met haar. Dat werkte heel fijn.

1565876421782-Madonna_Batuka_1080p_PR422HQmov00_02_24_07Still001
'Batuka' - Madonna

Over je samenwerking met Sevdaliza zei je eerder dat het zo goed klikte omdat jullie allebei in een soort survival mode verkeren als artiesten. Wat bedoel je daarmee?
We zijn allebei hustlers. Zowel Sevdaliza als ik voelen heel sterk de noodzaak om iets te maken, om onze stem te laten horen en een boodschap te delen. En als je die verantwoordelijkheid eenmaal voelt, dan moet je er ook alles aan doen om het te laten slagen. Maar in je eentje is dat vaak lastig. We hebben allebei grote ambities, en om dingen voor elkaar te krijgen moet je eerst mensen meekrijgen en overtuigen van je kunnen. Dat kost tijd, energie en geld. Toen ik Sevdaliza leerde kennen voelden we eigenlijk allebei een gat tussen ons en die steun van anderen die we zochten – dat schepte een band. Het klinkt misschien zwaar, maar we werken beiden met het besef dat als je werk echt een duidelijke boodschap hebt, het wellicht geesten kan verruimen.

1565875737018-Madonna_Batuka_1080p_PR422HQmov00_05_03_03Still004
'Batuka' - Madonna

Waar komt bij jou die noodzaak om te maken denk je vandaan?
Dat heeft altijd in me gezeten. Ik heb het geluk gehad dat ik als kind vroeg ontdekte wat ik leuk vond. Ik tekende graag en mijn ouders steunden me daarin, namen me mee naar musea en buurthuizen. Door hen heb ik een hele fijne jeugd gehad, maar het is ook zo dat als je zoals ik in de Bijlmer opgroeit, je meer je best moet doen om gehoord te worden. Het was geen makkelijke omgeving om in op te groeien. Die start heeft er wel voor gezorgd dat ik al vroeg de tools had om te bewegen in een wereld waarin het soms voornamelijk gaat over wie je bent en waar je voor staat. Vooral als zwarte kunstenaar in een wit, westers georiënteerd kunstcircuit komt dat van pas.

Dat doet me denken aan het artist statement op je website, waarin je de mythe van Narcissus aanhaalt en wat deze ons kan leren over de maskers die we dragen in onze omgang met anderen. Kun je je nog herinneren wanneer jij je hier voor het eerst bewust van werd?
De theaterles op de middelbare school heeft mijn ogen geopend, daar leerde ik dat je als mens een andere rol kan aannemen. Niet alleen op het toneel, maar overal: de context waarin we bewegen vormt voor een groot deel welke rol we aannemen, iedere dag weer – ons gender, onze huidskleur, culturele achtergrond, religie. Als tiener ging ik daar veel over nadenken: over wie ik was, wie ik wilde zijn en met wie ik wilde omgaan – dat is normaal voor tieners, maar ik worstelde daar best wel lang mee. Voor mij werd theater een soort handboek voor de echte wereld.

1565875785420-Dark-Ballet_DT-105mp401_02_40_09Still020
'Dark Ballet' - Madonna

Dus je wilde eigenlijk acteur worden?
Ja, ik heb zelfs toelating gedaan voor de Theaterschool in Amsterdam, maar ik koos uiteindelijk voor de kunstacademie omdat dit me meer opties gaf. Na omzwervingen in schilderen en beeldhouwkunst, begon ik met het maken van videokunst en experimentele films. Ook daarin hield ik me vooral weer bezig met de kunst van rollen aannemen. Uiteindelijk wilde ik verhalen vertellen die daarover gaan.

Je maakt tegenwoordig veel videoclips. Wat vind je daar leuk aan?
Het is een format waarmee je in korte tijd miljoenen mensen kunt bereiken, en op een laagdrempelige manier een boodschap over kan brengen. Ik denk dat de videoclip tegenwoordig de meest toegankelijke vorm van beeldende kunst is. Door platforms als YouTube ben je niet langer afhankelijk van de curatie van een zender, zoals vroeger MTV. Wat bijvoorbeeld Madonna speciaal maakt, is dat haar publiek bestaat uit zowel de youtube-generatie en de MTV-generatie. Zij heeft een tijdperk meegemaakt waarin haar muziekvideo’s gebonden waren aan een bepaald slot waarin de meeste mensen keken, en ze zich aan bepaalde richtlijnen moet houden. Dat deed ze toen al niet altijd, en nu ligt dat nog veel meer open.

1565875811460-Madonna_Batuka_1080p_PR422HQmov00_02_42_20Still002
'Batuka' - Madonna

Ik las dat MTV sommige van haar video’s in de jaren negentig weigerde uit te zenden. Over de clip God Control van Madame X was veel ophef.
Ze wist haar video’s eigenlijk al vanaf het begin in te zetten in haar voordeel. Ze wekte controverse op, en dat zag ze denk ik ook terug in mijn werk. Ik gebruik het medium niet puur om esthetische dingen te maken, maar om een discussie te starten.

Volg je die discussies dan ook nadat een project is uitgekomen?
Ja, ik lees altijd de recensies, de comments op YouTube, en threads op vage fora. Soms is dat vermoeiend, maar ik vind het tegelijkertijd een van de interessantste delen aan mijn werk. Online is iedereen enorm uitgesproken en dat kan juist ook iets moois zijn. Ik heb tot nu toe wel het geluk dat de mensen die zich in de discussies mengen over mijn werk er veel van af lijken te weten. Ik heb reacties op mijn werk voor Sevdaliza gelezen waar ik zelfs weer van leerde. De verbanden die mensen leggen geven mij weer brandstof voor een volgend project.

Het lijkt me dat het ook lastig kan zijn om te lezen hoe mensen aan de haal gaan met een idee, en het misschien verkeerd interpreteren..
Dat is het soms ook. Een van de vragen die vaak werd gesteld na de release van Shahmaran was bijvoorbeeld: is het wel verantwoord om slavernij op deze manier neer te zetten? Maar voor mij ging het over een veel breder thema dan het slavernijverleden. Het ging over de ketens waar zwarte mannen vandaag de dag nog aan vast zitten: de ongezonde verwachtingen en hang naar decadentie, macht en succes, waarin ze alsnog gevangen kunnen zitten. In mijn films verwerk ik altijd veel symboliek, het is aan de kijker om dat te ontrafelen.

1565875833036-Shahmaran_still_18
'Shahmaran' - Sevdaliza

De video voor ontving een nominatie in Cannes en twee VMA’s. Zijn zulke prijzen voor jou als regisseur de hoogst haalbare erkenning? Wat maakt je werk voor jou succesvol?
Voor Shamaran was het zeker een kroon op ons werk. Sevdaliza en ik hebben drie jaar aan die video gewerkt. Maar boven prijzen gaat het er vooral om dat mijn werk besproken wordt. Dat is het tofste wat er is. Het ultieme compliment is als het onderdeel wordt van iemands bibliotheek, in een verzameling referenties komt.

Tot slot: waar droom je nog van?
Ik wil nog wel een lange speelfilm maken met een aantal mensen waar ik graag mee samenwerk. Maar vooral ook doorgaan met verhalen maken die mensen universeel aanspreken. We leven volgens mij nu in een tijd waarin we elkaar online constant kunnen spiegelen en vragen stellen. Met mijn werk wil ik daaraan bijdragen.

Tagged:
sevdaliza
Madonna
emmanuel ajdei
shahmaran
dark ballet