Fotografie Ronald Stoops. i-D magazine maart 1992.

legende martin margiela volgens vier mensen die met hem gewerkt hebben

Demna Gvasalia, Jean Paul Gaultier, Kristina De Coninck en Sonja Noël vertellen hoe ze beïnvloed zijn door de Belgische ontwerper.

door Ninette Murk
|
11 september 2019, 11:21am

Fotografie Ronald Stoops. i-D magazine maart 1992.

Weinig mensen hebben de afgelopen dertig jaar zo’n grote rol in de avant-garde modewereld gespeeld als Martin Margiela. Zijn werk heeft talloze ontwerpers geïnspireerd. Raf Simons bijvoorbeeld, die zijn iconische show in Parijs in 1989 zag, en een keer heeft gezegd dat hij hem geïnspireerd heeft om de mode in te gaan. En Marc Jacobs, die in 2008 zei: “Iedereen die weet wat het leven inhoudt in deze wereld, is door Margiela beïnvloed.”

In 2019, 31 jaar nadat Margiela zijn label lanceerde, lijkt hij wat meer van zichzelf te laten zien; alsof de normaal gesproken gesloten ontwerper eindelijk naar buiten stapt om zijn lof te innen. Ten eerste was er de langverwachte documentaire Margiela in His Own Words, geregisseerd door Reiner Holzemer, die een zeldzaam inkijkje geeft in de man die de spotlights altijd zoveel vermeden heeft.

Daarnaast is Margiela, een decennium nadat hij Maison Margiela aan Renzo Rosso verkocht en zich terugtrok als creatief ontwerper, in de jury gestapt van de Andam Fashion Award, de prijs waar hij zelf dertig jaar geleden de eerste winnaar van was. In een verklaring sprak hij zich vorig jaar al uit over het verlaten van de industrie en de staat van de mode van nu.

“Veel mensen zeggen dat mode een kort geheugen heeft, en geobsedeerd is door actualiteit en nieuwheid. Maar een paar recente tentoonstellingen over mijn werk hebben precies het tegenovergestelde laten zien,” zei hij. “Een in het MoMu Antwerp in mijn thuisland België, en twee in mijn adoptiestad Parijs, in Palais Galliera en Musée des Arts Décoratifs.”

“Die vormen een schitterend eerbetoon aan een periode van hard werken en veel toewijding, die begon toen ik heel jong was en uiteindelijk dertig jaar zou duren – tot 2008, het jaar waarin ik voelde dat ik niet meer om kon gaan met de toenemende druk en de groeiende vraag. Ik stoorde me ook aan de overdosis aan informatie van social media, die mijn creatieve proces verstoorden en ieder verrassingseffect om zeep hielpen, wat zo belangrijk voor me was. Maar nu vind ik de creativiteit in de mode gelukkig weer heel interessant, en de nieuwe ontwerpers.”

Om te laten zien hoe ver zijn invloed op de modewereld heeft gereikt, en om dit speciale Margiela-jaar te vieren, vroegen we vier mensen die met hem gewerkt hebben hoe dat was en wat ze van hem hebben geleerd.

Kristina De Coninck

Kristina De Coninck, die zijn lievelingsmodel en muze was, is nog altijd goed bevriend met Margiela. De Coninck werd op haar 26ste gescout in een café in Antwerpen, waar fotograaf Ronald Stoops achter de bar stond (de man van Inge Grognard, die voor Margiela de make-up deed). Hij overtuigde haar om naar een casting call te gaan voor ontwerper Dirk Van Saene, een van de Antwerpse Zes. Martin Margiela zag de shoot en de rest is geschiedenis: Kristina verhuisde naar Parijs, betrok een klein appartement en ging samenwerken met Margiela.

“Martin sprak altijd heel respectvol over modellen. Veel van mijn lievelingsmomenten met hem hebben te maken met de muziek waar we naar luisterden. In een van zijn shows – in La Conciergerie in Parijs – maar ook tijdens zijn tentoonstelling in Musée Gallièra afgelopen jaar, verwerkte hij mijn lievelingsnummer: Loving You van Minnie Riperton.

We hebben een hoop gelachen, en ik voelde me begrepen door hem. Als hij aan het werk was, was hij strak gefocust – ik smolt als ik daar alleen al naar keek. Hij liet me vaak zien wat hij gemaakt had. Het was geen mode meer, maar totaal iets anders. Het was iets nieuws. Ik was erg gegrepen dat hij die momenten met me wilde delen. Dankzij hem heb ik geleerd dat je moed nodig hebt in het leven, en vastberadenheid. Maar ook dat die woorden alleen maar iets waard zijn als je ook ruimte vrijmaakt voor gevoeligheid, tederheid, aandacht en toewijding, en dat je voor jezelf zorgt en in jezelf gelooft.

Het is niet makkelijk om een heel leven in een zin samen te vatten, maar ik moet vooral denken aan het nummer My First, My Last, My Everything van Barry White, en dat we daar dan op dansten. De hemel.”

1567764267197-2017-05-13_18-26-57

Jean Paul Gaultier

De eerste baan van Margiela was in Parijs, als assistent van Jean Paul Gaultier – de beste assistent die hij ooit heeft gehad, zo zegt hij zelf.

“Ik zat in de jury van de afstudeershow van de Antwerpse Modeacademie, waar de studenten in zaten die nu bekend zijn als de Antwerpse Zes. Martin was een jaar ouder dan ik, en ik had over zijn werk gehoord maar hem nooit in levende lijve gezien. Een vriend die voor de krant Libération werkte vroeg of ik hem wilde bekijken. Toen ik hem ontmoette en zijn werk zag, zei ik meteen dat hij klaar was voor een eigen lijn, en niet meer in de leer hoefde. Maar hij stond erop om met me te werken. Hij bleef drie jaar bij me, en hij was niet alleen mijn beste assistent, maar werd ook mijn vriend, en toen hij op een gegeven moment toch voor zichzelf verder ging kon ik hem alleen maar succes wensen.

De dingen die hij vervolgens besloot te doen waren denk ik een reactie op wat hij had gezien toen hij voor mij werkte. Ik maakte deel uit van de eerste generatie ontwerpers die in de media besproken werden, en hij koos ervoor om lekker in de luwte te blijven: hij wilde nooit gefotografeerd of geïnterviewd worden. Ik heb hem altijd bewonderd vanwege zijn compromisloze houding tegenover creativiteit, en zijn kracht om afstand te nemen van de mode zodra hij besloten had om te stoppen.

Sonja Noël

In 2001 opende Sonja Noël de eerste Margiela-winkel in Europa, in een achttiende-eeuws gebouw in Brussel.

“Ik kan me zijn eerste show nog goed herinneren – vooral omdat ik er zelf niet bij kon zijn, omdat ik toen moest bevallen van mijn eerste kind. Ik keek er achteraf beelden van terug, en toen ik de kleding zag wist ik eerst niet helemaal wat ik ervan moest denken: is het mode of is het lelijk? Margiela sneed zijn jassen met hele smalle schouders en mouwen, terwijl iedereen op dat moment juist jassen ontwierp met brede, krachtige schouders. Zijn wijde broeken hadden voorgevormde knievormen en onafgewerkte naden. Ergens hield ik er wel van, dus ik bestelde de volledige collectie – en ik kreeg de exemplaren uit de show, omdat zijn eerste collectie nog niet eens in productie was gegaan. Ik heb nog steeds wat van die stukken en ben van plan ze aan een modemuseum in Brussel te doneren.

Toen ik de Margiela-winkel opende, kwam hij vanuit Parijs hiernaartoe om te vertellen hoe hij vond dat de winkel eruit moest zien – hij nam overal foto’s van en tekende erop met een witte stift. We hadden er houten deuren in gedaan, zware glazen ramen, een witte marmeren vloer, lampen van kristal, en dat bleef ook gewoon zo, alleen kreeg het wel een likje witte verf en kwam er gaas over de lampen. De winkel moest een intieme uitstraling krijgen. Martin wist precies wat hij wilde.

Zijn werk was altijd verrassend, van de locaties van zijn shows tot de uitnodigingen die hij verstuurde tot de kapsels van de modellen. En dan heb ik het nog niet eens over de collecties zelf: hij deed niet aan precollecties, dus als koper wist je nooit wat je kon verwachten. Martin had zoveel ideeën in al die jaren dat het ontwerpers nog jaren zal blijven inspireren.

Hij was een kunstenaar. Hij sprak nooit over zijn ontwerp, maar liet de kleding zijn verhaal vertellen.”

1567764964760-_VET0159

Demna Gvasalia

Nadat Demna Gvasalia was afgestudeerd aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen, kreeg hij zijn eerste baan bij Margiela in Parijs. Nu is hij een geprezen ontwerper die als creative director werkt voor Balenciaga en zijn eigen label Vetements, maar de energie die hij van Margiela heeft gekregen is hij nooit kwijtgeraakt.

“Toen ik na mijn afstuderen bij Margiela werkte voelde dat als een soort masteropleiding, waar ik ontdekte dat je in alles om je heen schoonheid kunt ontdekken, en simpele voorwerpen zo kunt veranderen in nieuwe creatieve concepten.

Ik heb nooit direct met Margiela samengewerkt – ik heb hem zelfs nog nooit ontmoet – maar door middel van zijn werk werd mijn nieuwsgierigheid naar kleding enorm geprikkeld. Ik kwam erachter dat je van kledingrestjes, of zelfs een oude supermarkttas, fantastische nieuwe dingen kunt maken. Zijn aanpak rechtvaardigde mijn idee dat creativiteit geen grenzen kent.

Bij Margiela leerde ik verliefd op kledingstukken te worden, ze binnenstebuiten te keren en op de kop te hangen. Ik leerde dat je soms iets kapot moet maken om wat nieuws te creëren. Dat misschien wel het belangrijkste dat ik van zijn nalatenschap heb meegekregen: dat je soms moet vernietigen om te scheppen.”

Tagged:
Martin Margiela
Jean Paul Gaultier
antwerpen
demna gvasalia
Kristina De Coninck
Sonja Noël