kunst in mexico-stad is (on)duidelijk

De Colombiaanse journaliste Catalina Ruiz Navarro vertelt over het nieuwe werk van de kunstenaar Antonio Caro: een Mexicaans reclamebord dat zijn plek en tijd overstijgt.

|
jul. 8 2016, 12:13pm

Het lijkt een grapje, of een fout. Maar het enorme reclamebord dat kauwgom lijkt aan te prijzen bovenop een babyblauw gebouw in Mexico-Stad staat er toch echt, en alles behalve per ongeluk. Het lijkt nep, omdat het bord dezelfde stijl aanhoudt als de reclame's van Chiclet's Adams, een merk kauwgom in Mexico. Maar in plaats van dat er Chiclet's Adams staat, staat er "Achiote." Achiote is een soort boom die in het Nederlands de Orleaanboom heet. Deze boom heeft een donkerrode vrucht die al eeuwenlang wordt gebruikt als kleurstof voor dingen als make-up en schilderwerk. Het is een gekke combinatue met een reclameboard dat kauwgom zou moeten verkopen; wie wil er nou op bittere pitjes kauwen om vervolgens een vuurrode mond te krijgen? Het wordt allemaal nog vreemder door het feit dat 'achiote' met ch is gespeld in plaats van de traditionele x, een x die door de hipstergemeenschap van Mexico-Stad te pas en te onpas wordt gebruikt als teken van een soort kitscherige coolheid. Het geheel past gewoon niet in zijn omgeving en is dus erg vervreemdend allemaal.

Het bord is het werk van een van de belangrijkste moderne kunstenaars van Colombia, Antonio Caro, en staat tijdelijk in de stad als deel van een tentoonstelling die twee jaar zal duren. Caro vestigde zijn naam als kunstenaar in de jaren zeventig door het woord "Colombia" af te drukken op een rode achtergrond en in dezelfde stijl als de alom bekende Coca Cola-reclame. Hij probeerde het eerder ook met Marlboro, maar toen een oudere vrouw hem vroeg of Coca Cola geen beter idee was, paste hij zijn werk aan. Het stuk werd in 1976 een van de meeste geprezen kunstwerken van de jaarlijkse nationale tentoonstelling, en is sindsdien een iconisch beeld van moderne Colombiaanse kunst. Tot op de dag van vandaag zegt het iets over de band tussen Colombia en de Verenigde Staten, en de tegenstrijdige Colombiaanse identiteit. Colombianen hebben een ingewikkelde geschiedenis, eentje die verwikkeld is in koloniale pijn en overheersing. Hierdoor is het identificeren van de eigen identiteit soms moeilijk, evenals de reactie op invloeden van buitenaf. Dit alles wordt door de simpele lijnen van Caro verbeeld.

Caro is een apart individu. Mensen zeggen niet snel dat hij een kunstenaar is. In Paraguay werd hij eens aangehouden door de politie omdat ze dachten dat hij een guerrilla-strijder was. Caro vertelde ze dat hij kunstenaar was maar ze geloofden hem niet omdat hij geen kwasten bij zich had. Uiteindelijk moest de Colombiaanse cultureel attaché in Paraguay hem komen redden.

"Achiote" is het resultaat van Caro's overpeinzingen over wat Zuid-Amerikaans te noemen is. Het verhaal gaat dat een vriend hem ooit een traditioneel stuk perkament kwam brengen zodat hij het kon verwerken in zijn stukken. Toen hij er aan wilde beginnen was hij niet in staat het papier te bekladden met kunstmatige verf, daar was het papier te mooi voor. Als alternatief ging hij 'achiote' gebruiken. Na enig geëxperimenteer veranderende het project compleet, en transformeerde het stuk perkament in een megagroot reclamebord.

Credits


Tekst Catalina Ruiz Navarro
Fotografie PJ Rountree