Advertentie

paradijsvogel gertjan franciscus

We spraken het bekende nachtdier over mode, zijn excentrieke ouders en andere bronnen van inspiratie.

door Bo Hanna
|
15 april 2016, 11:35am

Gertjan Franciscus (34) is een performancekunstenaar en een bekend gezicht in het Amsterdamse nachtleven. Gertjan is zowel van binnen als van buiten uniek; je kunt niet om hem heen. Mensen veroordelen hem tegenwoordig niet meer omdat ze hem simpelweg niet meer kunnen plaatsen, zo zegt hij.

Toen hij zestien was, en nog in Rotterdam woonde, kreeg hij op wonderbaarlijke wijze een vrijstelling voor de middelbare school. Later heeft hij zich toch nog laten opleiden door de circusschool in Toulouse, waarna hij een master 'DasArts' aan het AHK in Amsterdam volgde. Ondertussen heeft hij verschillende internationale kunstprojecten opgezet, zoals The Honey Queen, Das Märchen en THE GARDEN OF EARTHLY DELIGHTS (N / 0 ). Met zijn performance Big Bang kwam hij in het televisieprogramma Jan rijdt rond.

Hij heeft zijn performancekunst ook verwerkt in modeshows tijdens Amsterdam Fashion Week en recentelijk nog New York Fashion Week, waar hij kleding van het Nederlandse modetalent Sophie Hardeman mocht presenteren. Hij zit altijd in een tegenbeweging en wil graag iets nieuws brengen met de kleding die hij zelf ontwerpt. Ik ging bij hem op visite in WOW, een culturele residentie in Amsterdam, en sprak met hem over zijn markante visie op mode. 

Wanneer heb jij voor het eerst naald en draad aangeraakt om kleding te ontwerpen?
Op de vrije school maakte ik al weleens iets. En tijdens mijn master ontwierp ik mijn eigen kostuums voor mijn performances. Daarmee is het eigenlijk begonnen. Mensen raakten geïnteresseerd en ik mocht ook kostuums ontwerpen voor andere performances. Kort hierna had ik het financieel niet breed, maar ik wilde er toch goed uit blijven zien. Dus ging ik mijn eigen kleding ontwerpen. Dat is veel goedkoper, persoonlijker en bovendien krijg je veel meer complimenten.

Wat wil je met je kleding uitdragen?
Ik heb verschillende periodes. Momenteel merk ik dat ik wat extremer word in wat ik draag. Dit maakt me wel toegankelijker, want mensen worden nieuwsgierig: ze staan perplex om hoe ik eruitzie en daardoor kom je een beetje in een niemandsland terecht. Hoe excentrieker ik eruitzie hoe meer ik word geaccepteerd in de samenleving, simpelweg omdat ik niet meer te plaatsen ben. 

Omschrijf jouw smaak eens, waarin ben jij uniek?
Daar ben ik eigenlijk niet mee bezig. Ik kijk in de spiegel, en als ik zoiets heb van 'dit voelt goed' dan draag ik het gewoon. Steeds meer designers - zoals Tijme Veldt en Dali Lama's Pajamas lenen mij hun kleding. Dat vind ik heel leuk. 

Kies je er bewust voor om van trends af te wijken?
In het nachtleven zag ik bijvoorbeeld dat iedereen zwart ging dragen, ik dacht bij mezelf: ik zie niks. Zeker in een club, want daar is het al donker. Dus daar ben ik wel met een tegenbeweging bezig. Of eigenlijk zit ik altijd wel in een tegenbeweging, ik wil iets nieuws voorstellen en mensen inspireren.

Waar haal je jouw inspiratie vandaan?
Als ik iets moois zie dan neem ik dat zeker mee. Als eerste ben ik geïnspireerd geraakt door mijn ouders, die zien er altijd bewust uit. In het nachtleven zijn een paar andere figuren die mij inspireren, zoals bijvoorbeeld Goran. Ook in Bos en Lommer - waar ik woon - zijn bijvoorbeeld veel moslims die ik er prachtig uit vind zien. Je kunt uit verschillende culturen inspiratie halen.

Je hebt een opvallende keuze in materiaal. Hoe selecteer jij het materiaal waar je mee werkt?
Het kan echt van alles zijn. Soms heb ik een reststukje over van stof waar ik een performacekostuum mee heb gemaakt, of wat ik nu aan heb: dit is gewoon een bedovertrek. Soms ga ik naar de tweedehandswinkel en dan koop ik daar een laken of een gordijn, ik probeer te werken met wat ik voor handen heb.

Hoe reageren mensen op je kleding?
Best positief, vooral mannen. Ik krijg positieve reacties van mensen uit verschillende culturen en alle lagen van de samenleving. Sporadisch krijg ik een negatieve reactie, maar dat weet ik dan vaak wel om te zetten in positief contact. De mensen die negatief op mij reageren zijn xenofoben, ze pakken mij niet omdat ik homo ben, maar omdat ik anders ben.

Denk je dat er nog iets te winnen valt in hoe mensen zich op dit moment kleden?
Als ik het op het nachtleven betrek, merk ik dat er progressie in zit. Ik zie meerdere figuren die zich extremer en creatiever kleden waardoor anderen ook geïnspireerd raken en volgen. Tegelijkertijd zie ik veel angst, angst om op te vallen. Ik hoop dat dit gaat veranderen, dat mensen niet bang hoeven te zijn en eruit kunnen springen zonder veroordeeld te worden.

Waar denk jij dat die angst vandaan komt?
Amsterdam is toch een vrije en liberale stad waar je zou moeten kunnen zijn wie je bent? Bij mij was die angst bijvoorbeeld een misverstand. Ik was bang om me te uiten, en toen ik dat eenmaal wel ging doen merkte ik dat die angst niet per se gebaseerd was op de realiteit. Mensen waarderen het juist en geven me respect voor mijn moed om me te kleden zoals ik wil. Ik zie dat in meerdere scenes en groepen terug. 

Eigenlijk heb je die angst dus in het nachtleven overwonnen en dat doorgevoerd in het dagelijks leven?
Ja. En ik had er op een gegeven moment ook gewoon schijt aan. Ik werd er moe van om me constant aan te passen en me niet op mijn gemak te voelen. Bovendien had ik niks te verliezen. Ik geloof dat iedereen apart is, maar je groeit op met bepaalde gewoontes waarin je je veilig voelt. Maar ik geloof erin dat je steeds meer jezelf kan worden zonder dat je per se bij een groep wil horen; hoe ouder je wordt hoe meer je ziet dat er veel meer variaties mogelijk zijn. 

Wat vind je van de mode-industrie op dit moment?
Ik volg de mode niet heel erg. Wel de jonge designers om mij heen en waar ik mee samenwerk. Over de massamode, tja, het modebeeld wisselt zo snel en mensen proberen zich daaraan aan te passen en daardoor blijven ze consumeren. Dat maakt ze passief in hun creativiteit. 

Je hebt tijdens New York Fashion Week en Amsterdam Fashion Week op de catwalk gelopen. Hoe ben jij benaderd voor modellenwerk?
Ik ben op mijn zestiende voor het eerst op straat benaderd voor modellenwerk. Ik mocht naar Milaan komen, maar dat durfde ik niet. Ik stond destijds ingeschreven bij twee modellenbureaus, maar heb alles geannuleerd. Ik was kort daarvoor in elkaar geslagen door een groep jongens omdat ik homo ben. Daarna heb ik al mijn kleding weggegooid en mijn hoofd kaal geschoren, ik was er klaar mee. Toen ben ik straight-acting door het leven gegaan. Dat modellencontract was via een man die homoseksueel was, dus ik had er een afkeer voor gekregen. Ongeveer anderhalf jaar geleden heeft Sophie Hardeman mij op straat gespot en die vroeg me voor haar show. Sindsdien ben ik dieper in de modewereld terechtgekomen. En toen heeft ze mij recentelijk gevraagd om naar New York te komen waar ik New York Fashion Week heb gelopen.

De catwalk is een fantastisch podium en ik hoop dat ik daar meer op mag performen. Het is allemaal zo stijf in de modewereld. Iedereen loopt hetzelfde; het zijn een soort robots geworden. Ik zou graag de mensen achter die lichamen willen zien, dat de kleding wordt belichaamd en dat de ziel van de kleding wordt uitgestraald. Ik denk dat ik dan pas de kleding op de tweede plek kan zetten. Ik wil via de kleding mijn binnenwereld uiten.

Over New York Fashion Week, jij had eigenlijk geen geld voor een vliegticket toch?
Klopt, ik had een oproep op Facebook geplaatst, waarin ik aan mensen vroeg of ze mij wilden steunen met een kleine donatie. Dat was heel spannend. Vijftig mensen deden dat en toen kon ik de volgende dag een ticket naar New York boeken om voor Sophie Hardeman op de catwalk te staan. Echt een wonder. Ik leef al drie jaar op een alternatieve manier, zonder geld. En ik merk dat er steeds meer ruimte voor is om op die manier te leven. Mensen investeren in mij, omdat ze me willen steunen in wat ik doe. Het geld komt dus niet van instanties maar van de mensen zélf.

Waar zie jij jezelf over een jaar?
Ik heb echt geen idee. Ik heb zo veel waanideeën gehad, ik heb het helemaal losgelaten en leef met de dag, dat maakt alles een stuk makkelijker. Maar het is niet zo dat ik ze helemaal niet meer zie; ze schemeren nog ergens voor me. Op het moment gaat het goed, ik probeer aan te gaan wat op mijn pad komt.

Credits


Tekst Bo Hanna
Fotografie Rebecca Camphens 
Kleding Gertjan Franciscus, Tijme Veldt, Dali Lama's Pajamas