de complexe wereld van sekswerkers, gevangenen en beroemdheden

Bettina Rheims fotografeert de meest uiteenlopende vrouwen; van Madonna tot vrouwelijke gedetineerden en transgender jongeren.

door Sarah Moroz
|
08 februari 2016, 1:03pm

Breakfast with Monica Bellucci, November 1995, Paris © Bettina Rheims

De Franse fotograaf Bettina Rheims was een leerling van Helmut Newton. Zijn invloed is dan ook duidelijk zichtbaar in haar werk. Veel van haar fotoseries verbeelden het seksueel geladen exhibitionisme en de focus op het vrouwelijke lichaam van de iconische fotograaf. Ze heeft zwart-witportretten geschoten van anonieme prostituees die ze ontmoette in Parijs, legde ontevreden burlesquedanseressen vast op hun bedden in Chambres Closes, en fotografeerde beroemdheden (van Catherine Deneuve tot Mary J. Blige) in sexy poses.

Rheims' werk wordt momenteel in zijn geheel tentoongesteld in de Parijse Maison Européenne de la Photographie, met wel 180 foto's verspreid over drie verdiepingen. De show bevat beelden van haar 36 jaar als professioneel fotograaf, uiteenlopend van haar vroege werk uit 1979 tot foto's die ze pas drie maanden geleden nam.

Naast haar controversiële naaktportretten schoot Rheims een aantal delicate series, die ook in de tentoonstelling te zien zullen zijn. Deze series zijn geschoten met een wat gevoeligere aanpak. Zo schoot ze eerlijke portretten van vrouwelijke gevangenen in Rennes, verkende ze het Shanghai van de 21e eeuw en schoot ze dertig jaar na elkaar twee series die de transgendercultuur verbeelden. Bij de tentoonstelling van deze beelden sprak Rheims over de verbanden tussen de twee series, de relatie tussen de fotograaf en het subject, en hoe ze de identiteit van transgenders heeft zien veranderen. 

Milla Jovovich, étude, maart 2005, Parijs © Bettina Rheims

Hoe kijk je terug op je werk nu je het zo allemaal bij elkaar ziet?
Ik wilde aan mezelf bewijzen dat er een rode draad in mijn werk zit. Ik wist niet hoe ik al deze verschillende series aan elkaar kon koppelen. Qua uiterlijk zien ze er erg anders uit. Het loopt uiteen van zwart-wit tot kleur, en van studiofoto's tot foto's op locatie. Het is iets wat wij Fransozen een entre deux noemen - iets wat tussen twee dingen in zit. Het is een mix tussen kracht en kwetsbaarheid. Het onthult iets, maar het is natuurlijk ook fictie.

Ik was verrast door de diversiteit van je werk, voornamelijk in Les Détenues - de sobere portretserie van vrouwelijke gevangenen. Je verbeeldt vrouwen hierin op een heel andere manier dan waar je om bekend staat.
Het is de eerste keer dat ik dit werk tentoonstel. Vind je niet dat de verschillende series de conversatie met elkaar aangaan? Ik denk dat als je kijkt naar Les Détenues en de prints ertegenover - van Gwen Stefani en Kylie Minogue - het niet heel voor de hand liggend lijkt om ze zo op te hangen. Maar ze spreken met elkaar. Het is een wereld vol vrouwen, met al hun complexiteiten. Ik denk dat je ze makkelijk in verband tot elkaar kan zien. De vrouwelijke gevangenen proberen hun verloren vrouwelijkheid terug te vinden. Ze dragen hun mooiste kleding en zijn opgemaakt. Ik heb veel gesprekken gehad met gevangenen voor ik ze fotografeerde. Er was een ding dat in ieder gesprek naar voren kwam; de verloren eigenwaarde. Het is lastig omdat niemand nog naar je kijkt. Het feit dat andere vrouwen ze nu kunnen zien doet ze goed. 

Kristin Scott Thomas met een blonde pruik, mei 2002, Parijs © Bettina Rheims

Verschilt je benadering per serie?
Ik denk dat het altijd best wel hetzelfde is - de gevoelens zijn hetzelfde. Ik sta achter de camera en praat veel. De subjecten praten terug middels hun gebaren. In het begin is het nogal vreemd. We dansen niet op dezelfde maat. Maar naarmate de tijd vordert ontstaat er steeds meer een bepaalde harmonie.

Je hebt twee series met transgendermodellen geschoten. Zie je veranderingen in de conversatie rondom transgenders wanneer je kijkt naar de verschillen tussen Modern Lovers enGender Studies?
Oh, het is enorm veranderd. In de jaren tachtig was er in Londen een aidsepidemie, dat was een hel. Jonge mensen konden geen seks meer hebben, en ouderen ook niet. Dertig jaar later plaatste ik een oproep op Facebook met daarbij een aantal beelden uit Modern Lovers. Ik zei: "Als jullie de conversatie opnieuw willen aangaan, en er iets over hebben te zeggen, stuur me dan een foto." Ik begon via Skype met mensen over de hele wereld te praten. Het was prachtig. Er is veel veranderd. Sommige mensen zeiden: "We weigeren te kiezen, we zijn beide genders. Op een dag worden we wakker en laten we een baard staan, en de volgende dag dragen we lippenstift en hoge hakken." Anderen zeiden: "We zouden liever sterven dan veranderen" - het was voor hen zo belangrijk dat ze in staat waren hun leven ervoor op te geven. Het viel me op dat ze vaak erg eenzaam waren. Het is niet makkelijk.

Het publieke debat rondom feminisme loopt op dit moment erg uiteen. Waar sta jij in die discussie?
Als je naar mijn werk kijkt, en verder gaat dan wat mensen zeggen over naaktheid, zal je zien dat mijn foto's in de loop der jaren zijn veranderd. De discussie over feminisme is ook veranderd. De religieuze fundamentalisten maken er een drama van, maar vrouwen hebben nog steeds problemen. Ik denk niet dat ik de komende jaren zal doen alsof alles goed is. Mijn werk zal politieker worden, dat is alles wat ik kan zeggen.

Bettina Rheims exposeert tot 27 maart in de Maison Européenne de la Photographie in Parijs.

mep-fr.org

Madonna lying on the floor of a red room, September 1994, New York © Bettina Rheims

Credits


Fotografie Bettina Rheims

Tagged:
tentoonstelling
Cultuur
bettina rheims