free the nipple? de mode doet het al jaren

Helmut Newton, Guy Bourdin, Wolfgang Tillmans… Mode en naaktheid gaan al hand in hand zolang we ons kunnen herinneren, maar of een beetje naakt als onthullend wordt gezien hangt af van de context.

door Sarah Raphael
|
07 april 2015, 1:10pm

Ik bedacht me laatst dat de stereotype man ook best eens een modeblad in plaats van een pornomagazine op zou kunnen pakken - in tijdschriften als i-D, Dazed & Confused, Interview en Wonderland vind je volop plaatjes van prachtige vrouwen met blote borsten. Waarom kijken mannen hier niet naar? En waarom krijgen we voor deze foto's van naakte vrouwen geen feministen op ons dak?

Omdat het hier om iets heel anders gaat. Modefotografie ziet vrouwen over het algemeen niet op deze manier. Als tijdschriften met integriteit en waardigheid die samenwerken met gelijkgestemde fotografen, plaatsen we foto's die vrouwen op respectvolle wijze afbeelden - topless of niet. Sommige mensen die door i-D bladeren, mijn oma bijvoorbeeld, zullen het naakt als choquerend ervaren, maar de beelden hebben zelden iets met seks te maken.

In de jaren zeventig was naakte modefotografie een stuk seksueler dan nu. In Helmut Newtons serie Big Nudes, van eind jaren zeventig/begin jaren tachtig, zagen we vrouwen in sterke, statige poses - en dan dus super naakt. Hun naaktheid was - en is - echter een krachtig statement voor vrouwen. The Daily Mail schreef in 2013 een verhaal over een nieuwe Newton-expo, en nam daarbij geen blad voor de mond over de Big Nudes-serie. In dit artikel citeerden ze David Fahey, een galerie-eigenaar en vriend van Newton, die de beelden als "seksueel beladen" beschrijft, maar vervolgens ook zegt dat "het verhalen zijn die laten zien dat vrouwen net zo krachtig en dominant kunnen zijn als mannen". Dus al het naakt heeft ook feministische krachten.

De voorbeelden zijn eindeloos, maar om nog maar wat te noemen: de foto van Guy Bourdin uit 1973 die in Vogue Italia geplaatst werd - twee naakte meisjes die elkaar aan het wassen waren. Daar kunnen mannenbladen nog een puntje aan zuigen, of niet soms? Maar wat Bourdin doet is spelen met het stigma, en het eindresultaat is dan ook helemaal niet seksueel - het is bijna humoristisch en oneerbiedig, de manier waarop de meisjes met washandjes aan hun handen hun poses aannemen. Bijna alsof het zegt "waarom kijk je hiernaar? Dit is niet wat je denkt dat het is".

Een ander seksueel statement lijkt Bourdin te maken met de afbeelding van vier naakte vrouwen die bloemen tussen hun dijen klemmen. Zelfs bij deze foto lijkt de fotograaf vooral oneerbiedig en niet zozeer sexy te willen zijn. Een paar van zijn vroegere naaktfoto's, Nudes Wearing Charles Jourdan Shoes uit 1965 bijvoorbeeld, zijn zonder twijfel sexy. Door de jaren heen begon hij echter meer te spelen met het idee van seksualiteit dan dat hij het daadwerkelijk fotografeerde.

In de jaren negentig veranderde de sfeer, toen fotografen als Corinne Day, Juergen Teller en Wolfgang Tillmans topless en naakte modellen fotografeerden, maar dan met een rauwe, naturalistische benadering. Ik herinner me Tellers foto van een naakte Kristen McMenamy, met een getekend Versace-hart op haar borst en een sigaret in haar mond. Het is opnieuw een statement over de kracht van seksualiteit en de kracht van vrouwen, en het draait ook hier niet om hoe sexy een vrouw wel of niet kan zijn. 'Sexy' zou een te plat woord zijn om dit beeld te beschrijven.

Ryan McGinley begon eind jaren negentig/begin jaren nul naaktbeelden te schieten. Misschien is het iets in hun uitdrukking, maar de mensen op zijn foto's lijken heel erg op hun gemak en hun naaktheid is absoluut niet in your face - deze mensen zijn de baas over hun eigen naaktheid. Ik zou door kunnen gaan met elke modefotograaf waar i-D mee samenwerkte, want de meeste fotografen hebben naaktbeelden geschoten. Maar in deze industrie draait het niet om sexy zijn; het draait om fotografie. Je kijkt niet naar de borsten of tepels op de foto; je kijkt naar de persoon - omdat de fotograaf naar de persoon kijkt, en je ziet wat hij ziet.

#Freethenipple is een pakkende titel voor iets waar modefotografie al tientallen jaren mee bezig is. Laat het duidelijk zijn dat ik niet pleit voor meisjes die uit de kleren gaan omwille van hun modellencarrière - ik merk alleen maar op dat in veel modefotografie borsten en tepels niet als iets seksueels worden gezien. En dat is ook precies het punt van #freethenipple.

Neem bijvoorbeeld de foto van Keira Knightley in Interview magazine vorig jaar, gefotografeerd door een grote naam uit de industrie, Patrick Demarchelier. Na tal van keren gephotoshopt en bewerkt in films en op posters zijn verschenen, vertelt Keira aan The Times: "Mijn lichaam is zo vaak en om zoveel redenen op verschillende manieren gemanipuleerd - of het nou door paparazzi is of voor filmposters. Voor deze shoot heb ik daarom gezegd: "Oké, ik vind het best om topless te poseren, zolang mijn borsten niet groter gemaakt of op welke wijze dan ook geretoucheerd worden." Het is belangrijk dat we laten zien dat het echt niet uitmaakt welke maten en vormen je hebt."

Nadat haar persoonlijke foto's op brutale wijze gehackt waren, poseerde Jennifer Lawrence voor de cover van Vanity Fair. In het tijdschrift verscheen ook een foto waarop een deel van haar borsten te zien is. Ze zei hierover het volgende: "Het is mijn lichaam, en het zou mijn keuze moeten zijn. Het feit dat het niet mijn keuze was is walgelijk."

Een quote van Kate Moss die ik tijdens het schrijven van dit artikel vond, spreekt alles wat ik tot dusver gezegd heb tegen. Ze vertelde in 2012 aan Vanity Fair hoe haar als 15-jarige gevraagd werd haar top uit te trekken, waarbij ze het specifiek had over de covershoot voor The Face die in 1990 haar doorbraak betekende: "Als ik nu naar een 16-jarig meisje kijk en bedenk dat ik haar zou vragen haar top uit te trekken, dan voelt dat heel raar. Toentertijd hadden ze zoiets van 'als je het niet doet boeken we je nooit meer'. Ik sloot mezelf op op de wc, huilde, maar kwam even later naar buiten en heb het wel gedaan. Ik heb me er nooit goed bij gevoeld. Er zijn zoveel borsten, en ik haatte die van mij echt. Ze waren plat en op eentje zat een gigantische moedervlek. Die foto waarop ik over het strand ren… Ik zal het nooit vergeten - de kapper, de enige man op de set, wilde niet toe kijken en keerde z'n rug naar het schouwspel toe."

De foto's laten een onbezorgde en comfortabele Kate zien. Maar het tegenovergestelde was waar - ze voelde zich bang en ongemakkelijk. Dus ik kan stellen dat modefotografie op #freethenipple lijkt, en dat het positieve, artistieke intenties heeft en een impact op de manier waarop de media naar vrouwen kijken, maar wat Kate opmerkt is veel belangrijker. Wat ze zegt getuigt van de illusie die een modebeeld kan creëren, en die in een geval als dit heel gevaarlijk kan zijn.

Credits


Tekst Sarah Raphael
Fotografie Piczo, backstage bij Thomas Tait, lente/zomer '15

Tagged:
freethenipple