waarom was de popmuziek uit de jaren 00 zo anders?

Tijdens de culturele bubbel van 2002 tot 2009 was alles anders voor de popsterren van toen. Wat veranderde er?

door Anne T. Donahue
|
03 oktober 2017, 1:47pm

Dit artikel verscheen eerder op i-D UK.

Afgelopen 22 september bracht Fergie dan eindelijk Double Dutchess uit, de opvolger van haar debuutplaat The Dutchess uit 2006, een van de mooiste relikwieën die de popscene van destijds heeft voortgebracht. Ondanks het feit dat Fergie hits afleverde als "Big Girls Don't Cry", "London Bridge" en "Glamorous" (weet je nog, "the flossy, flossy"?), beschouwen we Fergie toch vaak als onbeduidend puntje op onze culturele radar, en categoriseren we haar voornamelijk als guilty pleasure. Zo denken we eigenlijk wel vaker over de meeste vrouwelijke artiesten die de jaren 00 definieerden met hun top 40-pop: de Pussycat Dolls, Paris Hilton, Christina Milian en zelfs Lindsay Lohan (wiens solocarrière een stuk minder nietszeggend is dan vaak beweerd wordt). En terwijl zoveel van de popmuziek uit de jaren 00 werd bepaald door overvloed, exhibitionisme en overmatig concurreren met andere vrouwen (zoals in "Girlfriend" van Avril Lavigne), legde het ook de basis voor muziek waaruit de top 40-lijsten tegenwoordig bestaan.

Popmuziek tussen 2002 en 2009 was een ander verhaal. Het was grotendeels ontastbaar, wat het ergens ook wegwerpbaar deed lijken. Het gebruikte seks als een lucratief make-overmiddel (denk aan Christina Aguilera en haar album Stripped), en de popmuziek uit dit tijdperk leek bestaande sterren een mogelijkheid te geven hun creatieve vleugels te spreiden. Ik bedoel, pas toen Nicole Scherzinger de leadzangeres van The Pussycat Dolls werd, scoorde ze een aantal grote hits, terwijl de muziek in de films Freaky Friday en Confessions of a Teenage Drama Queen ervoor zorgde dat Lindsay Lohans zangcarrière serieuze vormen begon aan te nemen. Ondertussen kwam Paris Hilton ook nog met "Stars Are Blind" op de proppen – gewoon, omdat het kon. En om eerlijk te zijn was die track nog niet eens zo slecht.

De jaren nul waren een anomalie. Nadat het internet leven gaf aan een nieuwe manier van culturele consumptie in de jaren 90 (de meeste mensen vergeten het eerste nummer dat ze ooit downloadden nooit meer), brachten de jaren 00 een laatste dosis mysterie met zich mee. Roddelbladen en -blogs begonnen artikelen te schrijven over beroemdheden die zich misdroegen, maar er was nog steeds een gebrek aan goede verslaggeving en kritische analyses. Dit kwam voornamelijk omdat er nog geen directe verbinding tussen de popsterren en hun fans bestond: van media als Twitter en Facebook was nog geen sprake. In de praktijk betekende dit dat artiesten nog op heel specifieke, veilige en geformuleerde manieren gepresenteerd konden worden, zonder dat het publiek aan hen twijfelde.

"Popsterren wordt meer ruimte gegund om te groeien en zichzelf te ontplooien, uit te dagen en open te zijn over wie ze nou echt zijn. In de jaren 00 hadden artiesten die luxe niet."

Tegen de tijd dat Britney Spears in 2007 haar geestelijke gezondsheidscrisis doorging, veranderde onze houding ten opzichte van popsterren opnieuw. Sociale media zorgden voor een constante stroom aan commentaar en verslaggeving, waardoor de muur tussen popsterren en de rest van ons afgebroken werd. Tegen het jaar 2009 werden publieke figuren steeds toegankelijker, en het mysterie rondom hen was verdwenen: sterren waren inderdaad net als wij – ze hadden lang niet altijd alle antwoorden, waren complex en verre van perfect.

Dat ethos lijken sterren nu te omarmen. Zo begon Fifth Harmony hun muziek te gebruiken om hun zelfbewustzijn en seksualiteit te vieren, Demi Lovato en Selena Gomez wisten hun Disney-verleden om te zetten in succesvolle popcarrières en de recente singles van Miley Cyrus gaan expliciet over haar relatie met Liam Hemsworth. En dan hebben we het nog niet eens gehad over Paris Hilton, die afgelopen zomer een nieuwe single aankondigde die "Summer Reign" moest gaan heten (wat eigenlijk meteen weer verpest werd door het feit dat Paris Hilton een Trump-aanhanger bleek te zijn). Popsterren wordt meer ruimte gegund om te groeien en zichzelf te ontplooien, uit te dagen en open te zijn over wie ze nou echt zijn. In de jaren 00 hadden artiesten die luxe niet.

Ondanks dat Fergie open was over haar voormalige drugsverslaving, duurde het jaren voordat Scherzinger openlijk over haar eetstoornis durfde te praten, waar ze mee kampte tijdens haar tijd in The Pussycat Dolls. En dat zwijgen was heel typisch voor de verwachtingen die we tien jaar geleden van jonge popsterren hadden. Het nummer "Confessions of a Broken Heart" van Lindsay Lohan ging heel expliciet over de moeizame relatie met haar vader, maar ze sprak zich pas dit jaar openlijk over hem uit. Ashlee Simpson, de punkachtige 'anti'-popster, deed pas een boekje over haar persoonlijke leven open nadat ze getrouwd was en een kind gekregen had – ondanks dat ze het grootste deel van de jaren 00 deel uitmaakte van een realityshow, waarin we haar zagen worstelen met haar lichaam, de roem en haar familie. Dus voor artiesten die bekend werden voordat sociale media 'echtheid' begonnen toe te juichen, is transparantie en kwetsbaarheid een luxe. Voor artiesten die tijdens of na de opmars van sociale media doorbraken, is het eerder een vereiste.

Terwijl de roddelbladen ons ooit al probeerden te vertellen dat beroemdheden net als wij zijn (om hen op die manier een stuk benaderbaarder te maken), zorgde de komst van Twitter, Instagram en Snapchat ervoor dat dit inderdaad bewezen werd. En we leken er geen genoeg van te kunnen krijgen. Natuurlijk leefden de sterren nog steeds in hun eigen wereld, maar door ons een directe verbinding te geven met hun gedachten, gevoelens en innerlijke worstelingen begonnen we ons met hen verbonden te voelen op een dieper en intenser niveau. Voeg daar nog de culturele verandering op het gebied van openheid over seksualiteit, genderidentiteit en geestelijke gezondheid aan toe, en tegenwoordig is de relevante popster iemand die de controle over zijn of haar eigen narratief heeft en ons daar een kijkje in gunt.

"Terwijl de roddelbladen ons ooit al probeerden te vertellen dat beroemdheden net als wij zijn, zorgde de komst van Twitter, Instagram en Snapchat ervoor dat dit inderdaad bewezen werd."

Dit staat mijlenver af van de situatie in de de jaren 00, toen roddelbladen op internationaal niveau een obsessie wisten aan te wakkeren met de ondergang van verschillende beroemdheden. Door de toegenomen verslaggeving konden we de overeenkomsten tussen onze favoriete sterren en onszelf zien, maar tegelijkertijd moesten hun problemen niet te veel parallellen vertonen met de onze. Destijds was het gesprek over mentale gezondheid en het aangeven van grenzen nog niet echt op gang gekomen, en roddelbladen genoten ervan om artiesten als Fergie, Scherzinger, Lohan en zelfs Madonna tot op het bot te ontleden (een van de weinige popsterren die ooit 'toestemming' gekregen heeft om op latere leeftijd nog nieuwe muziek uit te brengen).

Maar de wederopstanding van Fergie geeft ons de kans om te leren van onze fouten – en een kans voor Fergie om te laten zien wie ze is, buiten de industrienormen van mid jaren 00. Artiesten die de top 40 tegenwoordig domineren hebben door de jaren heen meer ruimte geclaimd om te kunnen groeien: het afgelopen jaar hebben we artiesten als Demi Lovato zien praten over verslaving en geestelijke gezondheid, en Selena Gomez en Lady Gaga spraken zich openlijk uit over chronische pijn. Fifth Harmony nam een politiek standpunt in, door op Twitter kritiek te leveren op Donald Trump. De popmuziek van de jaren 00 deed ons misschien denken dat toegankelijkheid gelijkstaat aan stilte, maar de artiesten die het huidige decennium domineren herdefiniëren de rol van de popster. Het is niet langer genoeg om een aanstekelijke single uit te brengen. De single moet nu ook woke zijn.

Dit zien we ook buiten de muziekwereld gebeuren. Modellen als Kendall Jenner zijn bekritiseerd om hun niet zo snuggere pogingen tot personal branding (je bent die Pepsi-reclame vast nog niet vergeten), en worden verantwoordelijk gehouden voor hun keuzes. Ondertussen gebruiken steeds meer acteurs en actrices hun platform om zich uit te spreken over de sociale en politieke kwesties van 2017. Eindelijk beginnen we jonge talenten als mensen met hun eigen stem te zien. Ze hebben teveel diepgang verworven om weer teruggezet te worden in de gedateerde en oppervlakkige modelvorm van de muziekindustrie.

Het zal, 11 jaar na het uitkomen van The Dutchess, interessant zijn om te zien welke plek Fergie gaat innemen in ons huidige popklimaat, voornamelijk omdat ze de afgelopen tijd vooral in het nieuws is geweest vanwege haar scheiding. Als artiest met de nodige hits uit de jaren 00 op haar naam, heeft ze haar recht op een comeback meer dan verdiend. We gaan zien hoe ze zich aan zal passen aan een nieuw tijdperk waarin authenticiteit en transparantie hoogtij vieren, en of wij haar als fans die kans zullen geven.

Tagged:
CELEBRITIES
paris hilton
lindsay lohan
popmuziek
popcultuur
popartiest
roddelblad