de baanbrekende documentaire over de onopgeloste moord van een jonge schoonheidskoningin

Op kerstdag in 1996 vond de moord op JonBenét Ramsey plaats, een zes jaar oude schoonheidskoningin. De Verenigde Staten verkeerde in een staat van shock, en in de nieuwe film van Kitty Green keren we terug naar deze tragische gebeurtenis.

door Oliver Lunn
|
28 april 2017, 4:32pm

Eerst de feiten.

In de nacht van 25 december 1996 werd JonBenét Patricia Ramsey vermoord in haar eigen huis. Ze was zes jaar oud, had blauwe ogen en was een schoonheidskoningin uit Boulder, Colorado. De volgende ochtend werd ze als vermist opgegeven, en werd er een losgeldbriefje gevonden. Acht uur later vond haar vader haar lichaam in de kelder. Ze was gestikt door wurging en had een gebroken schedel door een klap op haar hoofd.

De zaak is tot op de dag van vandaag onopgelost. Er wordt gesproken over een indringer, een pedofiel die geobsedeerd zou zijn door de jonge schoonheidskoningin. Een andere theorie is dat haar moeder het heeft gedaan omdat JonBenét in haar bed had geplast. Verder is er nog de theorie dat haar negenjarige broer Burke de moord heeft gepleegd, en dat de familie dat probeerde te verbergen met het losgeldbriefje. Er zijn ontzettend veel wilde theorieën en talloze documentaires, maar de recentelijke documentaire van Kitty Green over dit onderwerp gaat niet over vingerwijzen. Kitty Green heeft twintig jaar na de moord de documentaire Casting JonBenét gemaakt en voegde daar een vleugje 'wie-heeft-het-gedaan' aan toe. Ze vertelt ons in een telefoongesprek dat ze zich meer interesseerde in de impact die deze zaak had op de hele gemeenschap, en hoe mensen verder moeten leven met deze onoplosbare zaak. En waarom we allemaal geobsedeerd zijn door waargebeurde verhalen als deze.

Waarom ben je twintig jaar na dato weer op dit verhaal gekomen?
Ik denk dat ik 11 of 12 was in Australië toen het gebeurde. Ik was helemaal niet bekend met de schoonheidsindustrie, en ik had zoiets nog nooit eerder gezien. Ik raakte erdoor gefascineerd en liet het daarna niet meer los. Elke keer als ik iemand uit Colora ontmoette vroeg ik wie JonBenét Ramsey heeft vermoord, en elke keer kreeg ik slechts een raar antwoord of wilde theorieën. Op dat moment werd het voor mij een onderwerp waar je over zou kunnen filmen als je een goede aanleiding hebt. En hoe verschrikkelijk dat ook klinkt, maar het twintigste jaar na haar dood werd die aanleiding.

Er zijn een aantal video's op YouTube over de moord, maar jij hebt een ander pad gekozen dan de tijdlijn die ons is gegeven door experts, of niet?
Nee, dat is al gebeurd en daar waren we niet in geïnteresseerd. Ik was meer geïnteresseerd in de mythologie en het nalatenschap van JonBenét Ramsay, en de gemeenschap die in de schaduw van deze misdaad heeft moeten leven. En daarbij ook de culturele obsessie van de VS — en ook de hele wereld — over deze zaak en waarom we het niet los kunnen laten. Het is inmiddels twintig jaar geleden en ze staat nog steeds op de cover van tabloid magazines, dat is toch gek?

Tegelijkertijd toon je ook alle tegenstrijdige theorieën. Dacht je ergens in achterhoofd dat er een kans was dat jullie een verborgen waarheid zouden onthullen, of waren jullie ervan overtuigd dat dit niets zou opleveren?
Dat is me eigenlijk nooit eerder gevraagd. Ik ging er met een open houding in, en ik dacht "ik wil dat mensen luisteren naar wat deze mensen te zeggen hebben over deze misdaad." Ik liet ze gewoon praten. Nadat ik 200 mensen had geïnterviewd voelde ik me ook helemaal niet dichter bij de waarheid, het voelde juist verder dan ooit. Ik was er niet echt naar op zoek, maar in mijn achterhoofd dacht ik dat ik dat wel deed. Maar ik ben geen stap dichterbij gekomen. Ik zie ook niet in hoe deze zaak ooit opgelost zal worden, en dat is volgens mij het punt dat we maken in de film.

Welke rol speelt de cultuur van de jonge schoonheidskoninginnen?
Ik vond ze altijd al heel interessant. Het is een heel uniek Amerikaans fenomeen, en ik vind de rollen die de moeders en kinderen aannemen en hun motivatie om mee te doen heel intrigerend. De glitter en glamour van deze schoonheidswedstrijden is ook een van de redenen waarom deze zaak niet losgelaten kan worden. Het heeft een hele vreemde insteek. Al die beelden van haar in schoonheidsjurken zijn ook een van de redenen waarom ze een cultureel icoon is geworden. Dat is een groot onderdeel van de film en daar heb ik veel onderzoek naar gedaan. Ik ben naar heel wat schoonheidswedstrijden geweest, en het is een vreemde wereld.

De foto's van JonBenét als schoonheidskoningin werden overal gepubliceerd. Hoe denk je dat dit heeft heeft bijgedragen aan het beeld dat mensen van haar hadden?
Haar moeder was het daar niet mee eens, en dat komt door de beelden. Men denkt dat als je je dochter mee laat doen aan dat soort competities dat je een slechte moeder bent en daarmee meteen ook een moordenaar, en dat is een hele vreemde conclusie om te trekken. Ik was vooral geïnteresseerd — al mijn films gaan over vrouwen en hoe ze in de media worden afgebeeld — in hoe de pers omging met Patsy [de moeder]. Iedereen veroordeelde haar, en dat fascineerde me.

Hoe kan de lokale gemeenschap dit hoofdstuk afsluiten als de moord nooit is opgelost?
Ik interesseer me in waarom we er nog zo door geobsedeerd zijn. Als je kunt aanwijzen waarom we zo geobsedeerd zijn met wie het heeft gedaan, dan kun je dat vaak linken aan iemand in je eigen leven of aan een eigen persoonlijke gebeurtenis. De film gaat over hoe we dit soort dingen internaliseren, om het vervolgens uit te pluizen om het te begrijpen.

Je ziet dat er een toename is in waargebeurde misdaaddocumentaires, met series zoals Making a Murderer en de OJ Simpson-rechtszaakdocumentaire. De makers daarvan noemen hun werk een vorm van onderzoeksjournalistiek. Beschouw je deze documentaire ook zo?
Ik beschouwd dit niet als een waargebeurde misdaad-film, maar ik raak wel echt verslaafd aan dit soort verhalen zoals ieder ander. Aan de andere kant kijken we wel daar waarom we zo geobsedeerd zijn met deze shows, en wat ons zo fascineert aan deze verhalen. Dat is waar onze interesses liggen.

Credits


Tekst Oliver Lunn

Tagged:
Netflix
documentaire
regisseur
Kitty Green
JonBenét Ramsey
Cultuur
schoonheidskoningin