wat maakt een selfie tot een kunstwerk?

Nu een nieuwe expositie de geschiedenis van de selfie in kaart brengt in de Saatchi Gallery in Londen, praten we met fotograaf Juno Calypso over de creatieve potentie van een selfie.

door Matthew Whitehouse
|
06 april 2017, 12:35pm

photography juno calypso

Selfies. Ze worden wel eens beschreven als empowering, denigrerend of als iconen van het feminisme, maar zijn selfies kunst? Dit is de vraag die centraal staat in de nieuwe expositie From Selfie to Self-Expression in de Saatchi Gallery in Londen. De tentoonstelling brengt de geschiedenis van de selfies in kaart en toont werk van oude meesters (Rembrandt) en nieuwe meesters (Kim K). De expositie is een ode aan het creatieve potentieel van de selfies, een medium dat vaak wordt bekeken door een filter van snobisme. In de expositie kun je niet alleen kunstenaars als Vincent van Gogh, Frida Kahlo en Cindy Sherman vinden, maar claimen de iconen van het digitale tijdperk ook hun plek, zoals Benedict Cumberbatch en dat aapje die de camera van een man in Indonesië steelt. Juno Calypso was een van de Britse artiesten die betrokken was bij het hele proces. Het leek ons daarom een goed idee om een aantal vragen te stellen aan de artiest die een carrière uit selfies heeft gemaakt.

Wat vind je van het woord 'selfie'? Vind je het erg dat je werk hiermee wordt geassocieerd?
Audio-technisch gezien klinkt het niet erg sterk, en het klinkt ook een beetje als een babywoord, net als "meanie" of "weenie". Wat ik doe, zou ik omschrijven als het maken van geënsceneerde zelfportretten. Het woord 'selfie' associeer ik eerder met de foto's op een telefoon of op een laptop, maar nee, ik vind die associatie niet erg. De selfie-cultuur wordt gerund door vrouwen en jonge mensen - mensen die voorheen nooit achter de camera stonden. Dus een groot deel van de negativiteit eromheen voelt vooral als snobisme en misogynie verpakt als zogenaamde 'fotografie-kritiek'.

Waarom denk je dat je zelf zoveel voorkomt in je eigen werk? En denk je dat dat altijd zo zal blijven?
Ik raak gestresst van werken met andere mensen. Ik wilde bijvoorbeeld een baan waar ik met niemand hoefde te praten. Ik denk dat ik ook beter slaap wetende dat ik niemand anders dan mezelf aan het uitbuiten ben. Ik hoef geen toestemmingsformulieren uit te printen. Selfies en zelfportret-fotografie creëren een tegengeluid. Het biedt een alternatief voor de problematiek die gepaard gaat met de koloniale, mannelijke blik - waarin de ander als object wordt weggezet.

Wat maakt een selfie, kunst? Is het alleen kunst als de maker een artiest is?
Ik denk dat een selfie kunst kan zijn in de zin dat een dagboek ook als literatuur beschouwd kan worden.

Hoe is onze relatie met de selfie veranderd in de afgelopen jaren?
Ik denk dat je honderd jaar geleden een bepaalde sociale status moest hebben om over een camera te bezitten. Ik weet nog dat ik toen ik jong was niet meer nodig had dan drie pond en toegang tot de supermarkt, maar dat was nog steeds wel publiekelijk. Met de opkomst van digitale camera's wordt de selfie iets persoonlijks, iets wat je bovendien ook vaker kan doen. Tegelijkertijd kwam de sociale media om de hoek kijken, en kreeg je ook nog eens de kans om alle foto's die je maakte vanaf je slaapkamer met de wereld te kunnen delen. Maar buiten alle verschillende situaties om denk ik dat de verhouding hetzelfde is gebleven. Mensen houden ervan om op zelfonderzoek uit te gaan.

Wat was de laatste selfie die je hebt gemaakt op je telefoon? Mogen we die zien?

'From Selfie to Self-Expression,' gepresenteerd door Saatchi Gallery en Huawei, is sinds 30 maart 2017 te zien.

Credits


Tekst Matthew Whitehouse

Tagged:
selfie
Kunst
saatchi
Juno Calypso
Cultuur