tussen de blokken van slotermeer

Fotograaf Mounir Raji herkent in Slotermeer de straten van Marokko, waar iedereen buiten is en het leeft op straat.

|
19 januari 2016, 9:45am

De afgelopen tijd lijkt men een voorliefde te hebben ontwikkeld voor het uiterlijk van grauwe buitenwijken. Steeds vaker dienen rijen flats vol schotels en verouderde metrostations als het decor voor films, videoclips en fotoshoots. Zo speelt de film Prins zich af in een verlaten, betonnen woonwijk in Amsterdam-Noord en wordt in de film Black het verhaal van Romeo en Julia in een modern jasje gestoken in de grauwste wijken van Brussel. Hoewel deze films (gedeeltelijk) gebruik hebben gemaakt van streetcasting, gebeurt het ook vaak genoeg dat fotografen en filmmakers met opgedofte modellen de buitenwijken binnengaan, en de locatie gebruiken als een exotische set.

Hoewel het uiterlijk van de zogenaamde "slechte buitenwijken" tegenwoordig meer wordt gewaardeerd, is het imago dat de wijken en haar inwoners hebben vaak nog heel negatief. "Mensen denken dat de banlieues hetzelfde zijn als de jungle, zeker door de verslaggeving in de media," vertelde fotograaf Yanis Dadoum hierover in een interview met i-D. "Ze komen erheen als een soort ontdekkingsreizigers, en praten over geweld en drugs. Maar momenteel zie je ook een andere trend: mensen beginnen het uiterlijk van de banlieues te waarderen. Ze zijn echter alleen geïnteresseerd in wat zich op de oppervlakte afspeelt, het maakt ze niet uit wat er daarbinnen gebeurt. Ze komen er maar al te graag heen om modefoto's te schieten tussen de flats, maar verder dan dat gaat het niet. (…) Zelfs de merken die meegaan in de stijl van de banlieues gaan ermee om alsof het iets exotisch is."

Links: jas Gooscraft, t-shirt JADED, pet vintage Gucci. Rechts: jas Everyday counts, t-shirt H&M, pet Dsquared

De banlieues van Parijs zijn een stuk extremer dan de buitenwijken in Nederland, maar desondanks is dit fenomeen ook iets dat op eigen bodem zichtbaar is. De Nederlandse fotograaf Mounir Raji ziet het exotisme van mensen van buitenaf ook terug in het huidige creatieve landschap. Mounir heeft zelf Marokkaanse roots. Hoewel hij zich niet volledig Nederlands voelt, voelt hij zich ook niet volledig Marokkaans. "Anderen zien mij vaak als niet-Nederlands." Een groot deel van zijn vrienden en familie woont in de Amsterdamse buitenwijk Slotermeer - de wijk die de inspiratie vormde voor zijn nieuwe fotoserie District 1064. "Ik kom er regelmatig, maar veel mensen kennen de wijk alleen als een achterstandswijk. De buurt waar veel 'kut-Marokkaantjes' vandaan komen." Ondanks het slechte imago van de wijk ziet hij er de charme en schoonheid van in, wat voor hem de motivatie was om de wijk te gebruiken als achtergrond en inspiratiebron voor District 1064.

"Ik liep al heel lang rond met het idee om iets met Marokkaanse jongens te doen en was geïnspireerd door die wijk." Na met de stylist te hebben gesproken, kwamen ze met het concept voor deze modeserie. Mounir kent de wijk persoonlijk en weet hoe het er aan toegaat. Hoewel ook hij ziet dat het er niet perfect is, waardeert hij het voor hoe het is. Er is dan ook een duidelijke keuze gemaakt voor het verbeelden van de diversiteit van Slotermeer, zowel bij de modellen als de styling. Op deze manier hoopt Mounir een voorbeeld te zijn voor de jongens uit de buurt en wil hij ze laten zien dat ze kunnen bereiken wat ze maar willen, ondanks het beeld dat veel buitenstaanders van de wijk en haar inwoners hebben.
We spraken af met Mounir om meer te weten te komen over het maken van District 1064 en wat dit voor hem betekent.

 Spijkershirt Good Genes, pet Samsoe Samsoe

Kom je al lang in Slotermeer?
Er wonen familie en vrienden, dus ik kom er al lang. Toevallig heb ik er vanavond weer een etentje. Wat mij opviel is dat heel Slotermeer wordt vernieuwd. Ik ga vanavond naar mijn nicht toe en die woont in een nieuw appartement, dat super luxe is. Maar hoe de wijk was, verdwijnt. Ik denk dat over vijf of tien jaar die charme wel een beetje weg is.

Wat vind je zo charmant aan Slotermeer?
Het is een stukje geschiedenis en het is een toonbeeld van hoe dat vroeger werd gedaan. Men dacht toen: laten we iedereen in die goedkope buitenwijken stoppen en zorgen dat iedereen daar samen leeft en samen zijn ding kan doen. Terwijl het niet zo hoort. Naar mijn idee moet alles gemixt worden. Het charmante vind ik nu nog de schotels en de hele sfeer. Als je daar komt dan weet je dat je in een wijk bent waar je aan alles kan zien dat het echt leeft. Het is geen Marokko ofzo, maar het heeft wel die sfeer. Iedereen is aan het chillen op straat en doet lekker zijn ding. Iedereen kent elkaar ook. Het speelt zich veel meer buiten af dan binnen. Dat is op zich wel logisch, de huisjes zijn super klein en er wonen vaak grotere gezinnen. Dat vind ik er ook heel tof aan.

Die sfeer zie je in veel buitenwijken, vanwaar de keuze voor Slotermeer?
Slotermeer was voor de hand liggend voor mij. Het idee is dat ik het zeker nog ga uitbreiden. Ik ben nu samen met een vriend van mij aan het kijken of we het in heel Nederland kunnen doen. Het enige waar ik nu over twijfel is of we het dan weer met styling moeten doen, of dat het gewoon echt een soort van documentaireserie moet gaan worden. Ik vond hoe het nu is gegaan wel heel tof omdat het geïnspireerd is door de wijk, terwijl je wel de mogelijkheid hebt om de foto's toch nog iets aantrekkelijker te maken. Je kan de jongens kiezen die je erin wil hebben. En voor mij was het belangrijk dat ik jongens koos die er niet te standaard uitzien. Je moet wel herkenning hebben, maar ook laten zien dat er diversiteit is. In plaats van het standaard plaatje met een Guccipetje en een Pradatasje.

Sluit de styling van de serie aan bij het modebeeld van Slotermeer?
Ja, zeker wel. Het is hun eigen kleding die deels is aangevuld door de stylist.

Links: shirt HUGO, sweater Criminale damage, bril Calvin Klein Collection, joggingbroek ASOS. Rechts: jas NIKE, pet van model

Komen de modellen ook uit Slotermeer?
Niet allemaal. Een jongen woont daar om de hoek en de rest heb ik wel gecast van buiten Slotermeer. Maar die diversiteit is er - het is niet zo standaard als wordt gedacht. En ja, natuurlijk zijn er problemen - vandaar dat ik ook alleen maar jongens heb gekozen, omdat het altijd over de 'kut-Marokkaantjes' gaat.

Hoop je hiermee het stigma rond de buurt te veranderen?
Ik hoop niet het hele stigma te veranderen, maar wat ik probeer is om toch wel de jongens daar te bereiken. En ik denk dat zo'n serie daar aan bij kan dragen, puur om die jongens te bereiken en te laten zien van: luister ik ben ook Marokkaans, en er is echt wel wat te doen. Het is natuurlijk misschien wel iets harder werken en het is niet altijd even makkelijk, maar het kan wel.

Pet VANS, shirt xxl NõN By Kim, spijkershirt Replay, broek WEEKDAY

Ik ben gistermiddag naar de filmpremière geweest van Black. Het is een super toffe film waarin eigenlijk hetzelfde concept gebruikt. Ze hebben voor de film jongeren gebruikt die echt uit die wijken komen. Ze zijn echt de wijk ingegaan en hebben de tijd genomen om te casten. Die film is mede daardoor de moeite waard. Maar dat is precies hetzelfde idee. Die Marokkaanse jongens hebben echt wel talent, alleen je moet wel iemand hebben die een voorbeeld voor je is. Dat is een beetje wat altijd ontbreekt. Hetzelfde gold voor mij: niemand in mijn familie doet iets creatiefs, tenminste niet op een manier waardoor ze hun geld ermee verdienen. Ik heb het geluk gehad dat een vriend van mij af en toe model stond voor een fotograaf en buiten mijn weten om die fotograaf heeft gevraagd of ik een keer kon meekijken. Toen ben ik meegeweest en wist ik pas dat je echt geld kan verdienen met fotografie.

Heb je een fotografieopleiding gedaan?
Ja, maar dat kwam pas nadat ik met die fotograaf mee was geweest.

Wat vonden je ouders daarvan?
Ik moest wel eerst mijn andere studie afmaken van ze. Ik deed een hbo-opleiding en in mijn tweede jaar daarvan kwam ik erachter dat fotografie mijn ding is. Ik vond het wel zonde om te stoppen, dus ik heb dat eerst afgemaakt en ben in mijn laatste jaar tijdens mijn scriptie begonnen aan een fotografieopleiding.

Er is de laatste tijd veel interesse in de esthetiek van bijvoorbeeld de banlieues van Parijs en de buitenwijken in Oost-Berlijn. De Parijse fotograaf Yanis Dadoum komt uit zo'n wijk en noemt deze interesse van mensen van buitenaf een problematische vorm van exotisme. Ben je het met hem eens?
Nou, dat was voor mij een reden om Marokkaanse jongens te gebruiken. Zij komen namelijk uit zo'n buurt. Vaak als zulke fotografen dergelijke plekken gebruiken, stoppen ze er een model in dat er niet vandaan komt. Dat klopt niet voor je gevoel. Daarom heb ik voor deze serie samengewerkt met die Marokkaanse jongens, puur omdat zij er ook gewoon tof uit kunnen zien en net even dat extra ding brengen. Vaak wordt de mode ook gebaseerd op kleding vanuit die wijken. De mensen daar zijn heel creatief. Vroeger zag je al dat mensen in achterstandswijken dingen combineerden. Anderen zien dat en vinden dat eigenlijk best tof. Dan pakken modelabels het op. Maar die jongens krijgen de credits er niet voor en blijven daar gewoon hangen terwijl ze wel toffe dingen maken.

Sportpak Hackett, shirt Drykorn, jas van model, sandalen Adidas

Deze fotoserie is natuurlijk een simpele serie, in zoverre dat het puur door de wijk geïnspireerd is. In de banlieues is het nog wel een tandje erger. Maar zulke fotografen gebruiken het inderdaad enkel als achtergrond. Ze denken: toffe wijk, toffe huisjes, toffe dingen allemaal, we gaan dat model boeken bij een bureau en daar een serie schieten. Terwijl het heel gezellig was op het moment dat ik daar aan het fotograferen was. Iedereen sprak me aan en was nieuwsgierig naar wat ik aan het doen was. De mensen uit de buurt waren super enthousiast. Ze vonden het heel leuk en zeiden "Maak een foto van mij!" Ik heb drie foto's gemaakt van Turkse mannen die daar ook wonen die wilden dat ik ze op de foto zette. De beelden zijn niet bruikbaar voor de serie, maar ze waren wel heel leuk. Mede omdat ik bij mijn nicht in huis zat die daar woont. Haar buurman was ook heel nieuwsgierig. Hij sprak geen Nederlands, maar vond het interessant om te zien wat we deden. En je loopt natuurlijk door die wijk met Marokkaanse jongens, wat al heel anders is dan wanneer je met een blonde jongen daar heel angstig rondloopt. Het was een heel toffe ervaring, dus ik wil het uitbreiden.

Alle kleding van model

Ga je dan ook inwoners op straat fotograferen?
Dat weet ik nog niet. Het idee was eigenlijk om twee wijken te fotograferen, de Bijlmer en Slotermeer, en daar één hele toffe serie van te maken. Nu heb ik Slotermeer al, wat naar mijn idee best goed gelukt is. Ik ben heel blij met hoe het tot nu toe is gegaan.

Denk je dat de mensen die zelf in die wijken wonen het ook als een mooie of inspirerende plek zien?
Mijn nicht uit Amsterdam, bij wie ik vanavond ga eten, is vanuit Zaandam weer terugverhuisd naar Amsterdam omdat ze juist in die wijk wilde wonen. Het leeft daar, er is van alles te doen en het is gezellig. En je hebt er nu ook mooie huizen, dat scheelt ook. Natuurlijk gebeuren er af en toe nog steeds negatieve dingen in de wijk, maar het valt ook wel mee. Mensen letten op elkaar. En natuurlijk, het blijft een achterstandswijk, maar het is niet zo ernstig als je in het nieuws hoort. Ze zetten een heel eenzijdig beeld neer en dat is wel jammer. Ik vind het een hele leuke en inspirerende wijk. Het hele idee waarmee die huizen zijn gebouwd - als blokken om met zijn allen in te wonen - zorgt er nu wel voor dat het een bepaald soort gemeenschapje is geworden, wat mij heel erg trekt. Het is er heel gezellig en doet me een beetje terugdenken aan Marokko als ik daar op vakantie was. Iedereen is buiten en het leeft op straat.

Wat zijn verder inspiratiebronnen voor je in je andere werk?
Hier zijn het vooral de mensen, maar het kan van alles zijn. Ik ben laatst naar Huis Marseille geweest, Dana Lixenberg heeft daar een expositie nu. Zij is een stapje verder gegaan dan ik en is naar Amerika gegaan om in een écht slechte wijk portretten te maken van mensen. Dat heeft ze in 1993 gedaan en in 2008 is ze teruggegaan, waarna ze nu elk jaar teruggaat. Die expositie is zeker een inspiratiebron. De diepgang die in haar project zit is iets waar ik nog heel veel van kan leren. Voor mij is fotografie een manier van verhalen vertellen. Het is iets wat je persoonlijk raakt of iets wat je wil overdragen, en dat is voor mij wel een reden om te fotograferen. Niet zozeer enkel mooie modellen uitkiezen.

Zit er in deze serie ook een persoonlijk element van jou?
Ja, ik ben een van die jongens. Ik kom er niet vandaan, maar ik heb er wel neefjes en nichtjes, en heb daar ook gewoon gespeeld op straat. Het zijn dé Marokkaanse jongens en ik ben er ook een. Dat is wel waar ik me een beetje aan stoor; het is zo'n stereotype - de Marokkaanse jongen. Ik hoor altijd weer "Ja, maar jij bent anders," maar hoezo? Hoezo ben ik anders? Omdat je me kent? En dat blijft. Daar kan je heel moeilijk over doen en je ertegen verzetten, of juist toffe dingen blijven maken. Uiteindelijk wil ik een soort voorbeeld kunnen zijn voor andere jongens die eventueel willen fotograferen of iets anders willen bereiken, en puur laten zien dat het echt wel kan. Het is misschien niet makkelijk, maar wel mogelijk.

Links: pet Levis, t-shirt H&M, hoodie van model. Rechts: jas Everyday counts, shirt Levis Army, shirt van model, broek Replay, sneakers NIKE

Credits


Tekst Robin Alper 
Fotografie Mounir raji @ Visionary Agency
Styling Dayenne Bekker @ Eric Elenbaas Agency 
Haar en make-up Cynthia Schippers @ House of Orange
Assistent fotograaf Lukas Kwiatek
Postproductie Jan Hibma
Modellen Abdelilah Bakour, Abdelhadi Benaya, Mohamed Benaya, Fouad Raji, Khalid Amakran