Fotografie Ramona Deckers

model iris/mitch oldenzeel wil een wereld zonder labels

Het negentienjarige model uit Groningen vertelt over genderfluïditeit en het waarborgen van je geestelijke gezondheid.

door Claudia Galgau; foto's door Ramona Deckers
|
nov. 9 2018, 12:58pm

Fotografie Ramona Deckers

Iris Oldenzeel werd op haar vijftiende door acht verschillende modellenbureaus gescout. Uiteindelijk kwam ze terecht bij Elvis Models, waar ze nu vier jaar model is. Ze liep shows voor onder andere Viktor & Rolf en de menswearcollectie van Angus Chiang en schoot meerdere editorials voor ELLE. We spraken het model over genderfluïditeit en waarom er volgens haar te weinig over geestelijke gezondheid wordt gepraat.

Ik identificeer me als genderfluïde en panseksueel, maar het heeft een tijdje geduurd tot ik de woorden begreep om het te kunnen beschrijven. Toen ik met modellenwerk begon heb ik er een tijdlang niemand over verteld, omdat ik dacht dat mensen me niet zouden begrijpen. Pas vorig jaar kwam ik terecht in een scene waar gender en seksualiteit veelbesproken onderwerpen zijn. In de fanbase van Pentatonix, een a cappella-band uit Texas, ontmoette ik veel gelijkgestemde lhbt+-personen. Op een gegeven moment vertelde iemand uit die groep dat ze zich genderfluïde voelde. Ik herkende mijn eigen gevoel daar direct in. Het is natuurlijk niet voor iedereen hetzelfde, maar voor mij lijkt dat gevoel er het meest op. Ik ben geboren als meisje, met vrouwelijke geslachtskenmerken, maar op sommige dagen voel ik me niet thuis in mijn vrouwelijke lichaam. Die dagen zie ik dan meer als mijn jongensdagen – als ik het zou moeten omschrijven. Op die dagen wil ik graag Mitch genoemd worden. Het is niet hetzelfde als een slechte dag hebben, want als ik me Mitch voel hoort dat nog steeds bij mij.

Als ik op jongensdagen een shoot heb, dan probeer ik dat een beetje te verbergen, tenzij ik weet dat de fotograaf of stylist ervan op de hoogte zijn. Ik denk namelijk dat mensen mij boeken omdat ik vrouw ben en er vrouwelijk uit zie. Zelf zou ik het liefst helemaal geen labels gebruiken en zien dat mensen elkaar in hun waarde laten. De enige reden dat ik mezelf label is omdat onze maatschappij heel graag wil dat ik dat doe. Mensen hebben de behoefte om te categoriseren, maar het is jammer dat daar vooroordelen aan verbonden worden.

Iris Oldenzeel door Ramona Deckers

In de mode-industrie vind ik het bijzonder dat zo veel mensen niet cisgender of hetero zijn. Als er binnen zo’n grote gemeenschap veel over gepraat wordt, is de kans groter dat anders-zijn ook in de rest van de maatschappij wordt erkend. Ik vind het leuk om te zien dat sommige merken zich op genderneutrale mode richten, en zou nog heel graag eens voor Vêtements in Parijs lopen. Ik hou van hun baggy en genderneutrale stijl, en het feit dat er geen label aan hun kleding zit. Zelf loop ik ook het liefst rond in een baggy broek en een oversized t-shirt.

Ondanks dat ik het leuk vind om voor de camera te staan, heb ik me niet snel in dit wereldje thuis gevoeld en was ik bang ook er snel weer buiten te vallen. Ik ben vaak en lang gepest, van groep drie tot aan de vierde van de havo. Als je al vanaf jonge leeftijd wordt buitengesloten en van leeftijdsgenootjes meekrijgt dat je lelijk bent, maakt het niet uit hoe vaak een modellenbureau je scout. De negatieve gedachten blijven nog steeds hangen.

In het derde jaar van mijn modellenwerk had ik een zware periode. Ik kon altijd nog wel een puntje van positiviteit zien, maar dat werd steeds kleiner. Of het echt depressie was weet ik niet, omdat de lijn tussen een dipje en een depressie flinterdun is. Zelfs als je naar een specialist gaat is het moeilijk om dat onderscheid te maken. Uiteindelijk ben ik er met hulp uitgekomen, maar we hebben het nooit een naam gegeven. Ook in de mentale gezondheidszorg vind ik niet dat het nodig is om alles een label te geven omdat het de persoon en zijn omgeving makkelijk negatief kan beïnvloeden.

Iris Oldenzaal door Ramona Deckers

Wel vind ik het belangrijk dat er veel over gepraat wordt, dus toen de vrouw van Linkin Park-zanger Chester Bennington na zijn zelfmoord een campagne had opgezet over mentale gezondheid, wilde ik die graag delen. De campagne gaat over vijf gedragskenmerken waar je in je omgeving voor moet waken: verandering in persoonlijkheid, rusteloosheid, isolement, hopeloosheid en slechte verzorging. Als mensen deze kenmerken vertonen, is dat een reden om ze te vragen hoe het met ze gaat. Ik vind het belangrijk dat hier aandacht voor is, omdat er veel mensen zijn die zich onbegrepen voelen en het contact met zichzelf kwijt zijn.

Zelf had ik het heel fijn gevonden als mensen alert waren geweest op die signalen en hadden gezien dat ik bijvoorbeeld niet goed voor mezelf zorgde. Dat ze naar me toe waren gekomen en hadden gevraagd of ze me konden helpen, bijvoorbeeld. Zelfs als je op social media niet zo’n groot bereik hebt, is het beter om iets te delen over je situatie dan helemaal niets. Als mensen zo’n post interessant vinden, zullen ze het er met anderen over hebben en zo kan je bereik veel groter zijn dan je aantal volgers. En zo kun je het onderwerp bespreekbaar maken, zodat de signalen sneller opgevangen worden.

Iris door Ramona

Ook in de mode is het belangrijk om het over zulke onderwerpen te hebben, omdat het werk mentaal veel van je vraagt. Ik vind het goed dat daar nu langzamerhand meer over gepraat wordt, en dat opmerkingen over mijn lichaam positiever gebracht worden dan toen ik als model begon. In plaats van te zeggen dat ik simpelweg niet dun genoeg ben, hebben we met mijn agentschap gesprekken over hoe ik op een gezonde manier op die maten kan komen. Toch vind ik de standaardmaten nog steeds te dun en zou ik het liefst iets breder zijn dan ik nu ben. In de loop der jaren ben ik ook minder gaan zien of ik dun genoeg ben of niet, en het is best negatief dat de industrie je op die manier hersenspoelt. Modellen volgen vaak andere modellen op social media, dus ik hoop dat mijn post over mentale problemen sommige meisjes bewust heeft gemaakt van het feit dat we op elkaars mentale gezondheid moeten letten.

Aan de andere kant klopt het glamoureuze beeld dat mensen van modellenwerk hebben wel, veel meiden beleven er plezier aan. Er zit een stukje narcisme in – iedereen wil natuurlijk graag horen dat ze er goed uitzien. Het eindresultaat op foto’s is vaak ook heel inspirerend. Als je zelf je grenzen kent en stelt, is er dus niets aan de hand. Maar als je als jong model door je nieuwe omgeving jezelf verliest, dan kan dat omslaan in dipjes en depressies.

Nu ik negentien ben merk ik dat ik beter mijn eigen mening kan uitdragen dan toen ik vijftien was en net begon. Ik durf nu vaker tegen vrienden en mensen om me heen in te gaan. Uiteindelijk zijn de klussen die je doet toch onderdeel van jezelf: het is belangrijk om dicht bij jezelf te blijven. Vaak als ik op de set vertel dat ik een beetje anders ben, hoor ik veel ‘gewoon doen, we hebben jou gekozen omdat jij jou bent’, en dat vind ik het mooiste.

Credits


Tekst Iris Oldenzeel, zoals verteld aan Claudia Galgau
Fotografie Ramona Deckers