Mirror Study for Joe, 2017 (c) Paul Mpagi Sepuya

fotograaf paul mpagi sepuya maakt collages die tegen het homo-erotische aanschurken

De Amerikaanse fotograaf leidde ons rond door zijn tentoonstelling in het Foam en vertelde het verhaal achter de intieme werken.

door Claudia Galgau
|
18 september 2018, 8:57am

Mirror Study for Joe, 2017 (c) Paul Mpagi Sepuya

Het werk van de Amerikaanse queer fotograaf Paul Mpagi Sepuya doet je verlangen naar de tijd voor Instagram en toont aan waarom fotografiemusea tegenwoordig nog steeds het bezoeken waard zijn.

Met een keer Googlen kun je het meeste van Pauls werk online vinden, maar alleen als je er vlak voor staat kun je de details zien die Paul zelf zo essentieel vindt in zijn foto’s: de vingerafdrukken die zijn achtergelaten en de gelaagdheid van zijn composities. Voor i-D liep ik met Paul als tourguide door zijn tentoonstelling, vlak voor de opening. “Ik heb nog nooit lopend een interview gedaan”, zegt hij tegen me.

De zesendertigjarige queer fotograaf woont en werkt in New York en Los Angeles en heeft een omvangrijk cv met meer dan vijftig groepsexposities. Zijn vele residencies deed hij op plekken zoals Fire Island, de eerste kunstruimte in Amerika exclusief voor lhbt+-artiesten, en het non-profit Light Work (hun slogan: ‘Be Strong And Do Not Betray Your Soul’). Ook voor i-D heeft Paul werk gemaakt. Dit jaar werd hij, na even overwogen te hebben er helemaal mee te stoppen, eindelijk ook mainstream erkend. Zo werd hij opgenomen in de prestigieuze jaarlijkse tentoonstelling van nieuw fotografietalent van het MoMA. Toch is de fotograaf in Europa nog relatief onbekend. Foam heeft de eer om zijn eerste Europese solo-expositie Double Enclosure te hosten, met verzameld werk van de afgelopen drie jaar.

Mirror Study, 2016 (c) Paul Mpagi Sepuya

In het gros van zijn werk gebruikt Paul delen van portretten die hij eerder heeft gefotografeerd. Deze print hij uit en plakt ze over de spiegel van zijn studio. Vervolgens maakt hij van deze composities op de spiegel weer een nieuwe foto, waarbij hij soms zelf gedeeltelijk zichtbaar achter de fotocamera staat. Doordat je niet precies weet welke lichaamsdelen van wie zijn, word je als kijker nieuwsgierig gemaakt naar wat en wie je precies ziet.

Al lopend door de ruimtes vertelt Paul me hoe hij aan het begin van zijn carrière vooral veel werkte voor verschillende zines, waaronder het New Yorkse homo-erotische BUTT Magazine. Voor die vroege fotoseries legde hij mensen uit zijn omgeving vast: zijn familie waar hij na lange tijd weer langzaam contact mee kreeg, en mede-kunstenaars, schrijvers en academici die vrienden waren geworden. Hij besloot iedereen hetzelfde uit te beelden: als geliefde. “Het wil niet zeggen dat het allemaal mijn geliefden waren, maar ze zijn altijd iemands geliefden. Ik raakte gefascineerd door dat idee, omdat er in de queer kunstgemeenschap heel veel relaties ongedefinieerd blijven. Vriendschappelijke, erotische en creatieve relaties lopen door elkaar heen.” Die thema’s zullen ook later een terugkerend motief in zijn werk worden.

Study for an exchange JO with Four Figures 2015 (c) Paul Mpagi Sepuya

“Dit hier”, wijst Paul naar ‘Study for an Exchange J.O with Four Figures’, “is een van de eerste spiegel collages die ik heb gemaakt, samen met mijn goede vriend Joseph. Voor mij omschrijft deze foto Joseph als persoon. De lichaamsdelen die je ziet zijn foto’s die we elkaar stuurden. Het is heel belangrijk dat mensen weten dat mijn werken geen digitale collages zijn: Wat je ziet is precies zoals het in de studio in de realiteit opgezet was”, zegt Paul. “Die foto’s en de spiegel heb ik dan ook echt aangeraakt. Ik heb er fysiek mee gewerkt, en een afdruk nagelaten – daarom heb ik ook die vingerafdrukken op de spiegel niet weggehaald.”

De op het eerste blik subtielere versies van Robert Mapplethorpe-achtige naaktcollages worden met elk beetje uitleg van Paul steeds complexer. Fotografie heeft volgens hem altijd te maken met verlangen. Je legt altijd iets vast omdat je het wilt bewaren, wilt hebben, en er naar wilt blijven kijken. “Dat verlangen vastleggen is wat ik steeds probeer. En soms voel je als kijker het verlangen sterker als niet alles zichtbaar is. Wat speelt zich af in achterkamertjes? Hoe zien die achterkamertjes eruit?”

Tijdens ons gesprek vraag ik hem niks over de rol van zijn eigen identiteit in deze serie, omdat hij me al vanaf het begin vertelt dat identiteit niet iets is wat jij gewoon ‘bent’. Het is altijd veranderlijk, heeft altijd te maken met de mensen die je om je heen hebt. Maar als we weer terug zijn in de eerste gang, begint Paul zelf over de rol van de zwarte fotograaf.

Mirror Study, 2016 (c) Paul Mpagi Sepuya

“Weet je wat opmerkelijk is...” zegt hij.

“Bij een portret van een wit iemand gaan mensen er altijd van uit dat de fotograaf ook wit is. En bij een portret van een zwart persoon gaan mensen er altijd op de een of andere manier van uit dat het een zelfportret is. Mensen denken bij een portret van een zwart iemand altijd dat ik het zelf ben! Maar dat is lang niet altijd zo: op sommige foto’s sta ik veel meer op de achtergrond.”

Hij wijst naar een klassiek geschoten portret van een van zijn vrienden. In de hoek van het beeld zie je de handen van Paul die een kleed draperen.

“Ik snap het ook wel, dat mensen zich daarin vergissen. Vroeger stonden zwarte mensen op schilderijen altijd op de achtergrond. Ze waren bijna onzichtbaar en in een bijrol, net zoals de zwarte vrouw met de rozen in Manet’s Olympia. Mensen zijn daar verontwaardigd over, en vinden dat we mensen van kleur meer op de voorgrond moeten laten treden. Maar weet je wat ik denk? Een achtergrondrol kan ook heel veel macht hebben. Je hebt heel veel ruimte om dingen te manipuleren. Daar wil ik naar verwijzen met mijn handen die soms in beeld zijn. Ik sta wel op de achtergrond, maar het is helemaal geen slechte machtspositie.”

De expositie 'Double Enclosure' van Paul Mpagi Sepuya is tot en met 18 november 2018 te bezichtigen in het Foam, in Amsterdam. Kijk hier voor meer informatie.

Tagged:
Fotografie
Kunst
Collage
Foam Amsterdam
Paul Sepuya
Double Enclosure