de esthetische nachtfotografie van desiré van den berg

"Ik behandelde nachtfotografie altijd al met het idee om te documenteren in plaats van mensen een mooie profielfoto te bezorgen."

|
apr. 3 2018, 12:31pm

Elke dinsdag was het zover: reikhalzend keek feestend Amsterdam uit naar het album vol nachtkiekjes van Desiré van den Berg dat op Facebook geplaatst zou worden, en die dat afgelopen weekend in een of andere zweterige nachtclub gemaakt waren. De foto’s van Desiré waren extra speciaal: in plaats van een album vol poserende blonde meisjes met zwiepend haar, gaven de beelden een realistische weergave van hoe fragmentarisch en uitbundig zo’n avond kon zijn. Portretten van uitgedoste mensen werden afgewisseld met close-ups van opvallende accessoires of schoenen – dit alles met een experimentele filter eroverheen, iets wat tot dan toe nauwelijks te zien was in nachtfotografie.

Deze stijl kwam niet helemaal uit de lucht vallen. Van kinds af aan was Desiré al geïnteresseerd in visuele beeldtaal. Als jonge tiener vertaalde zich dat onder andere in een voorliefde van modefotografie en op haar veertiende kreeg ze haar allereerste fotoboek van de hypersurrealistische mode-en kunstfotograaf David Lachapelle. Het zou het begin betekenen van een veelzijdige carrière in documentaire- en nachtfotografie.

Inmiddels fotografeert ze lang niet zoveel meer in clubs als vroeger, en doet ze alleen nog festivals en feesten waarvan ze de muziek of artiesten tof vindt. Dat neemt niet weg dat ze alsnog – volledig terecht – genomineerd is voor de titel Nachtfotograaf des Vaderlands, de Nederlandse koning(in) van de nachtfotografie, die de vrijheid en de verbinding van de nacht het allerbeste weet vast te leggen. Kanshebbers moeten alledrie een nacht lang op pad met de nieuwe Samsung Galaxy S9 om op een plek naar keuze het nachtleven vast te leggen, waarna een jury de uiteindelijke winnaar bepaalt.

We belden haar op om te vragen hoe ze geleerd heeft om te fotograferen in de nacht, wat haar persoonlijke hoogtepunten zijn, en hoe ze omgaat met vervelende poserende mensen.

i-D: Hi Desiré. Hoe ben je in nachtfotografie terechtgekomen?
Naast mode was muziek een behoorlijk groot onderdeel van mijn tienerleven. Ik groeide vrij streng op en ging daarom ook regelmatig stiekem uit naar feesten als Rauw in de Melkweg tot aan locaties als de Doornroosje in Nijmegen. Ik sloeg met gemak nachten over en stond te dansen in de meest vreselijke outfits. Zo ontmoette ik ook op mijn zeventiende mijn toenmalige vriendje, een dj in Amsterdam, die mij vervolgens aan mijn eerste fotoklus hielp. Dat was in 2010 in de Studio 80.

Zelfportret

Wat heb je geleerd van fotograferen in het nachtleven, qua techniek maar misschien ook wel op het gebied van sociale interactie?
Het is de ultieme uitdaging op het gebied van uit je comfortzone treden. Als ik heel eerlijk ben, denk ik dat mijn snapshot-achtige stijl vooral ontstaan is uit ongemak. Ik bewoog me supersnel door het publiek en schoot met mijn flitser op high speed-stand. In die tijd werden overal nog volop geposeerde groepsfoto’s gemaakt. De Fotomeisjes die toen net begonnen waren, brachten daar verandering in. Als ik de dag na een feestje door mijn foto’s bladerde, had ik het gevoel dat ik een soort verhaaltje aan het bekijken was, waarbij de close-ups van schoenen net zo’n grote rol speelden als dansende meisjes met zwiepend haar. Omdat de foto’s voor Facebook dienden en er dus maar één manier was om doorheen te scrollen, was ik vanaf dag één al heel druk met het plaatsen van de foto’s in een bepaalde volgorde. Als je dan aan het bladeren was, voelde het net alsof je naar een soort stop-motion zat te kijken. Jaren later leerde ik pas dat hier een term voor is in de documentairefotografie, ‘sequencing’, en dat dit heel belangrijk is bij fotoreportages. Dat is dus iets wat ik al heel vroeg leerde, evenals hoe mijn camera werkte, want ik was technisch nooit geschoold op dit gebied. Wilde je spelen met stroboscopen of andere moeilijke lichtomstandigheden in donkere clubs, dan moest je wel manueel schieten.

Is er een wisselwerking tussen je nacht- en documentairefotografie?
Dat denk ik wel. Ik behandelde nachtfotografie altijd al met het idee om te documenteren in plaats van om mensen per se een mooie profielfoto te geven. Daarom zaten er ook altijd zoveel foto’s van lichaamsdelen en kledingstukken tussen mijn series, want die vond ik gewoon belangrijk voor het geheel. In de documentairefotografie ga je eigenlijk ook zo te werk: je probeert een verhaal te vertellen in beeldtaal en belicht daarmee allerlei aspecten, en dat blijkt altijd heel veel subjectiever dan sommigen soms willen toegeven.


Je noemde net die populariteit van groepsfoto’s in het begin van nachtfotografie. Zijn er andere ‘trends’ die je hebt kunnen waarnemen op dit gebied?
Ik was natuurlijk al heel vroeg bij die shift op het gebied van clubfotografie, dus ik heb zeker trends zien komen en gaan. Bijvoorbeeld het fenomeen ‘meisje in de club met camera’. Ik was dat meisje, de Fotomeisjes waren die meisjes, maar binnen een paar jaar waren er ineens overal van die meisjes. Die meisjes waren er niet toen ik zelf uitging; clubfotografen waren altijd kalende witte mannen van middelbare leeftijd. Ik denk dat men ontdekte dat je als leuk jong meisje makkelijker toegang krijgt tot bepaalde scenario’s en dat dat in je voordeel kan werken. Mensen reageren gewoon minder snel boos op een glimlachend meisje als die een flitser in je gezicht duwt. Verder, omdat ik fotografeerde met een behoorlijk goedkope camera, was de kwaliteit van mijn foto’s nogal slecht. Veel ruis, onscherp. Dit werd op een gegeven moment een soort truc die opzettelijk werd toegepast, waar ik best wel om heb gelachen. Ik heb me altijd afgevraagd of ik deze dingen in gang heb gezet of dat ik ze per ongeluk zelf ook ergens heb opgepikt.

Heb je nog een favoriet moment dat je is bijgestaan in je carrière als nachtfotograaf?
Ik heb veel legendarische momenten meegemaakt met mijn camera in clubs, aangezien ik zo’n beetje standaard op de dj-booth stond te dansen of op de boxen. Dat bleek ook heel handig voor de foto’s. Mensen dansen mee, lachen terug, en ineens ben je onderdeel van de sfeer en niet zozeer meer de observerende buitenstaander. Wat weer heel erg terug te zien is in de foto’s. Een van de meest hilarische dingen die ik me nu zo snel kan herinneren, was vorig jaar bij een dancehall-feestje. Voor ik het wist, werd ik opgetild en op de heupen van een man gezet die wild met me begon te dansen. Binnen no-time ontstond er een cirkel om ons heen, ik hield m’n camera uit bescherming zo hoog mogelijk in de lucht, en ik kreeg gewoon de slappe lach van de schrik. Het was geen slechte schrik, hoor – want ik vond het stiekem eigenlijk gewoon heel leuk. En het levert fantastisch beeld op, waar ik ook gewoon heel gelukkig van word.


Heb je als vrouwelijke nachtfotograaf soms last van brutale bezoekers die je van je af moet schudden?
Wat ik net vertelde klinkt op het eerste gezicht misschien als zo’n geval, maar dat was niet iets waar ik moeite mee had. Ik heb geloof ik nog nooit echt iets heftigs meegemaakt, behalve zo nu en dan een boze bezoeker die niet op de foto wilde – omdat hij of zij bijvoorbeeld vreemd aan het gaan was. Die foto’s verwijder ik gewoon terwijl ze meekijken, want ik heb geen zin in gezeik en ik ben ook niet het type fotograaf dat zo onethisch te werk gaat dat ik foto’s publiceer tegen mensen hun zin in. Als ik edgy foto’s plaats, probeer ik wel altijd ervoor te zorgen dat diegene redelijk anoniem in beeld is.

En mensen die je aanschieten om gefotografeerd te worden?
Laat ik inderdaad niet vergeten te noemen dat op een avond fotograferen gemiddeld gerust tien mannen komen vragen of ze mij op te foto mogen zetten, of ander geslijm, maar dat is zo normaal geworden, dat ik het niet eens meer hoor. Ik ben expert geworden in het negeren van getik op mijn schouder. Dit klinkt misschien niet zo aardig, maar loop maar eens een nachtje in de schoenen van een nachtfotograaf. Soms moet je echt je best doen om niet gillend naar buiten te rennen. Je geduld wordt flink op de proef gesteld.