een indringend kijkje in het leven van de transgemeenschap van oeganda

Fotograaf Sevilay Maria van Dorst bezocht een maand lang een onderduikadres in Kampala voor trans vrouwen en gaf hen camera’s om hun dagelijkse leven mee vast te leggen.

|
dec. 4 2018, 12:16pm

De 34-jarige fotograaf Sevilay Maria van Dorst studeerde fotografie aan de KABK in Den Haag. Na haar studie raakte ze geïnteresseerd in oude druktechnieken en sindsdien is ze gespecialiseerd in Collodion Wet Plate-fotografie, een techniek uit 1851 waarmee je met behulp van chemicaliën op een glasplaat zwart-witfoto’s maakt. Daarnaast werkt ze ook analoog en digitaal en zet ze maatschappelijk geëngageerde fotografieprojecten op. Zo reisde ze eerder al af naar Lesbos om gedurende negen maanden de vluchtelingencrisis vast te leggen.

Dit najaar reisde Sevilay Maria af naar Oeganda om vrouwen uit de transgemeenschap van Kampala vast te leggen, die door strenge wetgeving vaak moeten vrezen voor hun leven. Met i-D deelt ze de intieme beelden van haar tijd daar, en vertelt ze hoe ze te werk is gegaan.

"Oeganda staat bekend om de problematische verhouding tussen de politieke leiders en de lhbt+-gemeenschap. Homoseksualiteit is illegaal en transgender personen worden er dagelijks geconfronteerd met geweld. Afgelopen oktober heb ik een maand met transgender Oegandezen in safe houses gewerkt, dit zijn schuiladressen waar ze kunnen verblijven omdat het voor hen op andere plekken niet veilig is. Ik ben al langer geïnteresseerd in lhbt+-rechten in binnen- en buitenland, en maakte eerder al een serie over genderfluïditeit. Met mijn fotografie probeer ik verdieping te geven aan het onderwerp, ook voor mensen die er wat minder over weten.

1543925412623-pola-2

Vorig jaar las ik een artikel over de transgemeenschap in Oeganda. Naar aanleiding hiervan nam ik contact op met de lokale organisatie Transgender Equality. Zij koppelden me aan een van de activisten, Beyoncé. Mijn eerste afspraak met haar was in een bordeel in Kampala waar zij werkt en waar zij zich veilig genoeg voelde om mij te ontmoeten. We hebben een hele avond gesproken over de omstandigheden waarin zij en haar gemeenschap verkeren en hebben samen gekeken wat ik voor hen kon betekenen. Beyoncé was mijn introductie tot de andere vrouwen.

Trans vrouw uit Kampala

Om een band met deze vrouwen op te bouwen gaf ik hen polaroidscamera's mee – camera's zijn namelijk een goed gereedschap om samen iets te creëren en samen te werken. Ook was ik veel aanwezig tijdens de make-upsessies, wat vaak intieme momenten waren, waardoor we elkaar beter leerden kennen. Op die momenten had ik geen camera bij me, maar was ik aanwezig en konden we een moment delen.

Naast deze mensen en hun omgeving te documenteren, nodigde ik hen dus zelf uit om foto's te maken. Dit in het kader van mijn langer lopende project Inside Light, waarmee ik met twee andere fotografen aandacht genereer voor mensen in schrijnende situaties, door hen zelf te laten vertellen wat er in hun omgeving gebeurt. Juist die situaties verdienen het om belicht te worden. Vaak ontdek je zoveel vreugde en schoonheid op deze plekken.

Trans vrouw uit Kampala

De fotoserie die ikzelf in Oeganda heb gemaakt, richt zich vooral op het leven van transgender mensen in de safe houses in Kampala. Deze plekken spelen een belangrijke rol binnen de lhbt+-gemeenschap, onder andere omdat transgenders geregeld op straat komen te staan. Huisbazen beëindigen contracten vanwege de homoseksuele geaardheid van hun huurders of vanwege hun transgenderidentiteit. In de safe houses worden deze mensen dan opgevangen. Op de plekken waar ik ben geweest, hadden ze de ruimte om zichzelf te zijn.

Trans vrouw uit Kampala

De meeste transgender personen in Kampala hebben geen geld voor hormonen of een operatie, en middelen zijn slecht verkrijgbaar. Met de baardgroei nog zichtbaar, lieten mensen mij zien hoe ze zich elke dag aankleden als vrouw, en hoe ze zich vervolgens vrouw voelen. Als ze de safe houses ook maar even verlaten, kleden ze zich om als man. Vaak verkleden ze zich wel drie keer op een dag.

Twee dagen na mijn eerste fotosessie, viel de politie het safe house binnen om een van de bewoners, een sekswerker, te arresteren. Een oude klant was naar de politie gestapt om de persoon in kwestie te beschuldigen van homoseksualiteit. De bewoner heeft zich, na een paar dagen vast te hebben gezeten, vrij gekocht. Dit is geen uitzonderlijke situatie.

1543925480596-pola-1

Er zijn ontelbaar veel voorbeelden van mensen die vanwege hun geaardheid en seksuele voorkeur in de problemen zijn gekomen, zich anders voor moeten doen dan ze zijn, of een schuil-identiteit moeten aannemen.

Hoewel het in veel opzichten een dramatische situatie is, zag ik ook dat deze mensen veel plezier vinden in het aankleden en opmaken van zichzelf, en erg veel comfort vinden in het samen leven met elkaar. Het is voelbaar, ook in de foto's, hoe deze mensen achter gesloten deuren veel van zichzelf laten zien en de meest intieme dingen met elkaar delen. Zoals wel vaker, zorgt de harde situatie voor grote saamhorigheid.

Het uitdelen van polaroidcamera's was een groot succes in de gemeenschap. In totaal zijn er meer dan 150 polaroidfoto's gemaakt. Het gaf deze mensen een kans om op een positieve manier naar hun leven te kijken en dat te documenteren. Op een gegeven moment vroeg ik aan een van hen: “Waar kijk je naar als je jezelf ziet?” Het antwoord was: "Hoe mooi ik eruitzie als vrouw, met make-up en accessoires. Ik zie het en voel dat het klopt".

Trans vrouw uit Kampala
Trans vrouw uit Kampala maken zich op in de spiegel
1543925549933-pola-3
Trans vrouw en cis man
1543925612777-scan-7