maken we ons tegenwoordig nog ergens hard voor in muziek?

R&B was oorspronkelijk het geluid van slaven die hun dag probeerden door te komen door te zingen over hun leed. The Beatles zongen voor wereldvrede en Pink Floyd bracht in 1979 het epische The Wall uit. Maar hoe staat het vandaag de dag gesteld met...

door Katya von Vaupel Klein
|
23 februari 2015, 1:10pm

Muziek is altijd al een manier geweest om gevoelens te uitten, en wordt door artiesten gebruikt om zich te mengen in maatschappelijke issues. Ook onze generatie luistert nog steeds graag naar de betekenisvolle klassiekers en zoals onze ouders zo graag zeggen: "De muziek van vroeger was beter, het had betekenis." Op het eerste gezicht mag dit inderdaad zo lijken, maar waar geen twijfel over mogelijk is, is dat onze muziek pleit voor de liefde (en wat is nou waardevoller dan liefde?) en dat feminisme volop aanwezig is - Lily Allen vindt het maar "hard out here for a bitch", en Beyoncé ziet graag een wereld geregeerd door vrouwen. Maar ook naast deze twee meer voor de hand liggende onderwerpen is het lang zo slecht niet gesteld met onze muziek. i-D maakte een overzicht van artiesten die zich ook vandaag de dag nog ergens hard voor maken.

De zangeres die waarschijnlijk nog wel het meest bekend staat om haar politieke inmengingen is M.I.A. Ze houdt zich in al haar werk (ook beeldende kunst en film) bezig met revoluties en oorlogen, en is ook niet vies van onderwerpen als gender en identiteit. M.I.A staat dan ook voor Missing In Action, wat natuurlijk al duidt op de activistische aard van haar muziek. Als je door de titels van haar nummers scrolt, zie je meteen dat haar tracks niet over bloemetjes en bijtjes gaan - titels als Story To Be Told, Gen -Ney, Warriors, The Message, It Takes a Muscle en Born Free suggereren dat het hier niet bepaald over licht verteerbare muziek gaat. Haar eerste grote hit was Paper Planes, dat bol staat met verwijzingen naar politieke kwesties en persoonlijke ervaringen. "Third world democracy, yeah, I got more records than the K.G.B.", verwijst bijvoorbeeld naar het feit dat M.I.A. door haar politiek activistische werk geen werkvisum kon krijgen in Amerika - de "paper planes" zijn de poëtische metafoor voor het visum.

M.I.A. is niet de enige die zich zorgen maakt over de wereld. Het album Wake Up! (2010) van John Legend en The Roots is een 1 uur, 13 minuten en 2 seconden durende demonstratie voor allerlei verschillende maatschappelijke problemen. De grootste hit, Wake Up Everybody, roept mensen op de ogen te openen en van de wereld een betere plek te maken: "No more backward thinkin', time for thinkin' ahead. (…) Wake up, all the teachers, time to teach a new way. Maybe then they'll listen, to what'cha have to say." Het is wat milder dan M.I.A., maar een stuk dieper en persoonlijker dan Give Peace A Chance van John Lennon, waarin hij al zingend de wereldproblematiek in algemene steekwoorden opsomt. Dat gezegd hebbende, kunnen we niet om het feit heen dat Wake Up! een album is dat voornamelijk bestaat uit covers van soulnummers uit de jaren zestig en zeventig. Het album covert nummers die over onderwerpen gaan die vandaag de dag nog steeds relevant zijn, zoals bijvoorbeeld de problematiek van de getto's in Amerika in Little Ghetto Boy, wat oorspronkelijk van Donna Hathaway is: "Little ghetto boy, your daddy was blown away. He robbed that grocery store. Don't you know that was a sad sad day?"

Misschien nog wel explicieter en confronterender dan M.I.A., en geschreven in het heden, is het onlangs uitgebrachte nummer van Kendrick Lamar, The Blacker the Berry. Dit nummer gaat over de raciale issues en problematiek van nu. Het is grof, hard en onverwachts en daardoor heel erg confronterend: "I'm the biggest hypocrite of 2015. When I finish this if you listenin' sure you will agree. This plot is bigger than me, it's generational hatred, it's genocism, it's grimy, little justification." Het nummer zorgde al voor de nodige opschudding doordat Lamar ook de zwarte gemeenschappen aanspreekt op hun gedrag en hypocrisie - zwarte mensen die elkaar afmaken terwijl ze volgens hem hand in hand moeten staan in de strijd tegen racisme: "Remind me of these Compton Crip gangs that live next door, beefin' with Piru's, only death settle the score. (…) So why did I weep when Trayvon Martin was in the street? When gang banging make me kill a nigga blacker than me? Hypocrite!"

Wat langer geleden, in 2002, kwam ook Eminem met een keiharde track over heersende witte privileges in Amerika. White Amerika gaat over het hypocriete, onbewust racistische Amerika. Eminem confronteert het blanke Amerika met de hypocrisie van zijn succes. "Look at these eyes, baby blue, baby just like yourself, if they were brown, Shady lose, Shady sits on the shelf (…) Look at my sales, let's do the math, if I was black, I would've sold half. I Ain't have to graduate from Lincoln high school to know that." Hij gebruikt de spreektaal en het medium rap van de Afro-Amerikanen, en bereikt daarmee de absolute top, terwijl de "originele" rappers, de Afro-Amerikanen dus, een stuk minder succesvol zijn. In White America strijdt Eminem op sarcastische wijze tegen de blanke dominantie: "White America, I could be one of your kids. White America, little Eric looks just like this. White America, Erica loves my shit, I go to TRL, look how many hugs I get, white America."

Minder populair in de muziekwereld lijkt vooralsnog het onderwerp gender. Naast het bekendere She was Never He van Boy George en het activisme van Lady Gaga in nummers als Born This Way, lijkt gender nog niet iets te zijn waarmee wereldwijde hits gescoord worden. Sinds 2012 circuleert op het internet een muziekvideo die gaat over de genderrolverdeling, Little Game. Het nummer werd geschreven door een toen 14-jarig jongetje genaamd Benny, en de clip werd gemaakt door een 15-jarige. Geschreven vanuit tienerperspectief, verwoordt Little Game heel goed wat er mis is met onze maatschappij: "Play us like pawns and relentlessly confine, into living up to gender roles and having absent minds. Don't you think it's funny how they tell us how to live?" Het nummer haakt vervolgens in op de dramatische gevolgen hiervan: "Bounded all thoughts and corrected common sense, you're raising suicidals with your predetermined titles."

Je kunt niet om het feit heen dat vooral rappers zich bezighouden met de maatschappelijke problematiek, wat op zich geen gek gegeven is omdat rap van oorsprong een middel was waarmee Afro-Amerikanen zich uitten over de problematiek van het straatleven in de getto's. Natuurlijk zijn er ook in andere genres muzikanten die inhaken op maatschappelijke problemen, maar dat gebeurt in aanzienlijk mindere mate. Een logische verklaring zou kunnen zijn dat veel rappers uit onderbedeelde posities komen, en daardoor beter in staat zijn om kritische teksten te schrijven dan bijvoorbeeld een Taylor Swift, die geen idee kan hebben van vechten voor je leven en die meedrijft op blanke privileges. Toch bewijzen nieuwe popsensaties als Meghan Trainor - die vrolijke liedjes zingt die vol staan van de hoognodige statements over schoonheidsidealen - dat ook de pop heel goed in staat is om betekenisvolle muziek te maken.

Credits


Tekst Katya von Vaupel Klein

Tagged:
Muziek
Activisme