is imitatieleer de stiekeme vervuiler van de modewereld?

Kunstleer mag dan wel ‘diervriendelijk’ genoemd worden, milieuvriendelijk is het niet.

|
22 maart 2016, 11:39am

Imitatieleer heeft de afgelopen jaren een transformatie ondergaan. Het wordt niet langer gezien als nep, maar is een hip soort "veganistisch leer". De plastic stof die vroeger voornamelijk met seksshops werd geassocieerd, is nu populair bij merken als Stella McCartney en Givenchy.

Zoals verwacht is PETA een groot voorstander van deze leeralternatieven. Hun website moedigt gebruikers aan om niet langer voor leer te kiezen, en "op zoek te gaan naar alternatieve, diervriendelijke materialen die op leer lijken, zoals imitatieleer, 'pleather', synthetisch leer, PU, katoen met een waxlaag en skai. Aan hun goedbedoelde advies zitten echter wat haken en ogen. Dieren worden dan wel gespaard bij de productie van leeralternatieven, maar dit gaat ten koste van het milieu. Wanneer we al deze materialen als ethische alternatieven voor leer zien, negeren we het effect dat deze stoffen op het milieu hebben.

Kunst-, imitatie- en veganistisch leer bevatten veel verschillende materialen, die door de fabrikanten kunnen worden omschreven op een manier die voor hen het beste uitkomt. Een broek van polyurethaan kan op de ene site 'PU' worden genoemd, en 'veganistisch leer' op de ander. Eco-vriendelijke kleding wordt steeds populairder, waardoor bedrijven hier maar al te graag op inspelen. Imitatieleer wordt omschreven als "de duurzamere versie" van echt leer. Soms is dit daadwerkelijk het geval. Papier, katoen met een waxlaag en kurk zijn verantwoorde alternatieven, maar veel andere populaire materialen zijn erg verontreinigend.

Imitatieleer werd oorspronkelijk gemaakt van PVC, waaraan enkele ethische problemen kleven. Een rapport van Greenpeace UK laat weten dat er voor "de productie van PVC veel giftige chemicaliën nodig zijn". Een aantal van die chemicaliën, zoals dioxinen, veroorzaken mogelijk kanker en andere gezondheidsproblemen bij de fabrieksmedewerkers die in aanraking komen met het materiaal.

Veel ontwerpers proberen om die reden het gebruik van PVC terug te dringen. Stella McCartney vertelde in 2014 aan WWD dat ze geen PVC in haar ontwerpen gebruikt: "De chemicaliën die worden gebruikt voor het leer dragen grote gevolgen met zich mee. Het beïnvloedt de mensen die ermee werken, kan tot kanker leiden en komt in het water terecht". Voor merken die in een andere prijsklasse dan McCartney werken, is het echter lastig om de lage kosten van PVC te weerstaan.

Dankzij McCartney en de media die de discussie rond PVC aanwakkeren, is de populariteit ervan afgenomen. Er is momenteel echter een ander soort imitatieleer dat de plek van PVC inneemt. Polyurethaan - beter bekend als PU - wordt gebruikt door merken als Free People en Freedom for Animals, die milieubewustzijn onderdeel van hun identiteit hebben gemaakt. Freedom of Animals schrijft op hun website: "polyurethaan is een veiliger alternatief voor PVC doordat het geen kankerverwekkende dioxine afgeeft en niet gevuld is met agressieve chemicaliën". In verhouding tot de gruwelijke effecten van PVC op het milieu, is dit echter een vrij lage standaard.

De invloed van PU op het milieu hangt volledig af van de manier waarop het wordt geproduceerd. Freedom of Animals gebruikt gerecycled polyurethaan, om de ecologische voetafdruk van de stof te verkleinen. Maar als het niet op de juiste wijze wordt verwerkt, kunnen er zeer giftige oplosmiddelen aan het productieproces te pas komen. Gezien het feit dat marktonderzoekinstituut Ceserana heeft voorspeld dat de jaarlijkse omzet van PU-materialen in 2022 ruim 74 miljard dollar zal zijn, is dit zeker iets om ons druk over te maken.

Buiten de productie om, is het grootste verschil tussen leer en imitatieproducten de levensduur van het materiaal. PU-producten worden over het algemeen veel eerder weggegooid dan echt leren producten. Wanneer 'veganistische' alternatieven op de vuilnisbelt terechtkomen, blijkt dat ze vaak niet biologisch afbreekbaar zijn. Papier en kurk kunnen door de natuur worden afgebroken, maar synthetische materialen niet.

Ondanks de vele productieproblemen die leer deelt met haar imitaties, kan leer wel in een gesloten kringloop bestaan. Niet alleen is het langer bruikbaar, ook kan het door de natuur worden afgebroken. Om die reden zijn veel merken momenteel op zoek naar ethische manieren van leerproductie - hoewel een volledig diervriendelijk productieproces onmogelijk is.

Valentino en Gucci hebben beloofd om natuurlijkere kleurprocessen te gebruiken en gedetailleerdere informatie te verstrekken over waar hun leer vandaan komt. Givenchy gebruikt geitenhuid in een aantal van hun tassen, en andere merken zijn bezig met het gebruiken van vissenhuid. Synthetische leersoorten als EcoLorica en een aantal zeewiervarianten zijn nieuwe milieuvriendelijkere opties die momenteel bekendheid vergaren, maar door hun hoge prijzen zijn deze minder toegankelijk voor veel merken.

Door de vele soorten stoffen en de onduidelijkheid die ze met zich meedragen, is het belangrijk dat er genoeg informatie beschikbaar is voor de klant om een weloverwogen keuze te maken. Het Australische bedrijf Vegan Wares schrijft op haar site: "We moedigen andere fabrikanten en retailers van veganistisch en vegetarisch schoeisel aan om een ingrediëntenlijst bij hun producten te leveren. Zo is de consument in staat om de relatieve kwaliteiten van elk product te beoordelen en vergelijken". Zonder zulke transparantie weten klanten, of deze nu veganistisch of simpelweg bezorgd om het milieu zijn, niet waar ze aan toe zijn.

Ga er niet vanuit dat iedere vorm van imitatieleer ethisch verantwoord is. Ga op zoek naar milieuvriendelijkere soorten kunstleer van papier, katoen en kurk, en maak je hard voor transparantie van merken. Benamingen als 'veganistisch leer' en 'diervriendelijk' zijn namelijk enorm misleidend. 

Credits


Tekst Naomi Russo
Fotografie Jason Lloyd Evans