Advertentie

stoffige wegen en ultieme vrijheid: de romantiek van de roadtrip

Met de tentoonstelling van road-fotoserie ‘Los Alamos’ van William Eggleston in het vooruitzicht, bekijken we waar de magie van roadtrips in de kunsten vandaan komt.

door Robin Alper
|
16 maart 2017, 10:35am

De Amerikaanse fotograaf William Eggleston (1939, Memphis, Tennessee) kan zonder twijfel worden gezien als een van de meest toonaangevende fotografen van de 20ste en 21ste eeuw. Hij werd meerdere malen bekroond voor zijn bijdragen aan de fotografiewereld, en was een van de eersten die gebruik maakte van kleur in de kunstfotografie.

Op vrijdag 17 maart opent in fotografiemuseum Foam een tentoonstelling van zijn werk. De serie Los Alamos, die in Foam te zien zal zijn, bestaat uit de foto's die Eggleston maakte tijdens verschillende roadtrips tussen 1966 en 1974. Eggleston reisde daarvoor keer op keer af naar de zuidelijke staten van Amerika. Los Alamos begint bij zijn geboorteplaats Memphis, en neemt ons mee langs de Mississippidelta, New Orleans en Californië, om ons aan het einde van de trip achter te laten aan de neonverlichte pier van Santa Monica.

Egglestons fascinatie voor de uitgestrekte landschappen, verlaten tankstations en gedateerde motels, typische roadtrip-elementen, wordt in de kunstwereld door velen gedeeld. Boeken en films als Hick en Almost Famous verbeelden de dromerige, maar ook harde realiteit van het leven onderweg en de zoektocht naar ultieme vrijheid. Met de expositie van Los Alamos in het vooruitzicht, bekijken we waar de aantrekkingskracht van de Amerikaanse roadtrip in de kunst vandaan komt.

Still uit 'Hick'via

Vandaag de dag kent iedereen wel iemand die na hun middelbare school, studie, of tussen twee banen door met een overvolle backpack naar Zuidoost-Azië is gevlogen. Misschien ben je zelf wel die persoon. Van Cambodja via Vietnam naar Laos, op een gehuurde scooter langs alle tempels, stranden en natuurgebieden - de weg is voor veel mensen dé plek voor zelfontdekking en escapisme.

Een halve eeuw geleden was zo'n reis vrijwel ondenkbaar. Ontsnappen aan de sleur van het alledaagse leven deed je destijds binnen je eigen continent, en hoogstwaarschijnlijk met de auto. Zo ook in Amerika. Wanneer alles tegen zat of je op zoek was naar vrijheid, kon je altijd nog in je auto te stappen en de highway oprijden. De wegen waren rustiger, de brandstof (voor de oliecrisis) goedkoper, en de wereld voelde kleiner. Het onbegrensde landschap van de zuidelijke staten was het decor van de ultieme onbevangenheid.

Dit gevoel wordt al zo lang als autowegen bestaan bezongen, gefilmd, beschreven en vastgelegd. Mark Twains Roughing It (1872) en F. Scott Fitzgeralds The Cruise of the Rolling Junk (1924) vertelden een eeuw geleden het verhaal van een dagenlange rit over Amerikaanse wegen. Maar pas vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw verkreeg het roadtripgenre een vaste plek in de media en kunsten. Het was bij uitstek het genre dat 'The American dream' ontleedde en bekritiseerde, zoals in Jack Kerouacs On the Road (1957) en de beroemde roadmovie Easy Rider (1969). De fotoserie Twentysix Gasoline Stations (1963) van Ed Ruscha verbeeldt het leven langs de weg, en nummers als Take it Easy en Born to be Wild vormen sinds de jaren zestig en zeventig het onmisbare roadtrip-geluid.

Still via

Met de oliecrisis van 1979 en de groeiende populariteit van het vliegtuig, leek de roadtrip in de jaren tachtig haar aantrekkingskracht te hebben verloren. Toch leeft de charme ervan voort in de media- en kunstwereld. Thelma & Louise bracht de roadtrip op feministische wijze terug op het witte doek in 1991, Almost Famous (2000) liet zien hoe groupies in 1973 een band door Amerika volgden, en in 2014 beschreef curator-schrijver David Campany de fotografische roadtrip voor het eerst als genre in zijn boek The Open Road: Photography & the American Road Trip.

Vandaag de dag wordt het roadverhaal nog steeds opnieuw uitgevoerd. Maar of het verhaal zich nu afspeelt in de jaren zeventig of in het nu; het is altijd doordrenkt met een gevoel van nostalgie. Iedere fotoserie, film, of boek dat zich op de openbare weg afspeelt, bevat de kenmerkende elementen die je doen verlangen naar een tijd waarin alles nog eenvoudig was. Een tijd zonder smartphones en navigatiesystemen, waarin je nog echt kon verdwalen en nooit wist wanneer de knipperende lichten van het volgende wegrestaurant je in het donker tegemoet zouden komen.

Still uit 'Hick', via

De onverwachte verrassingen die je onderweg kunt tegenkomen, vormen het fotogenieke thema in Los Alamos. Tussen de vervuilde straten, verlaten plekken en vervaagde reclameborden, vind je schoonheid op de meest onverwachte plekken - in de felgekleurde neonlichten van vervallen motels, een flesje fris op een motorkap, mannen met vetkuiven achter hun flipperkasten, en het ritme van rijen elektriciteitspalen langs de eindeloze weg. In dit esthetische geheel zijn de felle warme kleuren van Egglestons eerste kleurenfoto's onmisbaar.

Met de auto of motor als drijvende kracht, vormen deze contrasten de rode draad in het roadverhaal. De titel van Egglestons zonovergoten serie is afgeleid van de plaats Los Alamos in New Mexico, waar in het geheim kernwapens ontwikkeld werden. De eenzaamheid, het gevaar en de mysteries creëren samen met de uitgestrekte landschappen een dromerig geheel. Bij de tankstations en diners in de zuidelijke staten van de VS lijkt de tijd al decennia lang stil te staan.

Aanstaande vrijdag kun je je in het Foam wanen in deze wonderlijke wereld, waar de verveling van het oneindige rijden de schoonheid in het onverwachte naar boven brengt. Laat Los Alamos je meenemen op een roadtrip door de tijd.

William Egglestons 'Los Alamos' is van 17 maart tot 7 juni te zien in fotografiemuseum Foam in Amsterdam. Meer informatie vind je hier

William Eggleston, Memphis 1971-1974, uit de serie Los Alamos 1965-1974, C Eggleston Artistic Trust, Eigendom David Zwirner 

Credits


Tekst Robin Alper
Omslagfoto William Eggleston Memphis ca 1965-1968, uit de serie Los Alamos 1965-1974, C Eggleston Artistic Trust 2004, Eigendom van David Zwirner New York/Londen

Tagged:
foam
roadtrip
amerika
Kunst
william eggleston
Los Alamos
tentoonstelling
Cultuur