Fotografie door Mathias Wasik 

foto’s van de allereerste lhbt+-pride in swaziland

De feestvreugde van een pride in een land waar homoseksualiteit verboden is.

door Jake Hall; foto's door Mathias Wasik
|
jul. 5 2018, 3:46pm

Fotografie door Mathias Wasik 

Afgelopen weekend werden de straten van Swaziland – ook wel bekend als het Koninkrijk eSwatini – overspoeld door opgetogen burgers en activisten met regenboogvlaggen, waarvan er veel waren versierd met hartjes en aangrijpende berichten. De grootschalige demonstratie markeerde de eerste Swaziland Pride ooit, een mijlpaal waarvan we het belang niet mogen onderschatten.

De kleine, door land omsloten staat ligt verscholen in een zuidoostelijke hoek van Afrika, en het is de laatste absolute monarchie van het continent. Sinds 1984 is de regerende koning Mswati III: een man die internationaal bekend staat, omdat hij naar verluidt relaties tussen mensen met hetzelfde geslacht omschrijft als 'duivels'. Zijn standpunten zijn vastgelegd in een reeks strenge wetten die homoseksualiteit bestraffen. Sommige van deze wetten zijn door het Britse imperium gehandhaafd in de koloniale periode.

Toch deed die officiële onderdrukking niks af aan het vlammende optreden van de activisten tijdens de historische gebeurtenis van afgelopen weekend, die was georganiseerd door lokale belangengroepen en financieel ondersteund door de internationale NGO All Out.

Matt Beard, uitvoerend directeur van het bedrijf, is één van de activisten die door de straten marcheerden en de lhbt+-gemeenschap van het land vierden. Aan i-D beschrijft hij de parade als: "Mooi en kleurrijk. Op sommige momenten was de aanstekelijke vreugde van deze gemeenschap zo en intens dat het moeilijk was om de tranen tegen te houden. We waren luidruchtig, trots en vol waardigheid. Niemand kwam om haat, misbruik of ander slechts te zaaien, waar we vooraf bang voor waren. In plaats daarvan was het een moment van gemeenschapszin en persoonlijke kracht. Het was een sterke stimulans voor zo veel mensen die zich eerst moesten verbergen, maar op deze dag de duizelingwekkende opwinding van zichtbaarheid konden ervaren.

Het is niet verrassend dat de week voorafgaand aan het evenement in het teken stond van zorgen en angst. Vorige week onthulde Melusi Simelane van The Rock of Hope nog dat er bedreigingen waren geweest; maar activisten bleven onverschrokken. “Dit is het eerste evenement in haar soort, onze eerste kans om ons gezicht aan ons land en aan de wereld te laten zien”, zei hij. “Ik ben niet bang.”

Lokale nieuwsbronnen droegen bij aan de angstige sfeer die aan de viering voorafging. “Binnen de media en bij online haatgroepen waren er wat mobilisaties in de week voor het evenement”, zegt Matt. "Er waren ook zorgen dat het evenement de veiligheid van de deelnemers zou verstoren, of in gevaar zou brengen. eSwatini is een land waar liefde voor hetzelfde geslacht verboden is. Je kunt je dan wel voorstellen dat tegenstanders van gelijkheid zich dan gelegitimeerd voelen in hun pogingen om zo’n moment van vreedzame vergadering en vereniging te voorkomen."

De zorgen zijn gerechtvaardigd: ook afgelopen weekend werden activisten in Istanbul geraakt met plastic kogels, bespoten met traangas en aangevallen door politiehonden nadat ze weer een nieuw Pride-verbod hadden getrotseerd. De autoriteiten waren die dag wat losser in hun handhaving, waardoor de demonstraties mochten plaatsvinden zolang ze beperkt bleven tot het kleine, smalle Mis Street. Maar activisten gingen al snel buiten de aangewezen zone en de maatregelen waren gewelddadig; tientallen aanwezigen raakten gewond en er werden er elf gearresteerd.

Aanvallen zoals deze dragen alleen maar bij aan de weerstand tegen een sterke politieaanwezigheid bij Pride-evenementen. De oorsprong van de Pride wordt immers vaak teruggevoerd naar de Stonewall-rellen in 1969, een reeks hevige gevechten die waren aangewakkerd door een gewelddadige politie-inval op een bekende lhbt+ -locatie. Minderheden van alle benamingen en in veel verschillende landen blijven sceptisch tegenover autoriteiten.

Maar dit soort scènes waren er niet in Swaziland. In zijn gesprek met i-D prijst Matt al vlug de autoriteiten en de organisatoren omdat ze zo goed bereid waren om samen te werken. "De politie was overal bij betrokken als actieve belanghebbende. Ook hadden de organisatoren van het evenement netjes alle benodigde toestemmingen verzameld om het evenement door te kunnen laten gaan. Hun nauwgezette werk heeft zijn vruchten afgeworpen. De eSwatini-politie was fantastisch en bood bescherming met een glimlach. Tegenstanders bleven weg en waren zich er duidelijk van bewust dat de positieve, inclusieve, gezinsvriendelijke boodschap van de eSwatini Pride die dag had gewonnen."

Deze feestelijke stemming gonst na in een reeks opvallende beelden gemaakt door Mathias Wasik, fotograaf en Senior Campaigns Manager bij All Out.

“Het was voor mij een buitengewone ervaring om de Swaziland Pride te fotograferen”, legt hij uit. “Toen ik vlak voor de tocht aankwam op de locatie, hing er al zó veel opwinding in de lucht. Daarna begonnen alle aanwezigen hun zelfgemaakte regenboogvlaggen uit te vouwen. Eerst aarzelend, alsof ze nog steeds niet helemaal konden geloven wat er gebeurde. Al snel was het terrein vervuld van regenbogen, muziek, dansende menigten en vreugde.”

Mathias vertelt dat hij het minder moeilijk vond dan verwacht om de feestelijke portretten te schieten; hoewel hij in het begin zenuwachtig was, merkte hij al snel dat aanwezigen graag “hun trots aan de wereld wilden laten zien – ze hebben zo lang naar dit moment uitgekeken.” Hij was er tevens bij toen de lhbt+-gemeenschap van het land door de straten van Mbabane marcheerde en met leuzen en liederen streed voor acceptatie. Mathias omschrijft het als een “explosie van blijdschap. Later hoorde ik van verschillende deelnemers hoe trots en opgelucht ze waren dat alles zo goed ging. Het was een fantastische ervaring om dit historische moment in Swaziland te mogen meemaken.”

Het succes van het evenement is niet alleen een bewijs van het uitstekende werk van NGO’s zoals The Rock of Hope. Het laat ook zien dat er écht vooruitgang kan zijn als internationale organisaties zich inspannen voor ondervertegenwoordigde gemeenschappen. De parade was niet alleen gefinancierd door de campagne van All Out; andere organisaties zoals de US Human Rights Campaign hadden zich ook aangesloten om het evenement te steunen.

Er moet nog veel gebeuren. Swaziland is nog altijd een land met veel armoede en ongelijkheid, maar de afgelopen jaren zijn er enorme stappen gezet om het zorgwekkend hoge aantal HIV-gevallen te bestrijden. Grassroots-organisaties zoals The Rock of Hope hebben een belangrijke rol gespeeld in deze vooruitgang. Niet alleen publiceert de organisatie onderzoek en creëert het toegankelijke hulpmiddelen; Ther Rock of Hope werkt ook samen met HIV-specifieke NGO's om het probleem uit te roeien. Zelfs lokale Swazi-mediakanalen hebben geruststellend positief geschreven over de viering van afgelopen weekend, wat erop zou kunnen wijzen dat dit de eerste stap is in een lange reeks stappen die nodig zal zijn om wereldwijde lhbt+-gelijkheid te creëren.