Arlene Gottfried, Three Musicians, c. 1980’s. 

zo zagen de weelderige jaren zeventig en tachtig in new york eruit

Arlene Gottfried fotografeerde decennialang de wilde energie van de stad.

|
mrt. 2 2018, 4:57pm

Arlene Gottfried, Three Musicians, c. 1980’s. 

A Lifetime of Wandering is het levenswerk en de eerste postume expositie van de fascinerende straatfotografie van Arlene Gottfried. Gottfried – die in augustus overleed aan de gevolgen van borstkanker – liet een vier decennia tellend archief en 15.000 prints achter.

“Toen Arlene nog een kind was, vertelde haar moeder altijd dat ze niet mocht dwalen,” legt Daniel Cooney, de galeriehouder van Gottfried, uit. “Ze zei altijd dat een camera ervoor zou zorgen dat ze weg zou dwarrelen, en van het pad zou raken”. Gedurende haar leven legde Gottfried met levendigheid en zorgzaamheid de levens vast van andere New Yorkers.

Ze fotografeerde chassidische kinderen vermomd in Poerim-kostuums, en de oneindige parade van excentrieke zonaanbidders op Coney Island (Gottfried woonde tot haar negende in het zuiden van Brooklyn, in een appartement boven de ijzerwinkel van haar vader). Nadat haar familie verhuisde naar de wijk Alphabet City in New York, richtte ze haar lens op de Puerto Ricaanse gemeenschap in de Lower East Side van Manhattan,. “Er zijn ook behoorlijk wat wilde foto’s van het nachtleven in Studio 54 en G.G.’s Barnum Room op Times Square,” legt Cooney uit, terwijl hij me foto’s laat zien van Diana Ross, Rick James, en Stevie Wonder.

Arlene Gottfried, Diana Ross, New York, c.1981

Zodra we bij het onderwerp zangers zijn gekomen vertelt Cooney over het gospel-werk van Gottfried. Maandenlang volgde ze namelijk de Harlem’s Eternal Light Community Singers, een Afro-Amerikaans koor dat ze voor het eerst hoorde zingen bij een gospel-bijeenkomst bij een verlaten tankstation. Deze beelden vormden de eerste vijf boeken van Gottfried – zelf sloot ze zich uiteindelijk ook bij het koor aan. “Mijn moeder noemde haar ‘The Singing Photographer,” vertelde Gilbert, de broer van Arlene en komediant (ze had deze titel op haar visitekaartjes staan).

Het maakt niet uit wie Gottfried fotografeerde – of waar ze haar eigenaardige onderwerpen vandaan haalde. Ze fotografeerde met veel eerlijkheid en empathie, vrienden, familie, vreemden, en familie. “Als Diane Arbus deze mensen zou fotograferen, zouden ze raar zijn. Maar Arlene vond deze mensen aardig, lacht Cooney. “Ze maakte altijd oogcontact met ze. Altijd, zodat ze wisten dat ze werden gefotografeerd. Haar beelden zijn nooit kritisch of sarcastisch maar hebben een gevoel voor humor. Ze zijn heel liefdevol.”

Gilbert stemt in. “Onlangs liepen mijn vrouw en ik over straat en zagen we een dakloze man een andere dakloze man overeind helpen. Hij had zijn armen op een bepaalde manier om hem heen waardoor wij tegelijkertijd zeiden: “Dat zou een Arlene-foto zijn,” herinnert hij zich. “Ze zag iets in mensen waar andere mensen geschokt of depressief van zouden raken. Of het vreemd zouden vinden. Maar ze oordeelde nooit. Het was altijd met liefde.”

In aanloop naar de opening van A Lifetime of Wandering deelde Cooney meer van zijn reis door het archief van Gottfried.

Arlene Gottfried, Halloween Parade in Greenwich Village, 1977

Waar heb je Arlene voor het eerst ontmoet?
Via Paul Moakley, een beeldredacteur van het tijdschrift Time, die ik al langere tijd ken. Hij is de huisbewaarder en soms ook de curator van Alice Austen House, en hij nodigde me uit voor een show die hij had gedaan met Arlene. Ze waren goede vrienden en hij liet ons kennismaken. Later, kwam ze mijn galerie binnen met een haar werk in een rolkoffer, en haalde daar haar boek Sometimes Overwhelming uit. Ze had ook wat prints bij zich. Het was fantastisch. Op dat moment besloot ik met haar te gaan werken. We planden onze eerste show met het werk uit Sometimes Overwhelming – zwart-wit, vooral straatfotografie uit New York City – en het was heel succesvol.

“Ik was toen ongeveer zeven jaar verbonden aan de galerie. Ik werkte altijd met opkomende kunstenaars en jonge artiesten die hun eerste shows hadden. Maar Arlene was de eerste kunstenaar die ik tentoonstelde die een fantastisch levenswerk had. Dat is ongeveer wat ik doe. Ik werk met foto’s uit de jaren zeventig en tachtig die over het hoofd zijn gezien.”

Arlene Gottfried, Men With Afros, c. late 1970’s

Dat is waar. Je exposeerde eerder al Gail Thacker’s Polaroids , Len Spier en Anthony Friedkin.
Arlene was de eerste waarmee ik dat deed. Ze was een fantastisch persoon, en mijn ervaring met haar werk heeft, op een bepaalde manier, mijn leven veranderd. Het verlegde de focus van mijn galerie, en heeft me op een nieuw pad gebracht, wat loont. Ze wees me de weg.

Je hebt nog een andere show met Arlene gedaan.
Klopt. Beide shows waren geïnspireerd op haar boeken. De eerste was Sometimes Overwhelming en de tweede Bacalaitos & Fireworks . Afgelopen maart of april zei ik tegen Arlene dat ik graag nog een andere expositie zou doen. Ik wilde haar in de zomer om de twee weken opzoeken, en door haar volledige archief gaan om werk te vinden dat mensen nog nooit eerder hebben gezien. We stemden beiden in, maar toen begon ze zich slecht te voelen. We stelden de bezoeken uit, maar in augustus overleed ze. Ik opperde aan de familie om de show gewoon door te laten gaan. Ik vertelde ze precies hoe we het voor ons zagen, en ze gingen akkoord. Maar ik mis haar humor, en haar begeleiding.

Arlene Gottfried, Boys Arguing, Coney Island, c. 1970’s

Voordat je me een uitnodiging stuurde voor Bacalaitos & Fireworks wist ik helemaal niets van het werk van Arlene. Ik kan niet geloven dat ik haar foto’s nog nooit heb gezien. Waarom is haar werk zo onbekend?
Het komt deels door haar bescheidenheid. Arlene praatte niet graag over zichzelf. Ze stuurde nooit haar werk op naar mensen en ging nooit naar buiten om handen te schudden. Zo was ze gewoon niet. Rond 1968, 1969 was ze leerling aan het Fashion Institute of Technology. Ze vertelde me dat ze de enige vrouw was in haar klas, en dat er geen vrouwelijke leraren waren. Dus ik denk dat het voor een gedeelte ook komt omdat ze in die tijd de enige vrouw was in de foto-industrie. En misschien zit er nu een soort nostalgie in haar werk wat er toen niet was. Nu willen we graag terugkijken op het New York City van de jaren zeventig en tachtig, toen het vies en groezelig was.

Arlene Gottfried, Dancing, Le Clique, c. late 1970’s

Hoe groot is haar archief?
Het is een levenswerk. Er zijn omvangrijke foto’s van heroïneverslaafden in de Lower East Side. Foto’s van Puerto Rico, Cuba, Rome, Londen. Het Midnight-werk is er ook. Arlene fotografeerde vijftien jaar lang haar vriend Midnight. Hij worstelde met schizofrenie en werd opgenomen in psychiatrische inrichtingen en gevangenissen. In 2003 publiceerde ze een boek vol kleurenfoto’s, Midnight. Toen ik door haar archief ging vond ik een groot aantal zwart-wit foto’s van Midnight waar niemand iets vanaf wist. Ik belde de uitgever en vroeg het aan al haar vrienden, maar niemand had ooit de zwart-wit foto’s van Midnight gezien.

Arlene Gottfried, Boy on Scooter, c. 1980’s

Hoe maakte je een selectie?
In mijn gedachten zou het een klein retrospectief worden. Toen realiseerde ik me hoeveel werk er aan de winkel was. Ik kwam uiteindelijk tot de realisatie dat ik de foto’s uit moest spreiden en die zouden me vertellen hoe de show eruit zou zien. Het klinkt raar, maar is waar. Ik heb een paar van haar grootste werken toegevoegd, maar ik heb ook gelet dat er werk bij zit dat nog nooit iemand heeft gezien. Arlene was op haar best als ze contact legde met de kwetsbaarheid van mensen. Dat was echt haar gave, denk ik.

Heeft ze ooit verteld waarom ze juist deze mensen fotografeerde?
Niet aan mij. Maar ze fotografeerde altijd gemeenschappen en mensen die niet erkend werden of niet gerepresenteerd werden. Misschien voelde ze zich op een bepaalde manier een buitenbeentje. Ze identificeerde zich met mensen die aan de rand bungelden.

Arlene Gottfried, Teenager, 42 nd Street, c. late 1970’s

Wat was de grootste uitdaging toen je de show samenstelde?

Ik mis haar! Ik zou willen dat ze er bij kon zijn. Ik had momenten dat ik mediteerde, om begeleiding vroeg, dat ze bij me zou komen. Omdat deze show haar leven weergeeft. Ik neem dat heel serieus. Maar ik wil ook dat haar nalatenschap voortbouwt. Mensen steunen me. Er zijn verzamelaars die van haar werk houden, en ze is recentelijk opgenomen in mooie shows en boeken. Nu wil ik proberen erkenning te krijgen van de hele wereld. Het is een uitdaging, maar ook een eer.

Arlene Gottfried: A Lifetime of Wandering is tot 28 april te zien bij Daniel Cooney Fine Art.

Arlene Gottfried, Bubbie on Bed, 1972
Arlene Gottfried, Johnny Cintron, Lower East Side, 1980
Arlene Gottfried, Men’s Room at Disco, 1978
Arlene Gottfried, Rikers Island Olympics, 1987

Het originele artikel verscheen eerder op i-D VS