Beeld verkregen met dank aan Pep Bonet. Rio de Janeiro, Brazilië. april 2012

deze foto's geven de veerkrachtigheid weer van de transgendergemeenschap in brazilië

We spraken een aantal fotografen die hun visie geven op een essentieel onderdeel van de Braziliaanse cultuur.

door Sam Davies
|
20 februari 2018, 12:37pm

Beeld verkregen met dank aan Pep Bonet. Rio de Janeiro, Brazilië. april 2012

Dit zou weleens een keerpunt kunnen zijn voor de queer-gemeenschap in Brazilië. In een land dat wereldberoemd is vanwege zijn seksueel liberale houding en genderfluïde festivals, is er de laatste tijd steeds meer steun voor streng religieuze conservatieve waarden, wat zorgt voor een tweedeling in het land.

Een expositie in het Queermuseu in Porto Alegre werd onlangs gesloten na felle protesten van mensen die beweerden dat het bestialiteit en pedofilie promootte. Een andere expositie in het Museu de Arte in São Paulo had te kampen met demonstraties van honderden evangelische christenen, waarvan het aantal in de afgelopen 25 jaar is gestegen van 9 procent tot bijna 25 procent. Rechtse politici krijgen ook meer aanzien: bisschop Marcelo Crivela werd in 2016 verkozen tot burgemeester van Rio de Janeiro en de centrum-rechtse president Michel Termer is nog steeds president, ondanks beschuldigingen van corruptie.

De transgendergemeenschap in Brazilië heeft een rijke geschiedenis, die teruggaat tot de nachtclubs in Rio in de jaren vijftig en zestig, maar ze zijn ook het doelwit van een alarmerend aantal haatmisdrijven. 40 procent van de moorden op transgenders wereldwijd vindt plaats in Brazilië (volgens het VN-Ontwikkelingsprogramma). Afgelopen jaar werden er 170 transgenders vermoord in Brazilië.

Ondertussen richten steeds meer fotografen hun lenzen op de Braziliaanse transcultuur. De mensen op deze foto’s leven in moeilijke tijden: ze worden vaak gedwongen om te werken als prostituee om de kost te verdienen en vooroordelen zijn onderdeel van hun dagelijks leven. Toch weten de fotografen vaak de veerkrachtigheid die bestaat in deze groepen vast te leggen, te midden van alle onrust. Ik sprak met de mensen achter de camera over hun rol in het behouden van dit essentiële onderdeel van de Braziliaanse cultuur.

Beeld verkregen met dank aan Pep Bonet. Rio de Janeiro, Brazilië. April 2012.

De Spaanse fotograaf Pep Bonet bracht in 2012 een paar dagen door met verschillende groepen transseksuelen in Rio de Janeiro en de omliggende gebieden voor het project All Imperfect Things. Een uitzonderlijk fotogeniek mens was de negentienjarige Shaw, hierboven afgebeeld, die een kamer huurt in een huis met 25 andere transseksuelen in Lapa, een wijk in Rio.

Activiste Luana Muniz is de eigenaar van het huis, en ook al is het een veilige plek, hebben de vrouwen die er wonen geen andere keus dan te werken als prostituee. Via Skype vertelt Pep me dat er ook positieve kanten zijn aan deze situatie voor transseksuelen in Brazilië, maar dat er nog een lange weg te gaan is. Hij vertelt over een toekomst waar “ze serieus genomen worden om hun vaardigheden en niet omdat ze er anders uitzien dan de rest van de samenleving.”

Als ik Pep vraag naar de impact van de rechtse gelovigen, zegt hij nadrukkelijk: “Ik vind dat de kerk veel fouten heeft gemaakt en veel gemeenschappen pijn heeft gedaan.” Als voorbeeld noemt hij het prediken tegen het gebruik van condooms en het veroordelen van “niet-conventionele” seksuele relaties.

Beeld verkregen met dank aan Jetmir Idrizi. Sao Paulo, Brazilië.

Het project TransBrazil van Jetmir Idrizi werd in 2016 verkozen tot een van de winnaars van de Sony World Photography Awards. Ik vraag hem naar zijn rol in het hedendaagse politieke klimaat en hij vertelt dat het documenteren van de benarde situatie van de lhbtq+-gemeenschap belangrijker is dan ooit. Toch benadrukt hij ook de noodzaak om de gemeenschap op een positieve manier vast te leggen. “Het was heel belangrijk om het carnaval en de feesten vast te leggen,” zegt hij. “Want deze vitale momenten zijn een belangrijke bron van kracht.”

Hij is wel voorzichtig met het verheerlijken van deze levensstijl. “Ik wilde geen sprookje creëren over de lhbtq+-gemeenschap,” zegt hij. “De levensverwachting van transseksuelen is 35 jaar – minder dan de helft van het landelijk gemiddelde.” Daarom hebben zijn foto’s een verleidelijke, maar ook contemplatieve kwaliteit, zoals de foto hierboven, van Ronalda Bi, een visagist uit São Paolo.

Dit contrast in het leven van de transgendergemeenschap in Brazilië – tussen ontbering en levendigheid – was de inspiratie voor de Portugese fotojournalist Bruni Colaço. Voor zijn project An Ordinary World Cup Day legde Bruno de dagelijkse levens vast van drie transseksuelen in de gemeente Campinas in São Paolo, toen Brazilië het gastland was voor het WK voetbal in 2014. “Ik wilde gewoon de alledaagsheid van hun levens vastleggen,” vertelt hij. “Mensen laten weten waartegen deze vrouwen vechten om op dit punt te komen en waar ze elke dag tegenaan lopen leek me een goed begin.”

Beeld verkregen met dank aan Bruno Colaço. Sao Paulo, Brazilië. 2014.

De drie vrouwen in kwestie – Raíca (foto hierboven), Lara en Sasha – werken allemaal als prostituee en zeggen dat de verhoogde veiligheidsmaatregelen tijdens het toernooi een negatief effect hadden op hun inkomsten. Toch is er via de vastgelegde glimlachen en lichaamstaal een duidelijke trots te zien in het werk van Bruno, “Het was duidelijk dat hun dagelijks leven nu een statement was,” zegt hij. “Ze leefden zoals zij dat wilden. Niet dat alles goed ging, maar op een bepaalde manier hadden ze de controle, zowel goed als slecht.”

Positiviteit is wat de jongere gemeenschappen van Brazilië samenbrengt tegen de oplevende rechtse gelovigen, vaak met verblindende schoonheid. Dat is zelden beter te zien dan tijdens de Mamba Negra-feesten in São Paolo. Mambra Negra werd opgezet in 2013, als reactie op de onderdrukking van vrouwen en de lhbtq+-gemeenschap in Brazilië, en combineert knallende techno met adembenemende verkleedpartijen.

Wanneer ik spreek met Ivi Maigra Bugrimenko, de officiële fotograaf van Mamba Negra, krijg ik het gevoel dat de feestjes net zo leuk als dat ze politiek geladen zijn. Transseksuelen krijgen vip-toegang tijdens alle Mamba Negra-evenementen en zijn vaak te zien op de foto’s van Ivi. “Uiteindelijk maak ik veel foto’s van transmensen, omdat ze altijd heel uitbundig zijn,” zegt ze. “En omdat ze er zijn, recht voor me, en net zoals iedereen genieten van het feest.”

Deze maand begon het wereldberoemde carnaval in Brazilië weer. Ivi vertelt dat het feest in zowel omvang als belangrijkheid is gegroeid, omdat de festiviteiten, net zoals Mamba Negra, een veilige omgeving vormen voor seksuele expressie. Hoewel dat niet zonder controverse is.

Beeld verkregen met dank aan Ivi Maigra Bugrimenko. Sao Paulo, Brazilië

Ik vraag Ivi over de traditie van mannen die naar de straatfeesten gaan in vrouwenkleding. “Het is iets wat jongeren en politiek geëngageerden associëren met ouderwetse humor, die losstaat van het gevecht voor gendergelijkheid,” zegt hij. Voor jongere generaties, zoals die van Ivi, voelt het dragen van jurken en rokjes door mannen als een vorm van kleinerende satire tegen vrouwen en lhbtq+-groepen. “Er is niets grappigs aan verkleden als vrouw, toch?” zegt Ivi. “Het is slechts een weerspiegeling van een onderdrukkende en religieuze staat.”

Dat brengt ons terug naar het begin, over de negatieve impact van de religieuze leer op de Braziliaanse transgendergemeenschap. “De kerk probeert altijd degenen in nood te helpen,” zegt Pep Bonet. “Maar wat we nodig hebben in Brazilië is een samenleving waarin mensen begrijpen wat deze mensen zijn: ze zijn mensen met een andere oriëntatie of een lichaam waarin ze niet thuishoren.”

Er loopt een complexe mix van emoties en thema’s door al deze foto’s – tegenspoed, esthetisch magnetisme en uitdaging, om er maar een paar te noemen – maar de onderliggende menselijkheid heeft het meeste effect. Dat is ook goed vastgelegd op de foto hierboven, een backstagefoto van Aline Becket in de Site Club, een undergroundlocatie voor homo’s en transseksuelen, op vijftig kilometer van het centrum van Rio. De foto confronteert de toeschouwer in al zijn simpliciteit met een feitelijke kwetsbaarheid. Alsof je met één blik gedwongen wordt je af te vragen waarom de maatschappij de transgemeenschap tekortschiet.

Pep verzekerd me dat fotografie alleen niet de oplossing is, en benadrukt het belang van activisme naast kunst. Maar alle kleine beetjes helpen, toch? “Ik denk dat daar mijn werk voor is,” zegt Pep. “Het is belangrijk, omdat het mensen helpt zich open te stellen en te begrijpen dat het mensen zijn die ook een leven, een familie en dromen hebben, en een goede toekomst willen.”

Dit artikel verscheen eerder op i-D UK

Tagged:
Brazilie
lhbtq
Cultuur
pep bonet
transgender communities