er is online geen plaats meer voor het mannelijke imago

Mensen communiceren tegenwoordig voornamelijk met beelden. Maar waarom wordt het bezig zijn met je online imago dan nog steeds als niet-mannelijk gezien? Schrijver Dean Kissick onderzoekt het mannelijke selfie-complex.

door Dean Kissick
|
01 juli 2015, 3:34pm

Als Instagram een land zou zijn, dan zou het met zijn 300 miljoen inwoners het op twee na grootste land ter wereld zijn. Van de tien meest gevolgde accounts zijn er maar liefst negen van vrouwen - jonge en aantrekkelijke vrouwen. En inderdaad, vier van deze vrouwen zijn onderdeel van dezelfde familie: de Jenner-Kardashians. In de klassieke Griekse mythologie bestond een beeldschone prinses, Cassandra, die in de toekomst kon kijken. De Amerikaanse beroemdheden en popprinsessen van tegenwoordig zijn zo machtig dat ze die toekomst op een bepaalde manier zelfs eigenhandig vorm kunnen geven. Met de beelden die zij maken bepalen ze hoe wij onszelf en de wereld om ons heen zien. Het zijn de beelden die bevestigen dat dynastieën tegenwoordig nog steeds aan de orde van de dag zijn, dat individuen inmiddels belangrijker zijn dan organisaties, en bovenal zijn het de beelden die vormgeven aan een nieuw schoonheidsideaal - een schoonheidsideaal dat zeer vrouwelijk is. Dit ideaal wordt meestal in een vierkant zelfportret gevangen, waarvoor de persoon in kwestie vakkundig poseert en de afbeelding vervolgens een behandeling met filters, licht en kleur geeft. En met de selfie als dominant communicatiemiddel lijkt er op het internet geen plaats meer te zijn voor de man, of in ieder geval voor het mannelijke lichaam. "Zit niet zo te janken," denk je nu misschien, terwijl je met je ogen rolt.

Bij de oude Grieken werd het lichaam van een jonge man - vaak geïdealiseerd en vereeuwigd in marmeren sculpturen - nog gezien als het toppunt van schoonheid. Tegenwoordig is het helemaal niet meer zo modieus om man te zijn. Het is saai, ouderwets. We communiceren vandaag de dag steeds vaker met beelden in plaats van woorden, en daarmee moet degene die de beelden verstuurt bijzonder goed begrijpen hoe je een boodschap overbrengt met behulp van je lichaam. Het lijkt erop dat vrouwen hier veel beter in zijn dan mannen. Kunstcriticus Jerry Saltz legt in een bespreking van Selfish, het koffietafelboek met een verzameling van Kim Kardashian' selfies, uit: "Selfish is een soort Amerikaanse tegenhanger van Mijn Strijd, de epische romanreeks van Karl Ove Knausgaard - het is een symfonie van één persoon. Het is geschreven vanuit het hart. Het is oneindig theatraal met verschillende decors, ceremonieën, oppervlakkigheid, wanhoop, zelfbewustzijn en seksualiteit. Kim Kardashian kan haar egoïsme en haar obsessie met haar spiegelbeeld nauwelijks binnen de perken houden. Figuranten komen en gaan. Het is fotografie, in plaats van het woord, als een homeopathische remedie tegen pijnlijk onbehagen". Als dit waar is dan is het maken van een selfie een soort literaire uiting. Een moment waarin je jezelf overstijgt. Bovendien zou het dus werken als een soort therapie. Het is een universele taal die we allemaal zouden moeten spreken om niet helemaal gek te worden in een tijd waarin we elk moment van de dag blootgesteld worden aan een lawine van verlichte beelden. Ik heb een vriendin die liefdesverdriet had. Ze zei: "A selfie a day keeps the doctor away."

De meeste mannen lijken het talent om hun eigen beeld te delen, zonder het met een deken van ironie te bedekken, niet te bezitten. Traditioneel gezien zou het ook niet mannelijk zijn om geobsedeerd te zijn met je eigen imago. Maar het is juist belangrijk dat je tevreden bent met de man die je in spiegel ziet. Je moet begrijpen wie die man in de spiegel is. Natuurlijk komen veel selfies voort uit onzekerheid, maar waar kan de moderne man tegenwoordig zijn onzekerheden kwijt? Wie zijn de rolmodellen van de man waarop hij zijn zelfbeeld kan baseren? In de media worden mannen vaak geportretteerd als vrouwenhaters, dinosaurussen, piloten-die-overwegen-te-crashen, terroristen of de bff van een dronken teddybeer. Als je deze opsomming ziet, realiseer je je dat mannen vaak als idioten worden weggezet. Mannelijkheid is nog nauwelijks iets om trots op te zijn. Het is eerder iets om je voor te schamen.

Maar mannen zijn ook gewoon wezens die een intense ijdelheid hebben. Ze hunkeren ook naar aandacht. Ze verlangen ernaar om leuk gevonden te worden. Misschien zijn ze ook wel moe van al die afwijzingen als ze door Tinder scrollen of als ze zien dat hun instagramposts alleen likes van hun moeder hebben gegenereerd. De hedendaagse esthetiek is bijzonder vrouwelijk en er zijn dan ook genoeg voorbeelden van mannelijke kunstenaars en artiesten die deze esthetiek als een kameleon hebben geabsorbeerd. Neem bijvoorbeeld Arca en Jesse Kanda die hun eigen vrouwelijke monster van Frankenstein creëerden, Xen. Ze fungeert als een muze voor hun muziek en ze treedt op in hun videos (haar buitenaardse computervagina heeft er overigens wel voor gezorgd dat ze van Instagram zijn gegooid). Kanye West heeft zijn outfit ondertussen hier en daar aangevuld met high-end vrouwenkleding. Vrouwelijke kleding voor mannen is op dit moment sowieso bezig aan een opmars - bij Gucci, dankzij modeontwerper Alessandro Michele, maar ook door alles wat J.W. Anderson heeft gemaakt.

Het zijn ondertussen ook bijzondere tijden voor transgendermannen en -vrouwen. Recentelijk heeft Hari Nef getekend bij IMG en schitterde Caitlyn Jenner op de cover van Vanity Fair. Maar wederom zijn dit voorbeelden van een vrouwelijk schoonheidsideaal. In de mode-industrie zijn geen voorbeelden van succesvolle modellen die voor een transitie van vrouw naar man hebben gekozen. In de wondere wereld van het internet hebben we ervoor gekozen om vrouwen tot supersterren te maken, tot een soort godinnen. Maar waarom? Misschien is het alleen maar een manier om de balans tussen man en vrouw te herdefiniëren. Masculiniteit is niet populair. Niet zo gek ook, want het heeft er mede voor gezorgd dat onze economie lange tijd in zwaar weer verkeerde, ons ecosysteem misschien wel onomkeerbaar verwoest is, dat de geschiedenis van de mensheid apocalyptische oorlogen kent en families, landen en regio's zijn verscheurd. Maar misschien komt het ook wel door de manier waarop mannen het internet gebruiken - iemand zei eens tegen me dat mannen het internet op een veel cynischere manier gebruiken. Ze gebruiken het internet niet voor zelfexpressie, maar meer als een gereedschap om meer contacten te verzamelen en het invloed en status te vergroten. Een andere verklaring is de triomf van de visuele cultuur - de meeste mannen hebben niet de vaardigheden om te stralen op een foto… nog niet. Wie weet wordt de wereld binnenkort overspoeld met dandy-achtige mannen die we sinds de 18e eeuw niet meer gezien hebben. Het kan ook zijn dat in de competitieve arena waar likes worden verdeeld, het een vereiste is om een avatar te hebben die in dat systeem kan bloeien. En misschien zijn de vrouwelijke manieren daar wel veel geschikter voor dan die van de man.

Als je dit leuk vond, check dan ook eens:

Het nieuwe mannelijke model

Vincent Boy Kars leert je dingen over seks die je nog niet wist

Jacq the Stripper is sletterig, grappig en feministisch

Credits


Tekst Dean Kissick
Fotografie Harry Carr, Versace lente/zomer 15

Tagged:
Instagram
Kim Kardashian
selfie
Mannelijkheid
seksualiteit