waarom tieners vijftien jaar later nog steeds fan zijn van de film thirteen

De film schetste op een realistische manier hoe pijnlijk het tienerleven kan zijn.

|
aug. 22 2018, 1:11pm

Still from Thirteen.

“Sla me,” schreeuwt de dertienjarige Tracy tegen haar vriendin Evie aan het begin van de film Thirteen. “Ik zweer het, ik voel helemaal niks. Sla me!” gilt ze terwijl ze een spuitbus met vloeistof inhaleert op haar kinderbed, omringd door teddyberen en posters van haar jeugdidolen. De meisjes slaan elkaar vervolgens tot op het punt van bewusteloosheid. Ze zijn high en voelen tegelijkertijd niks en veel te veel in hun intense tienerleven.

Jonge tieners in 2003 vonden de openingsscène van Thirteen zowel treffend als angstaanjagend. Maar het geweld in de film was niet alleen goed voor shock value: het belichaamde de boodschap van regisseur Catherine Hardwicke over dertienjarigen die de controle verliezen. Hoe ongecontroleerd deze meisjes ook leken, er was niets mis met hen, maar wel met hun leven.

Nu Thirteen haar vijftiende verjaardag viert, kan het publiek terugkijken op hoe de film eerlijk en open de transitie van meisje zijn naar adolescentie verbeeldt. Het was waarschijnlijk de eerste keer dat we op het grote scherm konden zien hoe pijnlijk het tienerleven kan zijn, hoe het letterlijk kan voelen als een klap in het gezicht.

Het unieke perspectief dat de film biedt was dat van de toen zelf dertienjarige ster Nikki Reed. De film was niet alleen vanuit een vrouwelijk perspectief geschreven, maar ook nog eens door iemand die zelf haar vroege tienerjaren op dat moment doormaakte. Reed kon zo in alle vrijheid de problemen en druk van de tienertijd ontdekken en laten zien, zonder dat een volwassen perspectief zich ermee bemoeide.

Hoewel films over tieners vaak geromantiseerd of geëxploiteerd lijken vermeed Thirteen op deze manier dit gevaar. Het schrijven van het script was in eerste instantie een uitlaatklep voor Nikki, die wilde schrijven over haar eigen ervaring met een verkeerde vriendengroep. Het werd een serieus project toen het de aandacht trok van de toenmalige vriendin van haar vader, Catherine Hardwicke, die het verhaal graag wilde gebruiken voor haar filmdebuut. Voor Reed was het schrijven van het verhaal een manier om haar emoties op orde te krijgen: het was niet haar bedoeling kijkers te shockeren of te troosten. "Ik maakte deze film niet zodat ik iemands therapeut kon zijn", zei ze eens. Ook herinnerde ze Catherine er tijdens het schrijven vaak aan dat “’ze geen dertien was en het dus niet kon weten”. Het werd een verhaal vanuit een authentiek perspectief, eentje die de stemmen van jonge tieners echt vertegenwoordigt.

Terwijl Nikki een verhaal wilde vertellen over de pijn van tienerjaren, wilde Catherine, haar voogd slash creatieve partner, dat de film een soort troost zou worden voor kinderen en moeders: “Ik wilde een gesprek openen en iets maken waar kinderen en moeders zich mee konden identificeren, zodat ze erachter kwamen dat ze niet alleen waren”. Het effect van de film was uiteindelijk anders dan gepland: het zaaide vooral morele paniek. Voor veel mensen was Thirteen de eerste keer dat ze jonge meisjes – jonge witte meisjes, niettemin – zagen die zich als volwassenen gedroegen en met drugs experimenteerden.

Wat shockerend en angstaanjagend was voor kijkers in 2003, geldt nu als herkenbaar voor tieners die de film in 2018 opnieuw ontdekken. Nu de maatschappij langzamerhand meer open staat voor een gesprek over sociale angst en psychische problemen, wordt ‘de tiener’ minder gestigmatiseerd en is Thirteen een herkenbare vertegenwoordiging van deze levensfase.

Still from Thirteen.

Bryce, een zeventienjarige jongen uit Houston, Texas, wilde de film graag kijken nadat hij meerdere screenshots voorbij had zien komen op Instagram. “Ik voelde me nog nooit zo verbonden met een film,” zegt hij. “Het is een van de mooiste, rauwste en herkenbaarste films die ik ooit heb gezien. Het is zo’n film die je echt geruststelt en laat zien dat alles uiteindelijk goed komt. Ik denk dat tieners die geruststelling nodig hebben. Als je tiener bent nemen je problemen echt al je energie in beslag.”

De tieners van vandaag voelen zich meer op hun gemak om te praten over psychische problemen dan vijftien jaar geleden. Ze voelen zich aangetrokken tot films als Thirteen, waarin het ongefilterde beeld van jong zijn wordt getoond. Jazz, een zeventienjarige tiener uit Parijs legt dit uit: “De film laat zien hoe het is om tiener te zijn. Tieners willen ademhalen en vrij zijn, maar ze worden niet begrepen.” Thirteen liep dus in vele opzichten voor op haar tijd, meer passend bij de hedendaagse ongefilterde films zoals Thirteen Reasons Why, The Edge of Seventeen en Eighth Grade die verdriet en ongeluk niet trivialiseren.


Still from Thirteen.

Vijftien jaar na dato voelen kijkers van Thirteen nog steeds de destructieve extases die de meisjes op het scherm meemaken. Vijftien jaar na dato worden we nog steeds achtervolgd door hoe pijnlijk het kan zijn om dertien te zijn.