ishwana clarke moest zijn thuisland jamaica ontvluchten vanwege zijn geaardheid

Onlangs schreef hij een spoken word-track waarin hij de LGBT-gemeenschap een hart onder de riem steekt.

|
jul. 8 2015, 10:55am

Drie jaar geleden onvluchtte Ishwana Clarke vanwege zijn homoseksualiteit zijn thuisland Jamaica. In Jamaica is homoseksualiteit verboden, er hangt je zelfs een gevangenisstraf boven je hoofd als je gesnapt wordt met iemand van hetzelfde geslacht. Inmiddels woont Ishwana alweer een paar jaar in Nijmegen. De organisatie achter de Pride Photo Awards heeft hem gevraagd een gedicht over gender en seksualiteit te schrijven. Het werd een persoonlijk gedicht dat uitgroeide tot zijn eerste spoken word-track: Worth It. i-D sprak Ishwana over zijn eerste track, homoseksualiteit in Jamaica en geluk.

Hey Ishwana, waarom heb je deze track gemaakt?
De Pride Photo Awards, een organisatie uit Nijmegen, heeft me gevraagd om een gedicht te schrijven over genderdiversiteit. Terwijl ik nog aan het schrijven was, hebben we gezamenlijk besloten er een beat onder te zetten. Het groeide tijdens het proces uit tot een spoken word-track. Ik ben van huis uit dichter en heb nog nooit iets met een beat gedaan. Het heeft het resultaat er wel interessanter op gemaakt. Dit smaakt naar meer.

Zijn het schrijven van poëzie en het maken van muziek manieren om de gebeurtenissen in het verleden te verwerken?
Eigenlijk niet. Ik heb de dingen die in mijn verleden zijn gebeurd inmiddels wel verwerkt. Ik wil met mijn werk juist anderen helpen. Toen de videoclip die bij mijn track hoort net was uitgekomen, kwamen veel mensen op me af die zeiden: "Ik ben niet homoseksueel, maar sommige delen van je track herken ik ook." Dat was voor mij het hoofddoel van dit project. Het gaat misschien over gender en diversiteit, maar ik wil vooral dat iedereen zichzelf een klein beetje kan herkennen in deze track - gender en seksualiteit gaan iedereen aan.

Kan je iets vertellen over Jamaica en hoe homoseksualiteit daar wordt gezien?
In Jamaica is het verboden om seks te hebben met iemand van hetzelfde geslacht. De politie mag je niet oppakken als je jezelf definieert als homo, maar zodra je seks hebt met iemand van hetzelfde geslacht, kan je voor vijftien jaar de bak in gaan. De politie en overheid zijn niet actief op zoek naar homoseksuelen. De wet bestaat wel, maar de overheid doet er eigenlijk niet zoveel mee. De burgers zelf gebruiken de wet wel als aanleiding om homoseksuelen het leven zuur te maken. Daarom is het zo gevaarlijk voor ons in dat land.

Als je geen andere keus hebt, komt de kracht om te doen wat nodig is vanzelf.

Kan je uitleggen hoe gevaarlijk zo'n situatie kan worden?
In sommige gemeenschappen in Jamaica zullen mensen je intimideren als ze erachter komen dat je homoseksueel bent. Soms worden homo's in elkaar geslagen en zelfs vermoord. Je moet vluchten naar een andere gemeenschap waar men nog niet van je geaardheid afweet en je moet constant op je hoede blijven. Veel mensen belanden hierdoor in de goot, waar ze dan, gek genoeg, relatief veilig zijn.

Op welk moment heb je besloten om naar Nederland te vluchten?
Dat heb ik niet besloten. Ik wilde natuurlijk wel weg, maar ik had geen specifiek plan. Een week voor ik naar Nederland kwam, ben ik gevlucht uit mijn woonplaats in Jamaica. Ik kon slapen in het huis van een vriend van een vriend. Hij zou naar Nederland gaan en vond het geen goed idee om mij in Jamaica achter te laten, en dus heeft hij me geholpen, me meegenomen naar Nederland. We hebben halsoverkop alles dat in zijn huis stond verkocht en daarmee hebben we ook mijn vliegticket kunnen betalen. Als hij niet naar Nederland was gegaan, weet ik niet ik waar ik nu zou zijn.

Denk je dat de houding van mensen in Jamaica tegenover homoseksualiteit snel gaat veranderen?
Ik denk dat er heel veel tijd overheen moet gaan voordat mensen in Jamaica bereid zijn om homoseksualiteit te accepteren. Ik zie om me heen dat generaties aan het veranderen zijn. In Amerika hebben ze het homohuwelijk net opengesteld voor mensen van hetzelfde geslacht. In de Caraïben zie ik die verschuiving van de mentaliteit echter nog niet. Ze herhalen gewoon wat hun ouders en grootouders vinden. Er is daar nog geen nieuwe generatie die zegt: "Dit moet stoppen". Pas als dat gebeurt, zal het tij keren. Ik denk dat daar misschien nog wel dertig jaar overheen zal gaan. De wet kan veranderen, maar de mentaliteit over homoseksualiteit is het echte probleem.

Ik denk dat elke soort vluchteling zich kan herkennen in deze track. Het maakt niet uit waar je vandaan komt of wat de reden is van je vertrek.

Waar komt die negativiteit rond homoseksualiteit in Jamaica vandaan?
Het komt door geloofsovertuigingen. Als je opgroeit in Jamaica hoor je in de kerk, maar ook in de muziek, dat homoseksualiteit slecht is. De kerk is heilig en daar vertellen ze je dat homoseksualiteit een zonde is. Als je vervolgens de radio aanzet, hoor je hetzelfde verhaal in de muziek. Als kind groei je dus op met de gedachte dat homoseksualiteit een zonde is, en als je dan zelf zulke gevoelens hebt, voel je je abnormaal. Pas toen ik in een nieuwe omgeving terecht kwam, merkte ik dat ik niet de enige was die homo is.

Je moet heel sterk zijn om je vertrouwde omgeving te verlaten.
Als je geen andere keus hebt, komt de kracht om te doen wat nodig is vanzelf. Het leven is hard, maar iedereen wil leven. Dus je doet alles wat in je macht ligt om een normaal bestaan op te bouwen.

Op welke manier kan je track invloed hebben op mensen in Jamaica?
Deze track zal de mentaliteit van mensen op Jamaica waarschijnlijk niet beïnvloeden. Ik hoop wel dat mensen die in dezelfde situatie verkeren als ik, hier troost en steun uit kunnen putten. Ik denk dat elke soort vluchteling zich kan herkennen in deze track. Het maakt niet uit waar je vandaan komt of wat de reden is van je vertrek. Jamaicanen zullen over het algemeen afkeurend reageren op mijn muziek. Ze zullen er niets goeds over te melden hebben. Ik heb overigens nog niet veel reacties gekregen van mensen uit Jamaica - ik heb ook niet veel Jamaicaanse vrienden meer. De mensen uit Nederland, zowel homo als hetero, zijn wel heel positief over het gedicht.

Het is niet gemakkelijk om te accepteren dat je homo bent, als dat stemmetje in je hoofd steeds zegt: "Het is verkeerd en het mag niet.

Je zegt in het nummer "I have to find my life, it will not be easy but it will be worth it". Wat wil je graag bereiken in het leven?
Ik bedoel met deze woorden dat ik verder moet gaan met mijn leven en het verleden moet vergeten. Het zal niet makkelijk worden, aangezien ik mijn hele leven heb gehoord dat homoseksualiteit verkeerd en zondig is. Het is dus ook niet gemakkelijk om te accepteren dat je homo bent, als dat stemmetje in je hoofd steeds zegt: "Het is verkeerd en het mag niet". Dat is niet eenvoudig. Maar ik wil gewoon gelukkig zijn.

Ben je nu gelukkig?
Ik ben gelukkig, maar niet volledig gelukkig. Ik ben namelijk niet thuis, in Jamaica. Mijn doel is om thuis te kunnen wonen en vrij te zijn, maar ik weet dat dit nu nog niet mogelijk is.

Credits


Tekst Steve van Velzen
Fotografie Sophie Hemels