ada chen confronteert met haar sieraden stereotypen over aziaten

In haar afstudeerproject ‘Made in Chinese America’ gebruikt ze sarcastische ontwerpen om vooroordelen aan te kaarten.

|
jul. 23 2018, 11:21am

Ada Chen benaderde haar afstudeerproject meer als een kunstenaar dan een edelsmid. Toch hebben al flink wat mensen, vooral dankzij dit ene ontwerp, interesse in haar sieraden. Bijvoorbeeld in de chat-oorbellen, waar een gesprek op staat dat ze "op een feestje had met een jongen uit Jersey, die ooit een shirt aan Soulja Boy had verkocht,” schrijft ze op Instagram. Aan de hangers bungelen plastic tekstkadertjes met zinnen die ze letterlijk uit het gesprek met de jongen heeft overgenomen: “Are you Asian or Chinese?” / “Im Chinese but Chinese is a typa asian so” / “So you just came from China?” / “No I was born in sf” / “Dope dope.” Oftewel: “Ben je Aziatisch of Chinees? / Ik ben Chinees, maar Chinezen zijn Aziatisch. / Dus je komt gewoon uit China? / Nee, ik ben geboren in San Francisco. / Vet.” In het andere oor hangt een even deprimerende chat – “een gesprek dat ik had met een bankier, in wiens appartement ik mijn lievelingsoorbellen van 5,99 dollar heb laten liggen.”

De collectie ‘Made in Chinese America’ is een sarcastisch, maar tegelijkertijd serieus, onderzoek naar Aziatisch-Amerikaanse stereotypes. Zo maakte Ada een ‘Chink Eyepiece', een dun, gouden hoofdversiersel met hartvormige diamantjes dat de ooghoeken van het model opzij trekt. Het is een soort tegenovergestelde versie van de oogverwijdende schoonheidsapparaten die je op Amazon kunt vinden. Een ander voorbeeld zijn haar slippers, gemaakt van zilver en bezet met kleine metalen kraaltjes, die vaak geassocieerd worden met Chinese vrouwen, terwijl deze iconische schoen oorspronkelijk niet uit China komt. Chen heeft zelfs een flesje gemaakt met daarin een lok stijl, zwart ‘Instant Asian Hair'. “Vergeet niet het kolonialisme te bedanken voor het creëren van zo’n enorme vraag naar haar dat ooit heilig was,” schrijft ze. “Zo trendy!”

We spraken Chen over het op de hak nemen van schoonheidsnormen, en wat ‘Made in Chinese-America’ voor haar betekent.

Wat was de inspiratie achter deze collectie?
Met mijn collectie wil ik Amerikanen met een Aziatische achtergrond een stem geven. Ik verhuisde van San Francisco, waar een grote Chinese gemeenschap is, naar Brooklyn. In Brooklyn en op het Pratt Institute, waar ik studeerde, is bijna iedereen zwart of wit. Veel van mijn vrienden hier zijn zwart, en ze zijn zo trots op wie ze zijn. Waarom ben ik niet zo trots op het feit dat ik Aziatisch of Chinees ben, vroeg ik me af. De afgelopen jaren heb ik steeds meer geprobeerd mijn identiteit te omarmen en dingen te vinden waar ik trots op ben, en daar wilde ik graag over praten. Sieraden maken vind ik heel leuk, dus leek dit me de perfecte manier om mijn interesse in sociale kwesties en mijn liefde voor het ambacht te combineren

Zijn de oorbellen gebaseerd op echte gesprekken?
Ja. Ik heb screenshots op mijn telefoon staan van het groene gesprek en de blauwe vond in het echt plaats, maar heb ik ook als een chat weergegeven.

Wat vind je ervan dat Europese ontwerpers aan de haal gaan met Chinese ontwerpen? Bijvoorbeeld de Chinese slippers van Balenciaga.
Om eerlijk te zijn weet ik het niet zo goed. Aan de ene kant vind ik het raar, omdat het dezelfde schoen is. Maar aan de andere kant zorgen ze er wel voor dat mensen die goedkope schoen nu zijn gaan waarderen.

Kan je wat vertellen over het oogjuweel dat je hebt gemaakt? Waarom koos je ervoor om het op meisjes met verschillende achtergronden te laten zien?
Veel Aziaten die in andere landen wonen, dromen van een ooglidcorrectie om ‘dubbele oogleden’ te krijgen. Ik begon na te denken over waarom Aziaten zich zo schamen voor de ogen waarmee ze geboren zijn. Met dit sieraad wil ik laten zien dat onze ogen mooi zijn zoals ze zijn. Wat als mensen met een andere afkomst onze ogen zouden willen hebben? Wat als we zelf onze ogen zouden willen hebben? Dit stuk maakt van 'spleetogen' iets moois. Er zijn veel meer mensen op aarde met zulke ogen, alleen zij worden geen ‘spleetoog’ genoemd en belachelijk gemaakt. In hun geval wordt het als exotisch gezien. Het dubbele ooglid speelt een belangrijke rol in dat exotisme. Het grootste deel van mijn collectie is super sarcastisch. Dit is ook een sarcastisch sieraad, maar het heeft wel een diepere betekenis.

Was het je bedoeling om draagbare stukken te maken, of benaderde je het meer als een kunstproject?
Ik benaderde ze als kunstwerken. Maar de tekstoorbellen werden ineens super populair, en nu willen mensen ze echt dragen. Dat was helemaal niet mijn bedoeling. Ik vond het gewoon een grappig gesprek en besloot het in de oorbellen te verwerken.

Je maakte ook een speelgoedinstrument – het ‘Shrimp Dick/Assian Pussy’ drumspeeltje. Kan je wat vertellen over de genderstereotypes die in dit ontwerp een rol spelen?
De manier waarop mensen zichzelf zien in verhouding tot mensen met een andere etniciteit – en dan vooral wat betreft aantrekkelijkheid en seksualiteit – was een van de dingen die ik in mijn collectie wilde aankaarten. Ik heb eens gehoord dat Aziatische mannen minder snel op iemand afstappen, vanwege het stereotype dat ze een kleine penis hebben. Aziatische vrouwen daarentegen worden enorm geobjectiveerd, omdat ze ‘oriëntaals’ en onderdanig zouden zijn. Dat contrast wilde ik verbeelden in een stuk met twee kanten. Bovendien draagt dit ontwerp een nostalgisch gevoel van mijn jeugd, omdat het speelgoed is waar veel kinderen mee spelen. Waarom zouden we die kinderen dan niet meteen leren om geen stereotiepe ideeën over gender te hebben?

Je hebt ook een grill gemaakt met daarop de tekst ‘Spreek Engels, we zijn in Amerika’. Dat is gebaseerd op iets wat je eens tegen je Chinese vrienden zei. Hoe kijk je daar nu op terug?
Ik kan me die gebeurtenis nog zo goed herinneren; waarschijnlijk omdat ik me er jaren later nog steeds voor schaam. We zaten in een park en mijn neef en een vriend spraken Kantonees met elkaar. Om de een of andere reden raakte ik gefrustreerd, en zei ik: ‘Spreek Engels, we zijn in Amerika!’ Ik zei het alleen maar om cool en assertief te lijken. Toen ik er later over nadacht, besefte ik dat ik het niet had moeten zeggen. Waarom zou ik me schamen voor mijn vrienden als ze een taal spreken die ik thuis ook spreek? Ik voelde me er verschrikkelijk over toen ik erop terugkeek.

Heb je je vaker geschaamd voor je achtergrond, of het gevoel gehad dat je liever niet Aziatisch wilde zijn?
Absoluut. Chinese mensen nemen hun lunch vaak mee in een Tupperware-bakje en eten één heel gerecht. Amerikanen hebben meestal allemaal losse, snack-achtige dingen mee, zoals chips, een sandwich en een sinaasappel. Mijn groente, vlees en rijst zaten allemaal bij elkaar in een bakje. Daar schaamde ik me voor. Vroeger op school at ik mijn lunch vaak niet eens helemaal op, omdat ik niet wilde dat mensen me er te lang mee zouden zien. Dan vroeg mijn moeder: “Waarom heb je niet alles gegeten?” Ze deed zo haar best, maar ik kon het onmogelijk aan haar uitleggen.

Wat betekent ‘Made in Chinese-America’ voor jou?
Het is een woordspeling op ‘Made in China’, omdat zoveel in China wordt gemaakt. Over dingen die in China zijn geproduceerd wordt vaak geroepen dat ze goedkoop en van slechte kwaliteit zijn. Maar ik kaart er ook het verschil tussen een Chinees persoon uit China en een Chinees persoon uit Amerika mee aan. We identificeren ons namelijk niet echt met elkaar. Er zaten veel internationale kinderen uit China op mijn school, maar het lukte me maar niet om een band met ze op te bouwen. Onze jeugd verschilde te veel van elkaar.

Wie zou je graag je ontwerpen zien dragen?
Iedere Aziaat in Amerika die het gevoel heeft dat mijn kunst ze vertegenwoordigt.