hoe is het om een jonge, queer-muzikant in zuid-afrika te zijn?

Samen met Mykki Blanco’s nieuwe documentaire-serie, die in de creatieve lgbt+-scene van Zuid-Afrika dook, spraken we Johannesburgs meest baanbrekende queer muzikant Umlilo.

|
okt. 9 2017, 1:52pm

Er zijn allerlei redenen waarom Johannesburg op dit moment gevierd wordt om zijn creativiteit. De muziek is hot, de stijl is uniek, en de kunst biedt een rauw, nieuw perspectief. Net als bij vele andere cultuurbepalende undergroundbewegingen, hebben de jonge mensen niets van doen met gedateerde ideeën over gender en seksualiteit. De centrale figuur van deze creatieve rebellie is Umlilo. Hij is geboren en getogen in Johannesburg, en is niet makkelijk vast te pinnen – je zou hem nog het beste muzikant kunnen noemen. "Fierce, queer en gender bending" – de muziek van Umlilo klinkt als een ware revolutie. "Mijn perspectief neemt beslist geen blad voor de mond, is queer, zwart, Zuid-Afrikaans, en genderneutraal." Hoewel Zuid-Afrikaanse muziek vaak aan de voorhoede staat, nog voor het mainstream wordt, hebben Umlilo's twee EPs, Aluta en Shades of Kwaai, fans van over de hele wereld aangetrokken – waarvan Noisey die laatste "een spacemix van soepele vocals en melancholische synths" noemde, "een beetje zoals Kelis toen ze wat alternatiever was."

Nu i-D haar nieuwste serie Out of This World presenteert, die de underground jeugdcultuur van Zuid-Afrika exploreert, spraken we Umlilo, om erachter te komen hoe het leven van een queer kunstenaar en performer in Johannesburg eruit ziet.

Hi Umlilo, kan je ons wat meer vertellen over je achtergrond en je jeugd?
Ik groeide op in Johannesburg, precies op het moment dat Zuid-Afrika een democratie werd. Ik heb altijd in school- en kerkkoren gezongen. Ongeveer zeven jaar geleden begon ik voor de lol mijn eigen muziek te produceren en te maken in de vorm van Siya is Your Anarchist, mijn post-apocalyptische muzikale alter ego. Na een tijdje begon ik als Umlilo te performen omdat ik dat hele luide, punk narratieve van de post-apocalyps ontgroeid was.

Kan je beschrijven aan iemand die nog nog naar je muziek geluisterd heeft hoe Umlilo klinkt?
Mijn muziek is een ontdekkingstocht van verschillende muziekgenres- en geluiden. Ik noem het 'dubbed future kwaai' – het is fierce, queer and gender bending; een soort kruidenmix van booty popping kwaito, house, maskandi, electro, hip hop, punk, avant-garde baroque pop, bounce, alt R&B, rock, en alles er tussen in. Ik zing in verschillende talen en probeer verschillende stemmen uit. De onderwerpen waar ik over schrijf zijn vooral politiek, en persoonlijk, en behelst alles van kapitalisme tot clubcultuur. Ik denk dat het persoonlijke politiek is, vooral voor een genderneutraal persoon die zich aan de randen van de maatschappelijke normen begeeft.

Welke muzikanten zijn op dit moment te gek in Zuid-Afrika?
Mijn favorieten op dit moment zijn Babes Wodumo, BCUC, DJ Lag, Vox Portent, Annalyzer.

En qua muzikanten wereldwijd?
Ik vind Cardi B, Rebecca Ubuntu, Gloria Groove, Jay Boogie, Sevdeliza, Shea Coulee en Parri$ te gek.

Wat is het beste en het vervelendste aspect van jong zijn in Zuid-Afrika?
Ik denk dat het beste aspect is dat er een sterk gevoel van kracht in ons zit. We zijn zelfverzekerd, nemen geen blad voor de mond, zijn ambitieus, super woke en ons bewust van onze rechten. We leven in een diverse maatschappij met elf officiële talen, verscheidene culturen, rassen en genders – en dat heeft invloed op ons wereldperspectief. We zouden echt een modern land kunnen zijn die andere landen inspireert, als we gewoon onze zaakjes op orde zou hebben. De muziek, kunst, literatuur en popcultuur in Zuid-Afrika wordt gedomineerd door het narratief van de jeugd.

Het vervelendste aspect aan jong zijn in Zuid-Afrika is dat, omdat onze overheid vreselijk heeft gefaald vanwege corrupte praktijken, de kans groot is dat we geen werk zullen vinden, zelfs al hebben we gestudeerd. Er is zoiets wat jonge mensen de 'Rainbow Nation'-ontgoocheling noemen, wat inhoudt dat we ons kwaad maken over het feit dat de ongelijkheid maar blijft toenemen en dat geen enkele belofte die gemaakt werd toen we een democratie werden, waargemaakt is. Ons schoolsysteem is slecht, als onze overheidsinstituten staan op het punt van instorten, onze financiële koers staat er beroerd voor, we zitten allemaal in de schulden en we hebben niet de middelen om echt onze volledige capaciteiten te benutten. Dus hoewel je best ideeën mag hebben en creatief kan zijn, hebben we niet de middelen tot onze beschikking die ons kunnen supporten.

Hoe is het om een queer persoon in Johannesburg te zijn?
Jo'burg is een heftige, grote stad die bekend staat als de City of Gold, als gevolg van de goudkoorts van de vroeg jaren negentig. Het was ook een stad waar gedurende de apartheid iedereen gescheiden werd op basis van ras en taal, en die ontwikkelingen bemoeilijken het vandaag de dag nog steeds om een vrij queer persoon te zijn. De stad zelf is in verval en gaat nu het proces van gentrificatie door, dus er ontstaan kleine ministadjes die ieder hun eigen centrum op het gebied van cultuur en entertainment hebben. Als je rijk bent, leef je waarschijnlijk een fantastisch queer leven, maar zo niet, dat is het een beetje een uitdaging. Ik heb het idee dat Jo'burg veel homofobischer is vanwege de heersende afrocentrische, mannelijke heteronormativiteit. Er komen zoveel mensen van andere Afrikaanse landen met ieder hun eigen vooroordelen samen, dat het niet makkelijk is om queer te zijn. Aan de andere kant heeft Johannesburg een rijkelijke queer geschiedenis die al die negatieve hedendaagse problemen ook weer uitbalanceert. Mensen creëren altijd hun eigen safe spaces, en laten zich niet zomaar uit het veld slaan. De jongere generatie lijkt veel meer open-minded en genderfluïde te zijn.

Je woonde ook een aantal jaar in Kaapstad. Hoe is het om daar queer te zijn?
Kaapstad is een plek vol tegenstrijdigheden. Het loopt aan de ene kant voor op het gebied van queer-inclusiviteit en is dan ook al jaren de gay hoofdstad van Afrika. Je kunt er fantastische drag, techno, en mardi gras vinden. Maar het heeft ook duistere kanten. Het is de stad met het hoogste aantal 'corrigerende' verkrachtingen van lesbiennes, dus het is lastig. Als je wit, gay en man bent vind je het waarschijnlijk de beste stad ter wereld, maar als je zwarte, vrouw en lesbisch of trans bent heb je waarschijnlijk een andere mening.

Wat moet er veranderen op het gebied van lgbt+-acceptatie in Zuid-Afrika?
We hebben zo'n luie overheid dat een boek of een pamflet alleen al voor vooruitgang kan zorgen. We hebben meer zichtbaarheid nodig, en campagnes die mensen informeren over xenofobie, homofobie, corrigerende vekrachting, et cetera, en om links te leggen tussen dat soort uitingen van haat en racisme. Als mensen begrijpen dat hun vooroordelen niet veel verschillen van wat de overheid ten tijde van de apartheid decennia-lang verspreidde, zal dat misschien voor een verandering van perspectief zorgen. We hebben opgeleide politieagenten nodig die slachtoffers niet zullen intimideren of uitlachen wanneer ze iets komen aangeven. We hebben toegewijde mensen nodig die de ethos van het harmonieus samenleven blijven pushen, en dat moet vertaald worden naar onze publieke ruimtes, naar onze radiostations en tv-kanalen.

Kan je ons wat over de Rainbow Riots vertellen?
De Rainbow Riots was oorspronkelijk een gay- en lesbische organisatie in Oeganda. Maar nu is het ook een album dat in juli is uitgebracht met queer artiesten van over de hele wereld, zoals onder andere uit Oeganda, Malawi, Zuid-Afrika, en Jamaica. Het album staat vol nummers over homofobie, geweld, ongelijkheid en neokolonialisme. Stash Crew en ik heb hebben er nummer op staan met de titel Mad as Hell, over de woede en frustratie die je voelt als je queer bent en mensen zich het recht toe-eigenen je lichaam te misbruiken en te exploiteren voor hun eigen gewin, en daarmee doelen we ook op mensen uit de queergemeenschap.

Op welke nieuwe projecten van je mogen we ons verheugen?
Er komen wat singles van me uit tussen 2017 en 2018. Ik heb ook aan heel veel nieuw materiaal gewerkt met allerlei artiesten van over de hele wereld, dus er komt ook nog een EP aan. Volgend jaar ga ik op een paar wereldtours, ga ik een aantal muziekvideo's maken en ga ik aan m'n debuutalbum werken, waar ik enorm naar uitkijk.