Filmstill uit 'Brood', geregisseerd door Michael Omonua

dit is de nieuwe generatie experimentele nigeriaanse filmmakers

Tijdens het International Film Festival Rotterdam zal er tijdens een speciaal Afrika-programma een selectie van korte Nigeriaanse indiefilms getoond worden. We spraken de Jamaicaans-Britse curator over deze verfrissende nieuwe stroming.

|
jan. 24 2018, 3:21pm

Filmstill uit 'Brood', geregisseerd door Michael Omonua

Vandaag is de 47ste editie van het International Film Festival Rotterdam (IFFR) van start gegaan, een festival dat bekendstaat om het vieren van de onafhankelijke filmkunst en de selectie van cinema uit alle windstreken. Blij verrast zagen we dat er dit jaar een themaprogramma is opgenomen dat zal inzoomen op de opkomende Afrikaanse filmindustrieën, waarvan uit de selectie de Nigeriaanse misschien nog wel de bekendste is. Deze industrie draagt al een tijdje de bijnaam ‘Nollywood’, en bestaat vooral uit commerciële, kitscherige producties. Maar de Nigeriaanse filmindustrie is veel gelaagder dan dat, meende auteur en curator Nadia Denton. Zij zag dat er in Nigeria een nieuwe generatie experimentele filmmakers is opgestaan, die in hun stijl en esthetiek niet onderdoen voor andere filmmakers. Ze stelde er een programma over samen dat tijdens IFFR voor het eerst aan het grote internationale publiek getoond zal worden. Reden genoeg om haar te spreken.

i-D: Hoi Nadia. Het programma dat je hebt samengesteld heet ‘Beyond Nollywood’, een term die je bedacht hebt om de nieuwe stroming Nigeriaanse cinema mee te beschrijven. Kun je uitleggen in hoeverre Beyond Nollywood verschilt van Nollywood?
Nadia Denton: De term Nollywood wordt vaak gebruikt om de gehele Nigeriaanse filmindustrie te beschrijven, maar heeft daarbij vaak maar weinig oog voor andere Nigeriaanse audiovisuele vormen als arthouse, experimentele film, documentaires, animatie, webseries en muziekvideo’s. Ik heb daarom de term Beyond Nollywood geïntroduceerd om die nieuwe generatie contentmakers te beschrijven die esthetisch-gedreven films maken. Deze films zijn een reflectie van de internationale Nigeriaanse ervaring, die op een andere manier uitgedrukt wordt dan we van Nollywood gewend zijn. Waar Nollywood vaak nog naar binnen gericht was – dat wil zeggen, de verhalen ging over Afrika en waren bestemd voor een Afrikaans publiek – is Beyond Nollywood juist naar buiten gericht en vertelt het verhalen die resoneren met zowel een Afrikaans als een niet-Afrikaans publiek.

Waarom werd je aanvankelijk zo aangetrokken tot de Nigeriaanse filmindustrie?
Ik denk dat de Nigeriaanse popcultuur op dit moment een momentum heeft, die met name veroorzaakt wordt door de wereldwijde verspreiding van afrobeat. Er is op dit moment een ‘energie’ in West-Afrika die spannende culturele expressievormen met zich meebrengt. We moeten Beyond Nollywood in die context plaatsen. Het markeert een nieuwe trend en het verfrissende karakter ervan is wat me zo interesseert. Nigeria staat bekend om Nollywood, maar wat ik wil laten zien is dat er een niche bestaat waarbinnen content wordt geproduceerd die veel geschikter is voor het internationale circuit.

Hoe merk je het verschil tussen deze nieuwe stroming en het traditionele Nollywood?
Om het simpel te zeggen: Beyond Nollywood heeft meer edge. Waar de meeste Nigeriaanse films vooral commerciële content produceren, zijn Beyond Nollywood-films veel artistieker, inhoudelijker en experimenteler. Ze bieden een perspectief op de Nigeriaanse en West-Afrikaanse cultuur waarmee nog maar weinig mensen bekend zijn.

Hoe wordt er in de Nigeriaanse filmindustrie gereageerd op deze nieuwe stroming?
Nog nauwelijks. De filmmakers die ik naar voren schuif genieten nog maar weinig zichtbaarheid in Nigeria. Binnen de Nigeriaanse filmindustrie is het zo dat als je geen commerciële film maakt die geld in het laatje brengt, je niet erkend wordt – los van het feit of je film nou artistieke waarde heeft of niet. Ook zijn er maar weinig mogelijkheden om korte films te tonen in Nigeria. Die worden namelijk vooral gezien als een verspilling van tijd, omdat ze geen geld opleveren. Het gros van de films die ik zal tonen genereren meer zichtbaarheid buiten Nigeria dan in Nigeria zelf.

Filmstill uit 'Born'

In hoeverre krijgen deze filmmakers toegang tot de dominante westerse filmindustrie?
Ik denk dat het internationale filmfestival-circuit een uitstekende mogelijkheid biedt en ben dan ook zeer in mijn nopjes dat mijn programma voor het eerst met een internationaal publiek gedeeld zal worden tijdens IFFR.

Op dit moment is vooral een warm en constructief expositie-klimaat een belangrijke voorwaarde voor Nigeriaanse filmmakers om zich internationaal te kunnen profileren. Alleen dan hebben ze de mogelijkheid een formule te ontwikkelen om films te maken die aanslaan bij een internationaal publiek.

Wat zijn de grootste obstakels?
Het engagement op het filmfestival is er een van. Het merendeel van de filmmakers waar ik mee werk weten door kennisgebrek niet hoe ze hun films buiten Nigeria kunnen promoten. Dit resulteert erin dat ze minder bekendheid of zichtbaarheid hebben dan zou kunnen. Een tweede uitdaging voor hen is om content te creëren die lokaal relevant is en tegelijkertijd authentiek – dat wil zeggen, dat het universele thema’s onderzoekt die zich laten vertalen in verschillende talen en culturen.

Kun je iets over je selectie voor IFFR vertellen?
De selectie voor het Beyond Nollywood-programma is vooral eclectisch te noemen. Elke korte film toont een ander perspectief vanuit een Nigeriaans standpunt dat we maar zelden zien. De korte films wijken daarbij qua verhaalvertelling en esthetiek erg af van traditionele Nollywood-producties. Je ziet er erg aan af dat ze door filmmakers gemaakt zijn die echt een plek willen veroveren binnen de wereldcinema. Het zijn weloverwogen films.

We hebben daarnaast ook een muziekvideo-programma, dat samengesteld is door de Nigeriaanse filmmaker Clarence Peters. Hij is een van de toonaangevende regisseurs van Afrikaanse muziekvideo’s die de afgelopen tien jaar het genre heeft weten te transformeren. Hij heeft videoclips gemaakt voor allerlei Afrobeat-acts zoals Wizkid, Davido, Olamide, Yemi Alade, Tekno, et cetera — en wordt vaak genoemd als een van de redenen dat dit muziekgenre een internationale oversteek heeft gemaakt. Met hem zal ik na afloop in gesprek gaan. Dit is vooral spannend omdat hij niet veel publieke optredens geeft en nog nooit zo’n soort event gedaan heeft.

Heb je het idee dat Nigeriaanse filmmakers de erkenning van het internationale publiek krijgen die ze verdienen? En zo niet, wat kunnen we daaraan doen?
Nee, daar is nog maar weinig sprake van, omdat er nog geen Nigeriaanse film is geweest die echt internationale bekendheid verworven heeft. Half of a Yellow Sun van regisseur Biyi Bandele was een eerste poging maar werd maar lauw ontvangen. Green White Green: And all the Colours in My Mosaic of Madness van regisseur Abba Makama is daarentegen een Nigeriaanse indiefilm die ik persoonlijk gepusht heb en die nu verkrijgbaar is op Netflix. Die film is wat mij betreft echt precies waar Beyond Nollywood voor staat.

Nigeriaanse filmmakers zullen echt films moeten gaan maken die een breed publiek aanspreken, qua inhoud maar ook qua visuele stijl. Ik denk dat we met deze nieuwe stroming zeker een begin aan het maken zijn, maar dat er nog heel wat werk aan de winkel is. Hoe meer bewustzijn er is over arthouse-films en alternatieve films van Nigeriaanse bodem, hoe sneller de filmmakers die erkenning zullen krijgen.

Het Beyond Nollywood-programma zal twee keer getoond worden. Op vrijdag 26 januari van 20.45 uur tot 22.39 uur en op maandag 29 januari van 14.00 uur tot 15.51 uur. Meer over de films kun je hier lezen en meer informatie over het programma vind je hier .