Advertentie

iedereen een paar tabi's

Van het Japan uit de vijftiende eeuw, naar het mode-icoon van Margiela in de jaren tachtig, tot schoeisel van de toekomst. Een kleine geschiedenis van de split-toe, oftewel de Tabi.

door Emily Manning
|
25 november 2015, 9:05am

Martin Margiela presenteerde in 1988 zijn eerste collectie en sindsdien is de avantgardistische invloed van deze eenling op de nog altijd merkbaar binnen de grensverleggende ontwerpen van het modehuis. Maar niets is zo iconisch als zijn Tabi - een schoen met 'gespleten' tenen. Deze schoen is in de afgelopen 25 jaar onlosmakelijk verbonden met het label van Margiela en komt seizoen na seizoen terug in verschillende variaties. In het MoMu in Antwerpen is nu een expositie over de Tabi te zien onder de naam Footprint: The Track of Shoes in Fashion en vorig jaar organiseerde Relish, een winkelruimte in Washington, een historische expositie over de schoen. Het begin van de Tabi gaat echter veel verder terug dan Margiela's versie; de schoen heeft een indruk achtergelaten ver voorbij de Antwerpse avant-garde.

De Tabi doet in Japan zijn intrede rond de vijftiende eeuw, op het moment dat het land voor eerst katoen importeert vanuit China. Dit zorgde voor de massaproductie van sokken, destijds gedragen in combinatie met traditionele sandalen. Deze sokken droegen de naam Tabi en waren voorzien van aparte tenen. Tabi namen toe in populariteit en er werden zelfs regels opgesteld rondom het kleurgebruik, om zo de sociale hiërarchie in Japan te behouden.

Hoewel de eerste Tabi van Margiela ondergedompeld was in rode verf, om zo de voetstappen zichtbaar te maken (de vlekken werden later gebruikt voor een vest bij zijn latere collectie in 1989), was kleur bij de traditionele Tabi een indicatie van iemands rang of een speciale aangelegenheid. Indigoblauw werd vaak gebruikt bij bruiloften of het ceremoniële theedrinken. Sokken met meerdere kleuren of patronen werden naar verluid uitsluitend gedragen door artiesten, terwijl samoerai elke kleur mochten dragen (op paars en goud na). Oude samoerai gebruikten Tabi zelfs bij gevechten door de sokken uit te rusten met ijzeren plaatjes.

Maar de meest sprekende versie van de Tabi komt ongetwijfeld uit de twintigste eeuw, want dankzij de massaproductie van rubber werd de eerste sneakervariant wereldwijd verkrijgbaar. 'Jika-tabi' - "Tabi die de grond raken" - gaf de traditionele sokken in Japan een compleet nieuwe betekenis door ze te verkopen als lichte, duurzame schoenen. De uitvinding wordt toegeschreven aan Shōjirō Ishibashi, de oprichter van het bandenbedrijf Bridgestone.

De eerste Jika-tabi-modellen kwamen voor de Tweede Wereldoorlog op de markt, maar het werd pas in populair in de VS nadat Shigeki Tanaka in 1951 de marathon van Boston won met een paar van deze sneakers gemaakt door Onitsuka, een Japans schoenenbedrijf dat we nu kennen als Asics. Veel andere Japanse bedrijven wilden een slaatje slaan uit de overwinning van Tanaka en brachten ook hun variaties aan Tabi-modellen op de markt, maar zonder succes. Tegen de tijd dat Asics zijn weg vond in het schap van Blue Ribbon Sports, was de Tabi al lang en breed uit het assortiment verdwenen. 

Maar Blue Ribbon Sports werd later Nike, en dat merk lanceerde in 1996 zijn eigen Tabi. De Air Rift is een experimentele kruising tussen een sneaker en een sandaal en populair gemaakt door beroemdheden als Madonna. Nike draagt de inspiratie voor het model op aan de blootvoetse Keniaanse langeafstandslopers, waarbij het eerste model in de kleuren van de Keniaanse vlag verscheen. Maar na gemixte reacties bleef het 20 jaar lang stil rondom de Air Rift (al bleef het een gewild object op eBay). Nike bracht in 2014 gelimiteerde oplages van de schoen uit meer meer succes: de nieuwe kleurcombinaties verkopen een stuk beter dan zijn funky voorgangers - ongetwijfeld voor een deel te danken aan de health goth-stroming.

En hoewel de stijl al eeuwen zowel op als naast de catwalk te zien is, roept het beeld van de aparte tenen nog altijd afschuw op. Lena Dunham plaatste een foto op Instagram van haar vader met een paar Jinji-sokken met de vraag "Arresteert iemand hem voor dit?". En toen Perez Hilton een foto plaatste van Sarah Jessica Parker met een paar Tabis van Margiela, kwam er een stroom aan haat-reacties, iemand noemde de stijl zelfs 'een echte cameltoe'.

Maar ondanks dat komt de Tabi steeds weer in de mode. Prada ontwierp in 2013 lederen laarsjes in deze stijl voor hun lente/zomercollectie. Thom Browne gebruikte recentelijk witte Tabi-sokken op enkelhoogte voor zijn collectie samoerai-pakken. Maar de schoen zorgt ook voor iconische beelden. Wat te denken van Mark Borthwicks bekende snapshots van een jonge Chloe Sevigny die verschillende paren van Margiela draagt, zoals een zwarte Tabi op strand compleet met een stijlvol enkelbandje. Dus wat maakt deze schoenen zo populair? Voor de Japanse tuiniers en bouwvakkers is het de lichte, stevige grip. Voor fashionistas is het waarschijnlijk het nog altijd vreemde uiterlijk.

Tegenwoordig passen ontwerpers deze vijftiende eeuwse stijl toe voor een gewaagde nieuwe toekomst. Een paar jaar geleden startte Asics een samenwerking JAXA, de Japanse variant van NASA, om nieuwe schoenen te ontwerpen voor astronauten. Eén van deze ontwerpen is een ultralichte Tabi-sneaker die een speciale grip heeft, geschikt voor bij het reizen zonder zwaartekracht en gemaakt zijn van elastisch materiaal dat tegen kramp werkt. Deze intergalactische Tabis zijn misschien wel hét schoeisel van de toekomst - of we ze nou leuk vinden of niet. 

Credits


Tekst Emily Manning
Beeld via Flickr Creative Commons